III SA/Gl 464/09

WyrokWSA w Gliwicach2009-10-05

Skład orzekający: Henryk Wach, Katarzyna Golat, Gabriela Jyż

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo nałożył sankcje na rolnika w postaci wykluczenia z otrzymania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) z powodu rozbieżności między zadeklarowaną a faktycznie użytkowaną powierzchnią działek rolnych, przekraczającą 30%?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ prawidłowo zastosował sankcje wobec rolnika. Rozbieżność między zadeklarowaną a faktycznie użytkowaną powierzchnią działek rolnych, przekraczająca 30%, stanowiła podstawę do wykluczenia z pomocy zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1975/2006. Rolnik był zobowiązany do uprawy i utrzymania w należytej kulturze rolnej konkretnych nieruchomości wskazanych we wniosku, a nie innych, nawet jeśli były one faktycznie użytkowane rolniczo.
Stan faktyczny
Rolnik R.O. złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2007, deklarując dwanaście działek rolnych. W wyniku kontroli stwierdzono rozbieżności w powierzchniach niektórych działek oraz fakt, że część działek zadeklarowanych nie była faktycznie użytkowana rolniczo, a inne, faktycznie użytkowane, nie zostały zgłoszone we wniosku. Przekroczenie 30% różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną spowodowało nałożenie sankcji w postaci wykluczenia z pomocy. Rolnik w odwołaniu i skardze podnosił, że błąd wynikał z błędnego wskazania działek przez pracownika urzędu oraz że kontrola odbyła się bez jego obecności. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędzia WSA Gabriela Jyż (spr.), Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi R.O. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. o nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634) i art. 20 ust. 2 pkt 1 oraz art. 21 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Finansów i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448), po rozpatrzeniu odwołania R.O. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. nr [...] z dnia [...] r. o przyznaniu po potrąceniu kwoty płatności ONW w wysokości [...] zł (kwota sankcji łącznie), płatności ONW na rok 2007 w łącznej wysokości [...] zł - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz argumentację prawną. Podkreślono, że podstawą takiego rozstrzygnięcia była weryfikacja i analiza dokumentacji oraz wniosku R.O. z dnia [...] r., złożonego do Biura Powiatowego ARiMR w M. o przyznanie płatności na rok 2007 z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Wnioskodawca ubiegając się o te płatności na rok 2007 zadeklarował we wniosku dwanaście działek rolnych ozn. symbolami od [...] do [...] o łącznej powierzchni [...] ha użytków rolnych. Powyższe działki rolne położone były na działkach ewidencyjnych o numerach [...] (województwo s., powiat m., gmina Z., obręb ewidencyjny S.), [...] (województwo s., powiat m., gmina Z., obręb ewidencyjny C.), [...] (województwo s., powiat m., gmina Z., obręb ewidencyjny Z.), [...] (województwo s., powiat m., gmina Z., obręb ewidencyjny Z.) oraz [...] (województwo s., powiat m., gmina Z., obręb ewidencyjny J.). Jednakże działki rolne [...] i [...] położone są na terenach, do których zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448), płatność ONW nie przysługuje. W związku z tym do przyznania wnioskowanej płatności kwalifikowały się działki rolne o łącznej powierzchni równej [...] ha. W trakcie kontroli administracyjnej danych wniosku w systemie informatycznym ZSZiK, wspomagającym proces obsługi spraw, wykryto nieprawidłowości dotyczące powierzchni zgłoszonej do płatności na działce rolnej [...] oraz współczynnika DJP. W wyniku wezwania skierowanego przez organ do wnioskodawcy – złożył on w dniu [...] r. korektę swego wniosku zmniejszając pow. działki rolnej [...] z [...] ha do [...] ha. Oświadczeniem zaś stwierdził, że w okresie referencyjnym posiadał w swoim gospodarstwie konia, co potwierdzone zostało zaświadczeniem Kierownika Okręgowego Związku Hodowców Koni w K. z dnia [...] r. Natomiast w wyniku kontroli, przeprowadzonej na miejscu w dniu [...] r., wykryte zostały nieprawidłowości ujęte w raporcie pokontrolnym. Wskutek wykluczenia działki rolnej [...] oraz po uwzględnieniu wyników kontroli na miejscu, powierzchnia stwierdzona w zakresie ONW wyniosła [...] ha, co w stosunku do powierzchni zgłoszonej we wniosku stanowiło przedeklarowanie równe [...] ha, co z kolei stanowi 38,94% wyznaczone jako iloraz zawyżenia i stwierdzonej powierzchni działek rolnych. Na wnioskodawcę zostały nałożone sankcje, których podstawę stanowił art. 16 ust. 3 akapit 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 386, z 23.12.2006, str. 74). Artykuł ten stanowi, że jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 30 %, beneficjenta wyklucza się z otrzymania pomocy, do której beneficjent byłby uprawniony na mocy tego artykułu, na dany rok kalendarzowy w zakresie danych środków. W dniu [...]r. (data stempla pocztowego) Pan R.O. wniósł do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. za pośrednictwem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej. Strona wskazała, że nałożenie na nią sankcji jest ogromnie krzywdzące, gdyż nie został uwzględniony fakt, że na błędnie wskazanych przez pracownika Urzędu Miasta i Gminy Z. działkach była prowadzona przez okres 7 lat działalność rolnicza. Wnioskodawca podnosi, że wina zaistniałego zdarzenia leży po obu stronach, twierdząc że pracownicy BP jako fachowcy nie zwrócili uwagi na odmienny stan działek ewidencyjnych na załącznikach graficznych. Dalej Pan O. podnosi, że kontrola odbyła się bez jego obecności, na co dowodem jest niepodpisanie przez niego protokołu. Strona zapytała dlaczego nieprawidłowość oznaczona kodem DR 10 i DR 18 nie mogła zostać sanowana, jak to miało miejsce w programach rolnośrodowiskowych. Wnioskodawca wskazał, że jego dwukrotne prośby o ponowne przeprowadzenie kontroli na miejscu nie zostały uwzględnione. Kontrola ta miałaby wykazać, że na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] został zasiany poplon, na wiosnę zasiane zboże jare. Pan O. dopiero na skutek kontroli dowiedział się, że uprawia nie swoje działki. Działki, na których omyłkowo prowadził on działalność rolniczą zostały mu wskazane przez pracownika Urzędu Miasta i Gminy Z. Strona podniosła też fakt świadomego zmniejszenia części powierzchni działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej nr [...] ze względu na budowę silosów zbożowych. Organ odwoławczy po weryfikacji akt sprawy nr [...] stwierdził, że godnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 rolnikowi przysługuje płatność ONW, jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, na których jest prowadzona działalność rolnicza zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), wynosi co najmniej 1 ha. Na podstawie § 3 pkt 4 tegoż rozporządzenia powierzchnia części działki rolnej deklarowana we wniosku, nie może być mniejsza niż 0,1 ha. Definicja działki rolnej określona jest w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, z późn. zm., do którego odsyła ustawa z dnia z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004r. Nr 10 poz. 76) i oznacza zwarty obszar gruntu, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw. Kontrola na miejscu przeprowadzana jest w oparciu o art. 30 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Podstawą kontroli na miejscu są również przepisy prawa unijnego tj: rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29.09.2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego niektóre rozporządzenia (DZ. Urz. UE L 270 z 21.10.2003 r. z późn. zm.) i rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 141 z dnia 30.04.2004r. z późn. zm.) Sposób przeprowadzenia kontroli i sposób sporządzania dokumentacji pokontrolnej wynika z procedur ARiMR, w których zawarte są szczegółowe instrukcje i wytyczne w tym zakresie. W związku z rozpatrywaniem odwołania od decyzji wydanej w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych, Biuro Kontroli na Miejscu [...]IOR ARiMR w C. ponownie wydało opinię, której przedmiotem był raport z kontroli nr [...]. Biuro podtrzymało swoje wcześniejsze stanowisko wyjaśniając, że na działce [...]zlokalizowanej na działce ewidencyjnej [...] stwierdzono, iż faktyczna powierzchnia zajęta pod uprawą wynosi [...] ha, jest mniejsza od zadeklarowanej przez producenta we wniosku. Powyższa sytuacja może wynikać z faktu, że do płatności podano całą powierzchnię ewidencyjną działki jako użytkowaną rolniczo, w praktyce należy podać do płatności powierzchnię faktycznie zajętą pod uprawą. Według fotografii nr [...] wykonanej w dniu kontroli pozostałą część działki stanowi szeroka zadrzewiona miedza. Podobnie w przypadku działki [...] zlokalizowanej na działce [...], stwierdzono niedobór powierzchni, który wynika z podania całej powierzchni ewidencyjnej działki jako użytkowanej rolniczo i dodatkowo z faktu nie wyłączenia z powierzchni działki nieużytku, o powierzchni [...] ha. Kontrola działki [...] zlokalizowanej na działce ewidencyjnej [...] wykazała, że na działce nie stwierdzono uprawy z grupy UPO, stwierdzona uprawa to trawy, kwalifikujące się do JPO, co potwierdzają zdjęcia [...]. Kontrola działek [...] i [...] zlokalizowanych na działkach [...] i [...] wykazała, że deklarowana grupa upraw UPO owies, zlokalizowana jest na obydwu działkach ewidencyjnych sąsiadujących ze sobą i nie ma możliwości rozdzielenia granic poszczególnych działek. Dlatego dokonano łącznego pomiaru działek [...] i [...]. Otrzymano łączną powierzchnię [...] ha. Pozostałą część obydwu działek stanowi trawa (fotografia [...]) zaliczona do grupy JPO, stwierdzona na powierzchni [...] ha. Analogiczna sytuacja pomiaru łącznego działek rolnych, ma miejsce w przypadku działek [...] i [...]zlokalizowanych na działkach [...] i [...]. Na działkach nie stwierdzono deklarowanej grupy upraw, a stwierdzona uprawa - trawy, jest z niższej niż deklarowana grupy płatności (fotografia [...]). Kontrola działki [...] zlokalizowanej na działce [...] wykazała, że działka zlokalizowana jest w kompleksie terenów nie użytkowanych rolniczo. Na działce stwierdzono wieloletnie trawy, na których nie wykonywano żadnych zabiegów. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że kontrola przeprowadzona została bez obecności wnioskodawcy organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia. Jeżeli jednak nie zagrażałoby to celowi kontroli, można zawiadomić o niej z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum. Okres wyprzedzenia nie może przekraczać 48 godzin z wyjątkiem uzasadnionych przypadków. W przypadku wytypowania producenta do kontroli spełnienia warunków dobrej kultury rolnej zaleca się nie powiadamianie o niej producenta rolnego. Od inspektora zależy ocena zagrożenia celu kontroli i ewentualne podjęcie decyzji o realizacji kontroli bez producenta. Wnioskodawca podnosił w odwołaniu, iż zadeklarował we wniosku działki ewidencyjne nr [...] i [...], natomiast omyłkowo prowadził działalność rolniczą na działkach ewidencyjnych o numerach [...]. Pomyłka wynikała z błędnego wskazania wnioskodawcy przez pracownika UMiG w Z. działek będących przedmiotem dzierżawy. Powyższe okoliczności - w związku z faktem, iż tereny na których położone są działki rolne [...] nie zostały objęte wsparciem z tytułu gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania - są w danej sprawie bezprzedmiotowe (k. 91 i 96 akt adm.). W toku obsługi sprawy wszczętej wnioskiem o przyznanie płatności ONW wnioskodawca może dokonywać uzupełnień i zmian. Strona mogła, z zachowaniem niżej wymienionych terminów, w przypadku nieprawidłowej pierwotnej deklaracji, dokonać stosownych zmian danych podanych uprzednio. Modyfikacje danych zawartych we wniosku przez wnioskodawcę reguluje art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. Zgodnie z tym artykułem "po wygaśnięciu limitu czasu na złożenie pojedynczego wniosku, poszczególne działki rolne wraz z ewentualnie towarzyszącymi im uprawnieniami do płatności nie zadeklarowane w pojedynczym wniosku mogą być dodane do pojedynczego wniosku. Zmian dotyczących użytkowania ziem lub systemu pomocowego w odniesieniu do poszczególnych działek rolnych lub w odniesieniu do uprawnień do płatności zadeklarowanych w pojedynczym wniosku można dokonać na tych samych warunkach. Zmiany dokonane zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu zostaną notyfikowane właściwym władzom najpóźniej do 31 maja stosownego roku kalendarzowego. Jeśli właściwe władze poinformowały rolnika o nieprawidłowościach w pojedynczym wniosku lub jeśli powiadomiły go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu i jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, poprawki zgodnie z ust. 1 nie będą zatwierdzone w odniesieniu do działek rolnych, w przypadku których wykryto nieprawidłowości." Ponadto rolnik, zgodnie z art. 21 ust. 2 w/w rozporządzenia, może dokonać zmiany w uprzednio złożonym wniosku po terminie [...], ale przed ostatecznym terminem wyznaczonym na złożenie wniosku tj. do [...]roku. Ponadto zgodnie z art. 22 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. każdy wniosek o przyznanie pomocy może być w każdej chwili wycofany w całości lub w części po pisemnym zawiadomieniu. Jeśli właściwe władze poinformowały rolnika o nieprawidłowościach we wniosku pomocowym lub jeśli powiadomiły go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu i jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, wycofanie nie będzie zatwierdzone w odniesieniu do części wniosku, w której wykryto nieprawidłowości. Strona podnosiła w odwołaniu, że dwukrotnie wnioskowała o przeprowadzenie kontroli na miejscu z jej udziałem, jednakże bezskutecznie. Organ odwoławczy informuje, że Biuro Kontroli na Miejscu w oparciu o materiał fotograficzny przeprowadziło ponowną weryfikację raportu z kontroli nr [...]. Wykazała ona, że kontrola została przeprowadzona prawidłowo, a stwierdzone na działkach nieprawidłowości są niewątpliwe. Nie zachodzi zatem potrzeba przeprowadzenia ponownych czynności kontrolnych na działkach zadeklarowanych we wniosku. Organ II instancji zwrócił również uwagę na fakt, że przedmiotem wnioskowania o płatności ONW i jednocześnie przedmiotem postępowania organu winien być stan faktyczny użytkowanych gruntów rolnych objętych wnioskiem, zarówno co do powierzchni użytkowanej rolniczo, rodzaju uprawy, jak również utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. W świetle przeprowadzonej analizy dokumentacji sprawy Pana R.O. zaskarżona decyzja nr [...] z dnia [...] r. wydana została zgodnie z przepisami obowiązującymi w tym zakresie. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R.O. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie płatności ONW na rok 2007. W skardze podtrzymano zarzuty zawarte w odwołaniu (szczegółowo wyżej przytoczone) i zaprezentowaną argumentację, podkreślając, iż w ocenie skarżącego organ naruszył zasadę ogólna informowania wynikająca z art. 9 k.p.a. oraz pominął tryb odwoławczy do ARiMR. Podkreślono, że strona nie może ponosić konsekwencji wskutek błędu urzędnika. Organ obowiązany jest do udzielania informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, pouczania o uprawnieniach i obowiązkach strony. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do podniesionych zarzutów podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie przed WSA w Gliwicach w dniu 18 września 2009 r. skarżący wnosił i wwodził jak w skardze oraz wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwany dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W konkluzji zatem należy stwierdzić, że sąd administracyjny nie może stosować zasad współżycia społecznego lub słuszności oceniając zaskarżoną decyzję a tylko przeprowadzić badanie, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, to znaczy - nie narusza prawa materialnego ani przepisów postępowania (por: wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 20 marca 2008 r. o sygn. akt IV SA/Wr 71/2008; nie publ.). Podkreślić również należy, że sąd administracyjny jest sądem wyłącznie o charakterze kasacyjnym. W świetle cytowanych powyżej przepisów brak jest bowiem podstaw prawnych do merytorycznego orzekania w zakresie przedmiotu postępowania administracyjnego, którego skarga dotyczy, w sytuacji gdy sąd uznałby zarzuty skargi za zasadne. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organowi zarzucić naruszenia przepisów prawa. Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności zaskarżonej decyzji przede wszystkim należy podkreślić, że proces przyznawania dotacji unijnych obwarowany jest szczególnymi wymogami, których spełnienie warunkuje możliwość otrzymania konkretnych świadczeń z tego zakresu. Płatność ONW, której dotyczy zaskarżona decyzja przyznawana jest wyłącznie na wniosek zainteresowanego rolnika. Jak stanowi § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448 ze zm.), który ma zastosowanie w stanie faktycznym tej sprawy. Płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, z późn. zm.): 1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391); 2) jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, (zwanych obszarami ONW), na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia wymienionego we wprowadzeniu do wyliczenia, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha; 3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, wynoszącej nie więcej niż 300 ha; 4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Wniosek zainteresowanego rolnika musi spełniać cały szereg wymogów. Jak stanowi § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 wniosek o przyznanie płatności ONW, poza elementami podania określonymi w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 171 ze zm.), z wyłączeniem adresu, winien zawierać: 1) numer identyfikacyjny wnioskodawcy; 2) numer identyfikacyjny w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON) lub numer identyfikacji podatkowej (NIP), jeżeli zostały nadane; 3) w przypadku osoby fizycznej, numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL), a jeżeli osoba fizyczna nie posiada obywatelstwa polskiego, kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości; 4) informację o załącznikach; 5) oświadczenie o: a) powierzchni działek ewidencyjnych, b) sposobie wykorzystywania działek rolnych; 6) oświadczenia i zobowiązania związane z płatnością ONW. Z przytoczonych wyżej regulacji prawnych jasno wynika, iż płatność ONW może być przyznana zainteresowanemu rolnikowi tylko do powierzchni tych działek rolnych, które zadeklarował we wniosku, oświadczając o numerze ewidencyjnym działki i jej powierzchni oraz o sposobie wykorzystania tych konkretnie wskazanych i zindywidualizowanych za pomocą numeru ewidencyjnego działek rolnych. Skoro więc strona skarżąca w złożonym wniosku, osobiście podpisanym, zadeklarowała konkretny obszar rolny i wskazała numerycznie oznaczone działki do przyznania wnioskowanych płatności – to zobowiązana była do uprawy tych konkretnych nieruchomości i utrzymywania ich w należytej kulturze rolnej. Natomiast bezspornym jest w sprawie, że w tym zakresie istniała rozbieżność – inne działki były objęte przez stronę wnioskiem o dopłaty (ujęto nieruchomości nr [...] i [...]) a inne były faktycznie wykorzystywane rolniczo (nieruchomości nr [...]). Dlatego też organ mając na względzie zaistniałą niezgodność między parcelami zadeklarowanymi do dopłat a rzeczywiście uprawianymi (a nie zgłoszonymi we wniosku) zobowiązany był do dokonania potrącenia sankcji z kwoty przyznanej płatności ONW na 2007 r. W tym zakresie Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany przez WSA w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 lipca 2009 r. ,sygn. III SA/Gl 324/09, wydanym w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym (dotyczącym tych samych działek rolnych, choć w odniesieniu do płatności bezpośrednich do gruntów rolnych) i dotyczącej tego samego skarżącego. Przyjęcie innego poglądu prowadziłoby do wniosku, iż możliwym jest przyznanie płatności ONW do działek rolnych nie zadeklarowanych we wniosku przez zainteresowanego rolnika, a więc nie na wniosek zainteresowanego rolnika lecz z urzędu przez organ administracji publicznej. Powyższe negatywne konsekwencje niewłaściwego wypełnienia zadeklarowanych przez rolnika obowiązków jednoznacznie wynikają z art. 16 ust. 3 akapit 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 386, z 23.12.2006, str. 74). Artykuł ten stanowi, że jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 30 %, beneficjenta wyklucza się z otrzymania pomocy, do której beneficjent byłby uprawniony na mocy tego artykułu, na dany rok kalendarzowy w zakresie danych środków. Odnosząc się z kolei do zakresu przedmiotowej umowy dzierżawy to należy zauważyć, iż w świetle art. 693 Art. 693. § 1. § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz. Jest więc stosunkiem prawnym ze sfery zobowiązań, o charakterze umowy konsensualnej i wzajemnej, powstającym wskutek zgodnego oświadczenia woli stron. Zatem strony zawierając taką umowę winny jednoznacznie określić prawa i obowiązki stron oraz skonkretyzować przedmiot umowy. Natomiast odnosząc powyższe regulacje do rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, że niedopełnienie obowiązku jednoznacznego wytyczenia granic działek objętych tą umową obciąża obie strony – zarówno wydzierżawiającą Agencję jak i dzierżawcę R.O. Wydzierżawiający wydając przedmiot dzierżawy powinien był wskazać lokalizację nieruchomości oddawanej do używania, zaś dzierżawca jako podmiot zamierzający korzystać z nieruchomości i osiągać z tego określone pożytki (np. może otrzymać płatności ONW do gruntów rolnych z funduszy unijnych) winien dołożyć starań sprawdzenia granic obszaru, do którego uprawy ma umocowanie. Skoro jednak nie dopełnił tej powinności, a w wyniku kontroli wykazano rozbieżności co do obszaru, który winien być uprawiany – to negatywne konsekwencje obciążają stronę. Natomiast wykorzystywanie w celach rolnych działek nr [...] nie może stanowić okoliczności eskulpującej skarżącego, gdyż nieruchomości te nie zostały objęte przedmiotowym wnioskiem. Jak podkreślono wyżej płatności ONW przyznawane są wyłącznie na wniosek zainteresowanego, nie mogą być przyznane z urzędu. A zatem organy nie mogły przyznać przedmiotowych dopłat do działek, które nie zostały wymienione w treści wniosku. Argumenty skarżącego, iż zadeklarował we wniosku działki ewidencyjne nr [...], natomiast omyłkowo prowadził działalność rolniczą na działkach ewidencyjnych o numerach [...], a pomyłka wynikała z błędnego wskazania wnioskodawcy przez pracownika Urzędu Miasta i Gminy w Z. działek będących przedmiotem dzierżawy, nie mogą stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Okoliczności te - w związku z faktem, iż tereny na których położone są działki rolne [...] i [...] (czyli działki o nr ewidencyjnych [...] i [...]) położone są na terenach, do których zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448), płatność ONW nie przysługuje - są w tej sprawie bezprzedmiotowe (por. k. 91 i 96 akt adm. ). Zaznaczyć również należy, że pracownik UMiG Z. nie posiadał kompetencji geodety, a zatem nie miał prawa wskazywać terenu pod uprawy, zresztą jak oświadczył w piśmie z dnia [...]r. (k. 69 akt adm.) przedmiotowe działki wskazał orientacyjnie i poinformował zainteresowanego rolnika, iż "wskazywane granice nie są granicami prawnymi. W przypadku dużych obszarów odłogowanych błąd ten mógł być znaczny." Kwestia ta jednak pozostaje poza kompetencjami sądu administracyjnego, a ewentualna szkoda powstała w wyniku takiej postawy urzędnika państwowego może być przedmiotem wyłącznie postępowania odszkodowawczego jeśli strona jako poszkodowany podmiot wykaże stosowne przesłanki w pozwie cywilnym w tym zakresie. Powyższe pozostaje jednak poza ramami sprawy aktualnie rozpoznawanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Sąd orzekający w tej sprawie podziela także argumenty organu odwoławczego, zaprezentowane szczegółowo wyżej, a dotyczące kwestii braku obowiązku zawiadamiania o kontroli na miejscu (art. 25 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego.....- Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003 r. z późn. zm.) oraz możliwości dokonywania zmian we wniosku w stosownych terminach, wskazanych w art. 15, w art.21 ust 2 oraz art. 22 tegoż rozporządzenia. Końcowo Sąd pranie odnieść się również do treści art. 19 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., który stanowi, iż wniosek pomocowy może być skorygowany w każdym momencie po jego złożeniu, przypadku gdy właściwe władze wykryją oczywiste błędy. Jednak jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w tezie wyroku z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 346/06 LEX nr 219283): "Zmiany w korekcie wniosku o przyznanie płatności (...), dotyczące ilości działek rolnych, ich powierzchni i rodzajów użytków nie mogą być traktowane jako oczywiste błędy w rozumieniu art. 19 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 (...) skoro opisują w części inny stan faktyczny, niż stan wskazany w pierwotnej treści wniosku." Nadto Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela zdanie Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie, wyrażone w tezie nr 2 wyroku z dnia 16 listopada 2006 r., sygn. akt II GSK 177/06 (LEX nr 287927, iż: "Nieuzasadnione jest przerzucanie na pracowników organu odpowiedzialności za złożenie wniosku o przyznanie dopłat (...) do gruntów, które faktycznie nie były przez stronę użytkowane. (...) Bez znaczenia przy tym pozostaje ocena, czy niezgodność (zawyżenie) pomiędzy zadeklarowaną we wniosku o dopłaty sumą powierzchni działek rolnych a stwierdzoną w wyniku kontroli administracyjnej była wynikiem zamierzonego działania wnioskującego, czy też niedostatecznej dbałości o to, by zadeklarowane przez niego dane były zgodne z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym." Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne należy stwierdzić, że organ nie naruszył prawa i dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło