II GSK 349/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-04-01
Skład orzekający: Joanna Kabat - Rembelska, Marzenna Zielińska, Krystyna Czajecka – Szpringer
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy błędne wskazanie przez pracownika urzędu działek dzierżawionych przez rolnika, skutkujące nieprawidłowym wypełnieniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), może być podstawą do nałożenia sankcji na rolnika, mimo że płatności przyznawane są do działek rolnych, a nie ewidencyjnych?Ratio decidendi
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie spełnia wymogów formalnych określonych w PPSA, w szczególności w zakresie uzasadnienia zarzutów naruszenia prawa materialnego. Autor skargi kasacyjnej nie sprecyzował, czy zarzuca sądowi błędną wykładnię, czy niewłaściwe zastosowanie przepisów, ani nie wykazał, w jaki sposób konkretne przepisy zostały naruszone. Ponadto, zarzut dotyczący rozróżnienia pojęć działki rolnej i ewidencyjnej nie był przedmiotem rozważań Sądu pierwszej instancji, a powołane przepisy Kodeksu cywilnego nie były stosowane przez sąd w sposób, który mógłby uzasadniać zarzut naruszenia prawa materialnego.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). W trakcie kontroli stwierdzono nieprawidłowości dotyczące zadeklarowanej powierzchni i współczynnika DJP. Rolnik dokonał korekty wniosku, jednak dalsze nieprawidłowości doprowadziły do przedeklarowania powierzchni. W związku z tym nałożono sankcje finansowe. Decyzje organów administracyjnych zostały utrzymane w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który oddalił skargę rolnika. Skarga kasacyjna od wyroku WSA została oddalona przez NSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska Sędzia NSA Marzenna Zielińska (spr.) Sędzia del. WSA Krystyna Czajecka – Szpringer Protokolant Bogusław Piszko po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 5 października 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 464/09 w sprawie ze skargi R. O. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania z sankcjami oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 5 października 2009 r., sygn. akt III SA/Gl 464/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargę R. O. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania z sankcjami.
R. O. w dniu [...] maja 2007 r., złożył do Biura Powiatowego ARiMR w M. wniosek o przyznanie płatności na rok 2007 z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Wnioskodawca zadeklarował dwanaście działek rolnych oznaczonych symbolami od A do L o łącznej powierzchni 19,09 ha użytków rolnych. Działki rolne o symbolach A i B położone były na terenach, do których zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448), płatność ONW nie przysługiwała. W związku z tym do przyznania wnioskowanej płatności kwalifikowały się działki rolne o łącznej powierzchni równej 16,93 ha.
W trakcie kontroli administracyjnej danych wniosku w systemie informatycznym ZSZiK wykryto nieprawidłowości dotyczące powierzchni zgłoszonej do płatności na działce rolnej E oraz współczynnika DJP. W wyniku wezwania skierowanego przez organ do wnioskodawcy dokonał on korekty wniosku zmniejszając pow. działki rolnej E z 3,78 ha do 2,78 ha.
W wyniku kontroli, przeprowadzonej na miejscu w dniu [...] lipca 2007 r., wykryte zostały kolejne nieprawidłowości. Wskutek wykluczenia działki rolnej L oraz po uwzględnieniu wyników kontroli na miejscu, powierzchnia stwierdzona w zakresie ONW wyniosła 13,74 ha, co w stosunku do powierzchni zgłoszonej we wniosku stanowiło przedeklarowanie równe 5,35 ha, co stanowi 38,94% wyznaczone jako iloraz zawyżenia i stwierdzonej powierzchni działek rolnych.
Wobec powyższych ustaleń, decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. przyznał R. O., po potrąceniu kwotę płatności ONW w wysokości 1.684,32 zł (kwota sankcji łącznie), płatności ONW na rok 2007 w łącznej wysokości 1.943,04 zł.
Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C., decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Odnosząc się w uzasadnieniu decyzji do zarzutu skarżącego, że kontrola przeprowadzona została bez obecności wnioskodawcy organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L z dnia 30 kwietnia 2004 r., Nr 141, str. 18, dalej: rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004) kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia zatem brak był po stronie organu dokonującego kontroli obowiązku poinformowania o jej przeprowadzeniu wytypowanego producenta rolnego.
