I SA/Wa 266/08
WyrokWSA w Warszawie2008-08-27
Skład orzekający: sędzia WSA Gabriela Nowak, sędzia WSA Elżbieta Lenart, asesor WSA Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców byłych właścicieli gruntu, powołując się na fakt wcześniejszego oddania tego gruntu w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej i wynikające z tego nieodwracalne skutki prawne, mimo że wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego został złożony w terminie i spełnia przesłanki określone w art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców byłych właścicieli gruntu, powołując się na fakt wcześniejszego oddania tego gruntu w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej i wynikające z tego nieodwracalne skutki prawne, jeśli wniosek spełnia przesłanki określone w art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Jedynym kryterium rozpoznania wniosku dekretowego jest możliwość pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Wcześniejsze oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej nie ma znaczenia przy badaniu tej przesłanki, a kwestia nieodwracalnych skutków prawnych jest przedmiotem oceny w postępowaniu nadzorczym, a nie w postępowaniu zwykłym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku spadkobierców byłych właścicieli o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w Warszawie, który przed laty przeszedł na własność Skarbu Państwa na mocy dekretu z 1945 r. Organy administracji odmówiły uwzględnienia wniosku, powołując się na fakt wcześniejszego oddania gruntu w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej (P.) i wynikające z tego nieodwracalne skutki prawne. Skarżący zarzucał wywłaszczenie bez odszkodowania i pominięcie praw spadkobierców.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zasądzono od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego J. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] odmawiającą K. S., J. B., Z. B., J. K., T. K., M. K. i J. K. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].
W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny.
Nieruchomość położona w W. przy ul. [...], uregulowana w księdze wieczystej hip. [...], znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
Stanowiła ona współwłasność J. S. w 4/8 części, J. B. w 3/8 części oraz K. K. w 1/8 części.
Z dniem wejścia w życie dekretu (tj. z dniem 21 listopada 1945 r.) grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz.130) - na własność Skarbu Państwa.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. dekretu dotychczasowi właściciele gruntu lub ich następcy prawni, będący w posiadaniu gruntu względnie osoby prawa ich reprezentujące mogli w ciągu sześciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez Gminę W. złożyć wniosek o przyznanie wieczystej dzierżawy za czynszem symbolicznym (obecnie prawa użytkowania wieczystego) lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Organ orzekający był zobowiązany uwzględnić wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela można było pogodzić z przeznaczeniem nieruchomości według planu zabudowy (obecnie planu zagospodarowania przestrzennego).
Byli współwłaściciele - J. S., J. B. i K. K. - w dniu 14 lutego 1949 r. złożyli wniosek o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...].
Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] lipca 1953 r., znak [...], Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło wnioskodawcom przyznania prawa użytkowania wieczystego do ww. terenu, uzasadniając odmowę przeznaczeniem nieruchomości pod budownictwo użyteczności publicznej.
Obecnie nieruchomość hipoteczna nr [...] wchodzi w skład:
- działek ewidencyjnych [...], będących własnością Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym P. (tereny mieszkaniowe),
- działki ewidencyjnej nr [...], będącej własnością Miasta W.
Decyzjami z dnia [...] stycznia 1998 r. i z dnia [...] października 1998 r. ([...]) Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpatrzeniu wniosku złożonego przez J. B., K. S. i Z. B. - następców prawnych dawnych współwłaścicieli - stwierdził nieważność orzeczenia z dnia [...] lipca 1953 r. o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego, co do części nieruchomości hip. [...], wchodzącej obecnie w skład działek ewidencyjnych nr [...] stanowiących własność Skarbu Państwa.
Zaś decyzją z dnia [...] listopada 1999 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność orzeczenia, co do pozostałej części terenu hipotecznego wchodzącego obecnie w skład działki nr [...] – stanowiącego własność W.
Wcześniej jeszcze - decyzjami z dnia [...] września 1996 r., nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe P. prawa użytkowania wieczystego do:
- działki nr [...],
- udziału wynoszącego 0,9875 części gruntu zabudowanego, stanowiącego działkę nr [...] (w budynku nastąpiła sprzedaż lokali z równoczesnym oddaniem części ułamkowej gruntu w użytkowanie wieczyste), ujawnione w księdze wieczystej nr [...].
Następnie Prezydent W. - rozpatrując ponownie wniosek J. S., J. B. i K. K. z dnia [...] lutego 1949 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] - decyzją [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. odmówił spadkobiercom dawnych właścicieli hipotecznych ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do w/w nieruchomości.
Stwierdził, że oddanie przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste P. spowodowało trwałe rozdysponowanie gruntu położonego przy ul. [...] na rzecz osób trzecich, a zatem brak jest prawnej możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (przyznania użytkowania wieczystego) do gruntu wyżej wymienionej nieruchomości na rzecz następców prawnych byłych właścicieli. Ponadto, organ administracji nie jest właściwy do zmiany powstałych stosunków cywilnoprawnych jakimi są umowy oddania przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste i wpisy jawne w księdze wieczystej.
Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja
2004 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W.
Na decyzję Wojewody [...] wniesiona została skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 września
2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1058/04 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2004 r.
Sąd stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż w budynku znajdującym się na przedmiotowym gruncie nastąpiła sprzedaż lokali i oddanie odpowiedniej części gruntu w użytkowanie wieczyste. Właściciele tych lokali są więc stronami postępowania w niniejszej sprawie. Organy obu instancji nie zawiadomiły jednak o toczącym się postępowaniu właścicieli tych lokali, a zatem nie dopełniły obowiązku zapewnienia czynnego udziału w sprawie wszystkim stronom postępowania – czym naruszyły przepis art. 10 § 1 kpa.
Ponadto, podstawą prawną rozstrzygnięcia są przepisy art. 7 ust 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, który stanowi, że gmina uwzględnia wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zagospodarowania. Natomiast organ pierwszej instancji nie poczynił ustaleń dotyczących przeznaczenia gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego, zaś organ drugiej instancji wprawdzie powołał się na plan zagospodarowania przestrzennego, lecz nie ustalił, czy jest on nadal obowiązujący.
Poza tym, organy powołały się na fakt oddania przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste na rzecz P. w W. - czyli zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych. Sąd uznał, że powołanie się na nieodwracalne skutki prawne może mieć miejsce w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, w tym wypadku - dotyczącej odmowy przyznania własności czasowej do gruntu tej nieruchomości. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że organ rozstrzygający sprawę stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego o odmowie przyznania własności czasowej nie wziął pod uwagę okoliczności podnoszonej w niniejszej sprawie, a dotyczących nieodwracalnych skutków prawnych. Może to rodzić wątpliwości co do prawidłowości przeprowadzenia postępowania nadzorczego w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości, lecz nie może to być przedmiotem oceny w niniejszej sprawie.
Ponownie rozpatrując sprawę - zgodnie ze wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - organ pierwszej instancji podjął dodatkowe czynności i wystąpił o wydanie opinii urbanistycznej, czy w przyszłym planie przewiduje się zmianę dotychczasowego sposobu korzystania z gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oraz zgodnie z art.10 § 1 kpa zawiadomił strony o prowadzonym postępowaniu.
Organ ustalił, że przedmiotowy grunt nie jest objęty żadnym obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Zgodnie z pismem Wydziału Planowania Biura Naczelnego Architekta Miasta Urzędu W. z dnia [...] stycznia 2007 r., przedmiotowa działka znajduje się w obszarze objętym projektem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu obszaru położonego wzdłuż linii średnicowej P., na odcinku od [...]. Projekt ten znajduje się na etapie oczekiwania na rozstrzygnięcia sądu administracyjnego w sprawie zaskarżonych uchwał w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów do projektu tego planu. W projekcie w/w planu nieruchomość położona przy ul. [...] znajduje się na terenie oznaczonym symbolem MWU/J2, dla którego ustala się adaptację trwałą budynków mieszkalnych z usługami i budynków usługowych z dopuszczeniem przekształcenia funkcji na administracyjno - usługową.
Prezydent stwierdził, że fakt oddania przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste P. spowodował trwałe rozdysponowanie gruntu położonego przy ul. [...] na rzecz osób trzecich. Zawarcie umów notarialnych spowodowało nieodwracalne skutki prawne, co w konsekwencji uniemożliwia ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych byłych właścicieli. Ponadto stwierdził, że organ administracji nie jest właściwy do zmiany powstałych stosunków cywilno-prawnych, jakimi są umowy oddania gruntu w użytkowanie wieczyste i wpisy jawne w księgach wieczystych. A zatem zaistniały w tym przypadku skutki prawne, których cofnięcie lub odwrócenie jest prawnie niedostępne dla organu administracji publicznej i wymaga takich działań, do których organ orzekający nie ma umocowania ustawowego, a więc nie ma możliwości ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli hipotecznych.
W związku z tym, decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] Prezydent W. odmówił K. S., J. B., Z. B., J. K., T. K., M. K. i J. K. (spadkobiercom dawnych właścicieli hipotecznych) ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].
Od tej decyzji odwołanie złożył J. K.
Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2007 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda podzielił pogląd organu I instancji, iż ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich, spowodowało wystąpienie nieodwracalnych skutków prawnych, dlatego też grunt ten, nie może zostać oddany w użytkowanie wieczyste. Uznał, że w sytuacji, gdy na nieruchomości podlegającej dekretowi ustanowiono użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej, (mimo, że w sposób niezgodny z prawem odmówiono dotychczasowemu właścicielowi ustanowienia użytkowania wieczystego) - to istnieją nieodwracalne skutki prawne do czasu, dopóki nie dojdzie do rozwiązania użytkowania wieczystego, a osoba trzecia korzysta z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. Zaś uprawnienie użytkownika wieczystego do korzystania z nieruchomości z wyłączeniem innych osób, wyklucza możliwość przyznania takiego samego uprawnienia w stosunku do tej samej nieruchomości innej osobie. Organ administracji nie jest właściwy do zmiany powstałych stosunków cywilnoprawnych jakimi są umowy oddania przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste i wpisy jawne w księdze wieczystej.
Zatem - obciążenie przedmiotowej nieruchomości prawem użytkowania wieczystego - stanowi wystarczającą podstawę odmowy uwzględnienia wniosku dekretowego i czyni bezprzedmiotową weryfikację łącznego spełnienia przesłanek określonych w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r.
Na powyższą decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga J. K.
W skardze zarzucał on, że dokonano wywłaszczenia jego nieruchomości bez odszkodowania i to na cele budownictwa mieszkaniowego P. Skarżący podniósł ponadto, że jego zastrzeżenia budzi przekazanie przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste P. - z pominięciem praw żyjących następców prawnych byłych właścicieli.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zmianami) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).
Natomiast w myśl art. 153 w/w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu, wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skargę wniesioną w niniejszej sprawie należy uwzględnić, bowiem zostały naruszone przepisy prawa - ze skutkiem mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. odmawiającą K. S., J. B., Z. B., J. K., T. K., M. K. i J. K. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...].
W przedmiotowej sprawie podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku J. S., J. B. i K. K. (byłych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości) o przyznanie im prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości jest przepis art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), zwany dalej "dekretem".
Bezsporne jest, że były właściciel wystąpił w terminie ustawowym z wnioskiem o ustanowienie prawa własności czasowej (art. 7 ust. 1 dekretu).
Zgodnie z brzmieniem art. 7 ust. 2 dekretu "gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania". Konstrukcja tego przepisu, zawarta w sformułowaniu "gmina uwzględni wniosek" wskazuje, że jeżeli zachodzi przesłanka określona w tym przepisie, to organ musi podjąć decyzję określoną przepisem prawa. Przesłanką tą jest zgodność korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem w planie zagospodarowania przestrzennego. Wystąpienie tej przesłanki obligowało organ do ustanowienia prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego). Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego na gruncie przepisu art. 7 ust. 2 dekretu jest jednolicie utrwalone (np. wyroki z 4 stycznia 1999 r. IV SA 135/98, Lex 47376, z 20 stycznia 1999 r. IV SA 36/97, Lex 47375, z 17 stycznia 2002 r., I SA 1482/00, Lex 81770).
Przedmiotowy wniosek został rozpatrzony odmownie decyzją Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. z uwagi na fakt, iż przedmiotowa nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste P. - co spowodowało trwałe rozdysponowanie gruntu na rzecz osób trzecich i zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych.
Tak więc decyzja odmawiająca przyznania prawa użytkowania wieczystego nie została oparta na przesłance z art. 7 ust. 2 dekretu.
Organy obydwu instancji nie rozpoznały w sposób prawidłowy wniosku, nie zbadały przesłanek, o których mowa w w/w artykule - nie przeanalizowały, czy korzystanie z przedmiotowej nieruchomości przez byłego właściciela da się pogodzić z jej przeznaczeniem w planie zagospodarowania przestrzennego – a konkretnie w jego projekcie. Podstawą odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu uczyniły okoliczności nie mające doniosłości prawnej w rozumieniu tego przepisu, tj. przekazanie przedmiotowej działki w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej – P. - ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej oraz zasadę rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych.
Organy uznały, że stan jaki zaistniał na nieruchomości wywołał nieodwracalne skutki prawne. Problematyka ewentualnych nieodwracalnych skutków prawnych jest przedmiotem oceny w postępowaniu nadzorczym - nie zaś w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym, jak w niniejszej sprawie - na co już zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 września 2005 r., a jego ocena prawna wiąże w sprawie zarówno Sąd jak i organy orzekające w niniejszej sprawie (art. 153 w/w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.).
Fakt - że przedmiotowa nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej - nie ma znaczenia przy badaniu spełnienia przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu, gdyż jedynym kryterium rozpoznania wniosku dekretowego jest możliwość pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.
Podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz P. (decyzja z dnia [...] września 1996 r.), nastąpiło po dwóch latach od złożenia wniosku ([...] listopada 1994 r.) o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] lipca 1953 r. odmawiającego byłym właścicielom przyznania prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego terenu - a przed jego rozpoznaniem - co dowodzi działania w złej wierze.
Ponadto, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 1998 r. stwierdzającej nieważność w/w orzeczenia administracyjnego z dnia [...] lipca 1953 r. uznał, że: "Ponieważ budynek w którym sprzedano lokale mieszkalne został wybudowany po wejściu w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., to sprzedaż lokali nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Oddanie w użytkowanie wieczyste ułamkowych części gruntu również nie spowodowało nieodwracalnych skutków prawnych. Okoliczność bowiem, że nieruchomość obejmująca grunty, które podlegały wyżej powołanemu dekretowi, znajduje się w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej, sama przez się nie oznacza, że decyzja administracyjna wydana na podstawie przepisów tego dekretu, odmawiająca dotychczasowemu właścicielowi tych gruntów przyznania prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16.12.1996 r. – OPS7/96)".
Tak więc Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność orzeczenia administracyjnego z dnia [...] lipca 1953 r. uznając, że oddanie przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste P. nie spowodowało nieodwracalnych skutków prawnych.
Natomiast Prezydent W. (działając w trybie "zwykłym") odmówił spadkobiercom byłych współwłaścicieli nieruchomości ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na ich rzecz – z uwagi na zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych poprzez oddanie przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste P.
Reasumując należy wskazać, iż decyzja odmawiająca spadkobiercom byłych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...], została wydana z naruszeniem prawa - art. 7 ust.2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oraz art. 7, 77 § 1 i 80 kpa - a rodzaj i charakter naruszeń, mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, uzasadniają uchylenie obydwu decyzji.
Powyższy pogląd jest zgodny z orzecznictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W podobnej sprawie o sygn. akt I SA/WA 1005/06 (również dotyczącej odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu z uwagi na fakt wcześniejszego oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste innemu podmiotowi, ujawnienie tego prawa w księdze wieczystej oraz zasadę rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych) - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie także uchylił obie decyzje, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OSK 111/07 oddalił skargę kasacyjną.
Sąd zdaje sobie sprawę z faktu - że w sytuacji, gdy nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej ([...]) - Prezydent W. nie może ustanowić prawa użytkowania wieczystego gruntu na rzecz spadkobierców byłych współwłaścicieli.
Jednakże Sąd uchylił obie decyzje mając na uwadze, że w sytuacji, gdyby okazało się, że przedmiotowy wniosek spełnia przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu z 1945 r. – to Gmina winna podjąć działania w sferze prawa cywilnego - tak, aby można było wniosek ten uwzględnić. Akceptowanie bowiem działań sprzecznych z przepisami prawa i co za tym idzie, akceptowanie decyzji rażąco naruszających prawo godzi w konstytucyjną zasadę demokratycznego państwa prawnego i zasadę praworządności (art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).
Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło