II SA/Ol 469/09

Dnia 6 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2009 roku sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Dziekana Wydziału z dnia [...] nr [...] stwierdzające niedopuszczalność zażalenia w sprawie uzupełnienia postanowienia w przedmiocie skreślenia z listy studentów kierunku [...] I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; II. zasądza od Dziekana Wydziału na rzecz skarżącego P. B. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia 9 grudnia 2008r. Dziekan Wydziału Nauk Technicznych Uniwersytetu orzekł o skreśleniu P.B. z listy studentów I roku studiów stacjonarnych w roku szkolnym 2008/2009 na kierunku mechatronika wobec braku uczestnictwa w obowiązkowych zajęciach dydaktycznych. Na skutek odwołania złożonego przez stronę Dziekan Wydziału Nauk Technicznych Uniwersytetu decyzją z dnia 23 grudnia 2008r., działając w trybie art. 132 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił w całości własną decyzję. Na decyzję tę skarżący złożył odwołanie, zaś organ I instancji postanowieniem z dnia 14 stycznia 2009r. wydanym na podstawie art. 65 § 1 Kpa przekazał odwołanie według właściwości do Rektora Uniwersytetu. W dniu 22 stycznia 2009r. skarżący wystąpił do organu o sprostowanie pouczenia zawartego w postanowieniu z 14 stycznia 2009r. co do treści pouczenia o przysługującym środku zaskarżenia oraz trybie jego wniesienia. Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2009r. Dziekan Wydziału Nauk Technicznych Uniwersytetu działając w trybie art. 111 Kpa uzupełnił pouczenie w ten sposób, iż dodano słowa o sposobie wniesieniu zażalenia za pośrednictwem Dziekana Wydziału Nauk Technicznych. Na to postanowienie P.B. wniósł zażalenie twierdząc, iż wbrew stanowisku organu w sprawie zaistniała podstawa do sprostowania pouczenia organu, nie zaś do jego uzupełnienia. Postanowieniem z dnia "[...]" Nr "[...]" Dziekan Wydziału Nauk Technicznych Uniwersytetu, działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 oraz art. 124 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdził niedopuszczalność zażalenia P.B. na swoje postanowienie z 27 stycznia 2009r. wydane w sprawie uzupełnienia pouczenia zawartego w postanowieniu tego organu z dnia 14 stycznia 2009r. W skardze na to postanowienie złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w dniu 30 marca 2009r. przez radcę prawnego T.B. zarzucono rozstrzygnięciu rażące naruszenie przepisów prawa w zakresie właściwości. Organem właściwym do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia jest rektor uczelni. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o jej umorzenie jako bezprzedmiotowej oraz o połączenie na podstawie art. 111 § 2 ustawy ppsa. tej sprawy z innymi sprawami ze skarg P.B. na postanowienia: Dziekana Wydziału Nauki o Żywności (kierunek inżynieria chemiczna i procesowa), Dziekana Wydziału Nauk Technicznych (kierunek energetyka), Dziekana Wydziału Ochrony Środowiska i Rybactwa (kierunek rybactwo), Dziekana Wydziału Ochrony Środowiska i Rybactwa (kierunek akwakultura i bezpieczeństwo żywności), jako pozostającymi ze sobą w związku w celu ich łącznego rozpoznania. Podano, iż postanowieniem Rektora Uniwersytetu z dnia 28 kwietnia 2009r. stwierdzono nieważność skarżonego postanowienie Dziekana, wobec czego zostało ono wyeliminowane z obrotu prawnego i postępowanie przed sądem stało się bezprzedmiotowe. Pismem procesowym z dnia 24 czerwca 2009r. skarżący poinformował o złożeniu skargi do WSA w Olsztynie na postanowienie Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]" nr "[...]", utrzymujące w mocy własne postanowienie z 28 kwietnia 2009r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia dziekana, w której wniesiono o stwierdzenie nieważności skarżonych postanowień Rektora Uniwersytetu. Wyjaśniono, iż skarżonym postanowieniem Rektor stwierdził nieważność postanowienia Dziekana z "[...]" nie zważając na to, iż akt ten jest już przedmiotem skargi przed WSA w Olsztynie. W ocenie skarżącego toczące się postępowanie kontrolne w sądzie administracyjnym stanowi ujemną przesłankę przedmiotową do wszczęcia postępowania nieważnościowego w stosunku do aktu, który jest już przedmiotem kontroli sądu. Odrębnym pismem skarżący złożył wniosek o zawieszenie postępowania sądowego na zasadzie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy ppsa., gdyż rozstrzygnięcie tej sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego. Na rozprawie w dniu 30 czerwca 2009r. Sąd oddalił wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, natomiast odroczył postępowanie celem rozważenia możliwości połączenia rozpoznawanej sprawy ze sprawą ze skargi strony na postanowienie Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]". Skarga powyższa została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Ol 660/09. Zarządzeniem Sędziego z dnia 1 września 2009r. skierowano sprawę do rozpoznania włącznie ze sprawa o sygn. akt II SA/Ol 660/09. Wyrokiem z dnia 6 października 2009r. (sygn. akt II SA/Ol 660/09) WSA w Olsztynie stwierdził nieważność postanowienia Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]" nr "[...]", oraz poprzedzającego postanowienia tego organu z dnia 28 kwietnia 2009r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Dziekana, wobec wydania ich z rażącym naruszeniem art. 126 w zw. z art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zaważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne powołane zostały do sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, tzn. do kontroli legalności zaskarżonych aktów, czyli ich zgodności z przepisami prawa. Kontrola ta sprowadza się do badania, czy zaskarżony akt nie narusza przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego. Wzruszenie aktu administracyjnego może nastąpić w razie, gdy kontrola wykaże, że narusza on przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej: ustawą ppsa. Przeprowadzona w tym zakresie kontrola skarżonego postanowienia dziekana, wobec wyeliminowania z obrotu prawnego postanowień Rektora Uniwersytetu stwierdzających nieważność postanowienia dziekana wykazała, że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa, o którym stanowi art. 145 § 1 pkt 2 ustawy ppsa. W myśl tego przepisu Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W sprawie tej należało ocenić zgodność skarżonego postanowienia z przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm., zwanej dalej: Kpa) zwłaszcza, że postanowienie to wydane zostało w kwestii incydentalnej w sprawie dotyczącej skreślenia z listy studentów. Z art. 156 § 1 Kpa wynika, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, w przypadkach enumeratywnie określonych w pkt od 1 do 7 tego przepisu. Jedną z takich przesłanek stanowi wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości - pkt 1. Stosownie do art. 134 Kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z regulacji tej wynika zatem, iż postanowienie w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oraz uchybienia terminu do wniesienia odwołania stwierdza organ odwoławczy. Wprawdzie powyższy przepis dotyczy odwołań wniesionych od decyzji organu, zaś sama regulacja zamieszczona została w rozdziale dotyczącym odwołań (Rozdział 10.) Kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże na mocy art. 144 tej ustawy w sprawach nie uregulowanych w niniejszym rozdziale (Rozdział 11. Zażalenia ) do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Zatem poza sporem pozostaje okoliczność, iż w zakresie zażaleń na postanowienia zastosowanie znajduje także art. 134 Kpa. Także poza sporem pozostaje okoliczność, że uprawnienie wynikające z tego przepisu zostało zagwarantowane tylko organowi odwoławczemu. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dziekana Wydziału Nauk Technicznych Uniwersytetu z dnia "[...]", którym organ ten stwierdził niedopuszczalność zażalenia P.B. na własne postanowienie z 27 stycznia 2009r. w sprawie uzupełnienia pouczenia. Jak wynika z treści rozstrzygnięcia podstawą prawną dla podjętego orzeczenia stanowił art. 134 w zw. z art. 144 i art. 124 § 1 i 2 Kpa. W tym miejscu wskazać należy, iż działający w tej sprawie dziekan wydziału Uniwersytetu nie jest organem administracji publicznej, o którym mowa w art. 1 Kpa, jednakże jak wynika z art. 60 ust. 6 ustawy z 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365, ze zm.) organami jednoosobowymi uczelni są rektor i kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych. Kierownikiem wydziału jest dziekan. Z treści art. 207 ust. 1 tej ustawy wynika natomiast, że do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 7 i 8, decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Od decyzji kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej służy odwołanie do rektora – stosownie do art. 70 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym. Wobec takiego brzmienia powołanych wyżej regulacji nie może budzić wątpliwości okoliczność, iż dziekan będący kierownikiem podstawowej jednostki organizacyjnej pełni funkcje organu I instancji w postępowaniach administracyjnych, o których mowa w art. 207 ust. 1 ww. ustawy, natomiast organem jest rektor uczelni. Wobec powyższego słuszny jest zarzut skarżącego, iż będące przedmiotem kontroli Sądu postanowienie Dziekana Wydziału Nauk Technicznych Uniwersytetu dotknięte jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 Kpa z uwagi na naruszenie art. 134 Kpa w zakresie właściwości organu. Organem uprawnionym do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia jest wyłącznie organ odwoławczy, a zatem w rozpoznawanej sprawie takim organem jest Rektor Uniwersytetu. To zaś oznacza, iż Sąd dokonując kontroli legalności skarżonego postanowienia zobligowany był do stwierdzenia nieważności tego postanowienia. Wobec wskazanego naruszenia prawa procesowego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o stwierdzeniu nieważności skarżonego postanowienia. Z mocy art. 152 ww. ustawy orzeczono, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane, zaś o kosztach postępowania sądowego obejmującego wpis w wysokości 100 zł oraz koszty pomocy prawnej świadczonej przez ustanowionego w sprawie radcę prawnego w wysokości 240 zł orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 ustawy ppsa.