Podnoszona w odwołaniu okoliczność, iż wnioskodawca zadeklarował we wniosku działki ewidencyjne nr 75 i 81, natomiast omyłkowo prowadził działalność rolniczą na działkach ewidencyjnych o numerach 76, 77, 82, 83, a pomyłka wynikała z błędnego wskazania wnioskodawcy przez pracownika UMiG w Ż. działek będących przedmiotem dzierżawy, organ w związku z faktem, iż tereny na których położone są działki rolne A i B, które nie zostały objęte wsparciem z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, uznał za bezprzedmiotowe.
Organ odwoławczy wskazał również, że Biuro Kontroli na Miejscu w oparciu o materiał fotograficzny przeprowadziło ponowną weryfikację raportu z kontroli nr [...], która wykazała, że kontrola została przeprowadzona prawidłowo, a stwierdzone na działkach nieprawidłowości są niewątpliwe. W związku z tym nie zachodzi, w ocenie organu odwoławczego, potrzeba przeprowadzenia ponownych czynności kontrolnych na działkach zadeklarowanych we wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalając skargę w pierwszej kolejności przytoczył treść regulacji unijnych i krajowych dotyczących przyznawania płatności do gruntów rolnych wskazując, że z regulacji tych jasno wynika, iż płatność ONW może być przyznana zainteresowanemu rolnikowi tylko do powierzchni tych działek rolnych, które zadeklarował we wniosku, oświadczając o numerze ewidencyjnym działki i jej powierzchni oraz o sposobie wykorzystania tych konkretnie wskazanych i zindywidualizowanych za pomocą numeru ewidencyjnego działek rolnych. Skoro zatem skarżący w złożonym wniosku, osobiście podpisanym, zadeklarował konkretny obszar rolny i wskazał numerycznie oznaczone działki do przyznania wnioskowanych płatności, to zobowiązany był do uprawy tych konkretnych nieruchomości i utrzymywania ich w należytej kulturze rolnej. W tym zakresie za bezsporne Sąd pierwszej instancji uznał, iż w tej kwestii istniała rozbieżność, albowiem inne działki były objęte przez stronę wnioskiem o dopłaty (ujęto nieruchomości nr 75 i 81), a inne były faktycznie wykorzystywane rolniczo (nieruchomości nr 76, 77, 82 i 83). Organ mając na względzie zaistniałą niezgodność między parcelami zadeklarowanymi do dopłat a rzeczywiście uprawianymi (a nie zgłoszonymi we wniosku) zobowiązany był do dokonania potrącenia sankcji z kwoty przyznanej płatności ONW na 2007 r. Sąd wskazał, iż negatywne konsekwencje niewłaściwego wypełnienia zadeklarowanych przez rolnika obowiązków jednoznacznie wynikają z art. 16 ust. 3 akapit 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L z dnia z 23 grudnia 2006 r., Nr 386, str. 74, dalej: rozporządzenie Komisji (WE) nr 1975/2006). Artykuł ten stanowi, że jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 30 %, beneficjenta wyklucza się z otrzymania pomocy, do której beneficjent byłby uprawniony na mocy tego artykułu, na dany rok kalendarzowy w zakresie danych środków.
Odnosząc się z kolei do zakresu umowy dzierżawy pomiędzy skarżącym a Agencją, Sąd pierwszej instancji przytoczył treść art. 693 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93, dalej: Kodeks cywilny) wskazując, że niedopełnienie obowiązku jednoznacznego wytyczenia granic działek objętych tą umową obciąża obie strony, tj. zarówno wydzierżawiającą Agencję jak i dzierżawcę R. O. Wydzierżawiający wydając przedmiot dzierżawy powinien był wskazać lokalizację nieruchomości oddawanej do używania, zaś dzierżawca jako podmiot zamierzający korzystać z nieruchomości i osiągać z tego określone pożytki powinien dołożyć starań sprawdzenia granic obszaru, do którego uprawy ma umocowanie. Skoro jednak nie dopełnił tej powinności, a w wyniku kontroli wykazano rozbieżności co do obszaru, który powinien być uprawiany to zdaniem Sądu pierwszej instancji, negatywne konsekwencje obciążają stronę. Wykorzystywanie w celach rolnych działek nr 76, 77, 82 i 83 nie mogło stanowić, w ocenie Sądu, okoliczności eskulpującej skarżącego, gdyż nieruchomości te nie zostały objęte przedmiotowym wnioskiem zaś płatności ONW przyznawane są wyłącznie na wniosek zainteresowanego, nie mogły być przyznane z urzędu. Za niezasadny Sąd pierwszej instancji uznał argument skarżącego, iż zadeklarował we wniosku działki ewidencyjne nr 75 i 81, natomiast omyłkowo prowadził działalność rolniczą na działkach ewidencyjnych o numerach 76, 77, 82, 83, a pomyłka wynikała z błędnego wskazania wnioskodawcy przez pracownika Urzędu Miasta i Gminy w Ż. działek będących przedmiotem dzierżawy.
Sąd pierwszej instancji podzielił w pełni argumenty organu odwoławczego dotyczące kwestii braku obowiązku zawiadamiania o kontroli na miejscu zgodnie z art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 oraz możliwości dokonywania zmian we wniosku w stosownych terminach, wskazanych w art. 15, w art. 21 ust 2 oraz art. 22 tego rozporządzenia.
Skargą kasacyjną pełnomocnik R. O. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:
- naruszenie art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm., dalej: ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) poprzez błędne przyjęcie, ze to wnioskodawca ponosi konsekwencje błędnego wskazania mu przedmiotu dzierżawy przez pracownika UMIG Ż. oraz nieustalenie tego błędu przez weryfikujących wniosek pracowników ARiMR;
- naruszenie art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r., Nr 10, poz. 76 ze zm., dalej: ustawa o krajowym systemie ewidencji) oraz § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454, dalej: rozporządzenie Ministra Rolnictwa Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r.), poprzez przyjęcie, że pojęcie działki rolnej i działki ewidencyjnej są tożsame;
- naruszenia art. 6 Kodeksu cywilnego poprzez niezastosowanie zasady, że to na pracowniku UMIG Ż. spoczywał ciężar udowodnienia faktu, iż to wnioskodawca ponosi winę za fakt użytkowania rolniczego niewłaściwych działek;
- naruszenie art. 355 Kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie, że do oceny działań wnioskodawcy i pracowników UMIG Ż. oraz ARiMR należy zastosować ten sam miernik staranności.
W uzasadnieniu podniesiono, iż na wniosku o dopłaty zostały zaznaczone wszystkie znajdujące się w posiadaniu rolnika działki w tym również działki o nr 75 i 81. Wnioskodawca aż do czasu przeprowadzonej kontroli administracyjnej i uzyskania powiadomienia o jej wynikach nie posiadał wiadomości, że użytkuje działki ewidencyjne nr 76, 77, 82, 83. Twierdzenie o tym, że nie dochował należytej staranności podczas wskazywania mu przedmiotu dzierżawy jest w ocenie autora skargi kasacyjnej nieusprawiedliwione, gdyż co najmniej do 2004 r. dołączał do wniosków o przyznanie płatności mapkę z zaznaczonymi działkami, które uprawiał. Podczas weryfikacji stosowanych wniosków, pracownicy ARiMR mieli zatem niejednokrotnie możliwość ustalenia nieprawidłowości.
Kasator podniósł również, że działka rolna, co zresztą zdarza się często, usytuowana jest na niektórych tylko użytkach rolnych, a to dowodzi, że nie są to pojęcia o tym samym zakresie znaczeniowym. Zdaniem autora skargi kasacyjnej to wnioskodawca decyduje, które działki rolne, jakiej wielkości, położone na jakich działkach ewidencyjnych zamierza zgłosić we wniosku. Podanie działek ewidencyjnych we wniosku ma tylko i wyłącznie na celu ułatwienie zlokalizowania poszczególnych działek rolnych, błędne oznaczenie działek ewidencyjnych nie może w żaden sposób skutkować odmową przyznania dopłat lub nałożeniem sankcji na wnioskodawcę. Płatności przyznawane są bowiem do działek rolnych, a nie działek ewidencyjnych.
Zdaniem kasatora nieuprawnione było twierdzenie Sądu pierwszej instancji, że ARiMR nie mogła przyznać wnioskodawcy płatności, gdyż oznaczałoby to przyznanie płatności bez wniosku rolnika. Autor skargi kasacyjnej zauważył, że w niniejszej sprawie R. O. złożył wniosek o przyznanie płatności ONW i tym samym wskazał, ze chce otrzymać płatność na rok 2007, ponadto płatności przyznawane są do działek rolnych, o czym mowa w powyżej, więc przyznając płatność ARiMR wcale nie udzieliłby świadczenia, do otrzymania którego zabrakło konstytutywnego elementu w postaci oświadczenia woli rolnika.
Na koniec autor skargi kasacyjnej podniósł, że wnioskodawca dopełnił nałożonych na niego przez prawo obowiązków. Ponadto do składanych obecnie jak i uprzednio wniosków o dopłaty z tytułu wspierania gospodarowania na terenach o niekorzystnych warunkach, skarżący składał mapki z zaznaczonymi uprawianymi przez siebie działkami. W ocenie kasatora to w świetle prawa wykwalifikowani pracownicy ARiMR powinni ustalić błąd i niezwłocznie poinformować o nim wnioskodawcę. Wskazał również, że w jego ocenie wykazane zostało, iż winę za powstał pomyłkę ponosi pracownik Urzędu Miasta i Gminy Ż., tym samym niesłusznie i bez usprawiedliwienia próbuje się przerzucić na wnioskodawcę niekorzystne skutki nieprawidłowego działania osób trzecich.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jako niemająca usprawiedliwionych podstaw, nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zwrócić uwagę, że sądy administracyjne nie rozpoznają ponownie sprawy administracyjnej, ale jedynie – zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) – sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto - co w niniejszej sprawie należy szczególnie podkreślić – stosownie do przepisu art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a więc w tych granicach, jakie sama strona wnosząca ten środek odwoławczy nakreśli w ramach podstaw, o których mowa w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która w niniejszej sprawie nie zachodzi.
Wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien, a ściślej, może – działając na podstawie i w granicach prawa – podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia.
Wobec takich regulacji nie ulega wątpliwości, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy ad meritum w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się jedynie do zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Należy też przypomnieć, że zgodnie z art. 175 p.p.s.a. uprawnionymi do sporządzenia skargi kasacyjnej są wyłącznie podmioty w przepisie tym wymienione (m.in. adwokaci i radcy prawni we wszystkich sprawach). Wymóg ten, zwany "przymusem adwokackim", związany jest z wysokimi wymaganiami formalnymi stawianymi skardze kasacyjnej (art. 176 p.p.s.a.), których niezachowanie grozi jej odrzuceniem bez merytorycznego rozpoznania (art. 178) i ma na celu zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego. (tak np. B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, str. 415 i n.).
Z art. 176 p.p.s.a. jednoznacznie wynika, że skarga powinna zawierać nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale i ich uzasadnienie. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa (oznaczonych numerem artykułu, paragrafu, ustępu, a także miejsca publikacji wymienianych w podstawach skargi przepisów), którym - zdaniem skarżącego - uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wskazania dodatkowo, że naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności (por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 665/07; LEX nr 485017).
Przypomnienie owych szczególnych wymogów związanych ze skargą kasacyjną, jest o tyle konieczne, że skarga kasacyjna wniesiona w sprawie niniejszej, została skonstruowana w taki sposób, który uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przeprowadzenie prawidłowej merytorycznej jej kontroli.
Jak już wyżej wskazano, w skardze kasacyjnej R. O. zarzuca zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:
- naruszenie art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez błędne przyjęcie, że to wnioskodawca ponosi konsekwencje błędnego wskazania mu przedmiotu dzierżawy przez pracownika UMIG Ż. oraz nieustalenie tego błędu przez weryfikujących wniosek pracowników ARiMR;
- naruszenie art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, poprzez przyjęcie, że pojęcie działki rolnej i działki ewidencyjnej są tożsame;
- naruszenia art. 6 Kodeksu cywilnego poprzez niezastosowanie zasady, że to na pracowniku UMIG Ż. spoczywał ciężar udowodnienia faktu, iż to wnioskodawca ponosi winę za fakt użytkowania rolniczego niewłaściwych działek;
- naruszenie art. 355 Kodeksu cywilnego poprzez przyjęcie, że do oceny działań wnioskodawcy i pracowników UMIG Ż. oraz ARiMR należy zastosować ten sam miernik staranności.
A zatem, jak widać, wniesiona skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na pierwszej podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej jego wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu.
W rozpoznawanej sprawie nie można jednak stwierdzić w sposób jednoznaczny, na czym, konkretnie, naruszenie to miało polegać, ponieważ autor skargi kasacyjnej, używając tego typu sformułowań jak: "poprzez przyjęcie" (tak w tiret 2 i 4 petitum skargi kasacyjnej), "poprzez błędne przyjęcie" (w tiret 1 petitum skargi kasacyjnej), czy też "poprzez niezastosowanie zasady..." (w tiret 3 petitum skargi kasacyjnej) nie wyjaśnił (również w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej), czy zarzucił Sądowi pierwszej instancji błędną wykładnię, czy też niewłaściwe zastosowanie powołanych w skardze kasacyjnej przepisów. Tymczasem w świetle art. 174 pkt 1 p.p.s.a. są to dwa samodzielne zarzuty, które w podstawach skargi kasacyjnej mogą pojawić się łącznie bądź oddzielnie, lecz zawsze powinny być uzupełnione o wskazanie, na czym polegała dokonana przez Sąd pierwszej instancji ich błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie.
Wynikającego z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. obowiązku określenia w skardze kasacyjnej sposobu (formy) naruszenia prawa materialnego, czy to poprzez błędną jego wykładnię, czy też niewłaściwe zastosowanie, rozpoznawana skarga kasacyjna w żadnym razie nie spełnia. Trzeba bowiem podkreślić, że również treść uzasadnienia skargi kasacyjnej owych wątpliwości nie rozwiewa.
Przede wszystkim w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor nawet nie nawiązał do treści powołanych w punktach 1, 3 i 4 petitum skargi kasacyjnej przepisów, tj. art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 6 i art. 355 Kodeksu cywilnego. W związku z tym należy zauważyć, że Sąd pierwszej instancji (podobnie jak i organy administracji) ani nie dokonywał wykładni żadnego z powołanych w skardze kasacyjnej przepisów Kodeksu cywilnego, więc i nie mógł dokonać ich "błędnej wykładni", ani też ich nie stosował, zaś brak jakiegokolwiek uzasadnienia w tym zakresie, nie pozwala stwierdzić, że WSA dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez ich niezastosowanie w tej sprawie. Natomiast jeśli chodzi o art. 1 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, należy zauważyć, iż przepis ten stanowi, że ustawa ta (tj. ustawa o płatnościach) "określa zadania oraz właściwość organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej oraz płatności do pomidorów, określonych w przepisach" (dalej w tym punkcie wymienionych) wspólnotowych rozporządzeń, m.in. rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 i in. W ten sposób sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 1 pkt 1 ww. ustawy o płatnościach "poprzez błędne przyjęcie, że to wnioskodawca ponosi konsekwencje błędnego wskazania mu przedmiotu dzierżawy przez pracownika UMIG Ż. oraz nieustalenie tego błędu przez weryfikujących wniosek pracowników ARiMR" – całkowicie uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu przeprowadzenie jego kontroli.
Jak już bowiem wyżej wskazano, Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, nie może ani dopowiadać, ani też zgadywać, co autor skargi kasacyjnej miał na myśli; czy jego intencją było zarzucenie Sądowi pierwszej instancji dokonanie błędnej wykładni art. 1 pkt 1 ww. ustawy o płatnościach, czy też jego niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie) i czy rzeczywiście chodziło o przepis art. 1 pkt 1 ustawy, czy też o przepisy któregoś z wymienionych w tym artykule rozporządzeń wspólnotowych.
Z powyższych względów sformułowane w punktach 1, 3 oraz 4 petitum skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za całkowicie nieuzasadnione.
Jako równie nieuzasadniony Naczelny Sąd Administracyjny uznał także podniesiony w tiret 2 petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 3 pkt 7 ustawy o krajowym systemie ewidencji oraz § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, poprzez przyjęcie - jak to ujęto w skardze kasacyjnej, że pojęcie działki rolnej i działki ewidencyjnej są tożsame.
Odnosząc się do tego zarzutu przede wszystkim należy wskazać, że również w tym przypadku autor skargi kasacyjnej nie wskazał dość jasno, czy chodzi mu o błędną wykładnię, czy też o niewłaściwe zastosowanie (niezastosowanie) tych przepisów. Zwrócić też trzeba uwagę, że w przedmiotowej sprawie kwestia ta (art. 3 pkt 7 ustawy o krajowym systemie ewidencji oraz § 9 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r.) w ogóle nie była przedmiotem rozważań Sądu pierwszej instancji. Nie ulega wątpliwości, że w zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. ani nie dokonywał wykładni art. 3 pkt 7 ustawy o krajowym systemie ewidencji i § 9 ust. 1 ww. rozporządzenia Ministra Rolnictwa Regionalnego i Budownictwa, ani ich nie stosował, zaś w skardze kasacyjnej nie wykazano, że w okolicznościach tej sprawy Sąd powinien był je zastosować.
Już tylko z tego względu sformułowany w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej zarzut należało uznać za nieuzasadniony. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. w zaskarżonym wyroku nie "przyjął", że pojęcia działki rolnej i działki ewidencyjnej są tożsame. Sąd stwierdził, że "płatność ONW może być przyznana zainteresowanemu rolnikowi tylko do powierzchni tych działek rolnych, które zadeklarował we wniosku, oświadczając o numerze ewidencyjnym działki i jej powierzchni oraz o sposobie wykorzystania tych konkretnie wskazanych i zindywidualizowanych za pomocą numeru ewidencyjnego działek rolnych" (str. 11 uzasadnienia wyroku).
Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że nie można nie dostrzec, iż zarzut ten (z pkt 2 petitum skargi kasacyjnej) de facto powiela pogląd oraz argumentację Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. zawarte w treści innego – korzystnego dla R. O. – wyroku, który (wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2009 r., w sprawie o sygn. akt III SA/GL 463/09) uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C., między innymi akcentując właśnie to, że nie można pojęcia działki ewidencyjnej traktować jako równoznacznego z pojęciem działki rolnej i wyprowadzając z tego - z powołaniem się na konkretne przepisy wspólnotowe - dalsze konkluzje, jak również wskazując na szereg naruszeń przez organ przepisów postępowania (vide str. 17-18 i n. ww. wyroku w sprawie sygn. akt III SA/GL 463/09).
Jednakże, aby skarga kasacyjna okazała się skuteczna nie wystarczy przytoczenie (powtórzenie) w zarzutach kasacyjnych poglądu i argumentów wyrażonych przez WSA w jednej, choćby nawet bardzo "podobnej" sprawie, bez ich powiązania z okolicznościami tej sprawy, w której wnoszona jest skarga kasacyjna, bez stosownego uzasadnienia i bez odniesienia się (nawiązania) do rzeczywistej treści zaskarżonego wyroku. A tak właśnie został skonstruowany zarzut naruszenia art. 3 pkt 7 ww. ustawy o krajowym systemie ewidencji oraz § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r., podniesiony w tiret 2 petitum skargi kasacyjnej. Ponadto, również na marginesie, trzeba też zauważyć, że oddalenie skargi kasacyjnej nie oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd i argumenty zaskarżonego wyroku, a jedynie to, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, które uzasadniałyby jego uchylenie.
Ze wskazanych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło