II OSK 141/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms (spr.) sędzia NSA Jacek Chlebny sędzia del. NSA Janina Kosowska Protokolant Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 807/09 w sprawie ze skargi S. Z. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od skarżącego S. Z. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 280 (słownie: dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi S. Z., uchylił decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia (...) marca 2009 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia (...) stycznia 2009 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenie na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Komendant Główny Policji decyzją z dnia (...) marca 2009 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268 a K.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r., Nr 52, poz. 525 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji Komendanta Stołecznego Policji z dnia (...) stycznia 2009 r. cofającej pozwolenie na broń palną myśliwską do celów łowieckich, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim Wydział Grodzki w H. za to, iż w dniu 4 czerwca 2005 r. kierował samochodem na drodze publicznej w stanie nietrzeźwości (1,03 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu), a nadto uczestniczył w kolizji drogowej i oddalił się z miejsca zdarzenia. Zachodzi zatem obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a ponadto zachowanie pozwolenia na broń byłoby sprzeczne z interesem społecznym. Organ wskazał, że okolicznością decydującą o cofnięciu pozwolenia na broń jest wystąpienie uzasadnionej obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, natomiast sformułowanie "w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowi lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw" użyte w tym artykule stanowi jedynie wytyczną interpretacyjną wskazującą, w jakich w szczególności sytuacjach ta obawa zachodzi. Organ podniósł, iż w orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym obawę, o jakiej mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, mogą uzasadnić nie tylko skazanie czy też oskarżenie o popełnienie przestępstwa, lecz także inne okoliczności. Na zmianę oceny zachowań skarżącego nie wpłynęły pozytywne opinie strony w miejscu zamieszkania, prawidłowe przechowywanie broni, współpraca z Akademią Obrony Narodowej ani dotychczasowa niekaralność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylając zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia (...) stycznia 2009 r., uznał, że w toku postępowania organy nie wykazały, że zachodzi uzasadniona obawa użycia przez skarżącego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Przesłanką cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich, w tej sprawie był fakt skazania skarżącego przez Sąd Rejonowy w Bielsku Podlaskim Zamiejscowy VII Wydział Grodzki w H., prawomocnym wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2005 r. sygn. akt VII K 468/05, na karę 70 stawek dziennych grzywny, za to, że w dniu 4 czerwca 2005 r. kierował samochodem znajdując się w stanie nietrzeźwości (1,03 mg/dm3 alkoholu w wydychanym powietrzu), tj. za czyn z art. 178a § 1 kk, który ustawodawca zaliczył do przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. W ocenie Sądu pierwszej instancji, skazanie skarżącego za powyższe przestępstwo nie jest wystarczające do uznania, że może on użyć broni w sposób sprzeczny z prawem. Nie jest w szczególności równoznaczne z utratą przez niego wiarygodności co do przestrzegania przepisów o broni i amunicji, w tym w zakresie bezpiecznego posiadania i używania broni. Cofnięcie pozwolenia na broń nie uzasadnia sam fakt skazania za popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa. Konieczne jest bowiem wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym czynem, cechami charakteru skarżącego oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które to czynniki widziane razem, pozwalają na przyjęcie istnienia uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Niedopuszczalna jest poza tym taka wykładnia przepisów i takie ich stosowanie, które prowadzi do poszerzenia kręgu rodzajów przestępstw określonych w art. 15 ust. 1 pkt 6, m.in. o niektóre przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Pozwolenie na broń wydawane jest po wszechstronnym i starannym badaniu, czy nie zachodzą przeciwwskazania, o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Cofniecie takiego pozwolenia powinna poprzedzać również wnikliwa procedura, przemawia bowiem za tym ochrona nabytego uprawnienia. Z żadnego przepisu ustawy o broni i amunicji nie wynika wymóg ponadstandardowego przestrzegania porządku prawnego przez takie osoby. Zdaniem Sądu pierwszej instancji nieuprawniony jest również pogląd, iż pomimo pozytywnej opinii o skarżącym w miejscu zamieszkania, prawidłowego przechowywania broni, współpracy z Akademią Obrony Narodowej oraz dotychczasowej niekaralności, sam fakt popełnienia przez skarżącego takiego przestępstwa jakie popełnił, stwarza uzasadnioną obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W skardze kasacyjnej od wyroku Główny Komendant Policji, zaskarżając wyrok w całości, zarzucił naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną w przypadku skarżącego zachodzi obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Za taką oceną przemawia fakt skazania skarżącego za popełnienie przestępstwa z art. 178a § 1 kk (prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwym) oraz okoliczność, że skarżący uczestnicząc w kolizji drogowej oddalił się z miejsca zdarzenia, w dalszym ciągu kierując samochodem w stanie nietrzeźwym. Stan nietrzeźwości podczas prowadzenia samochodu, stopień społecznej szkodliwości oraz ewentualne następstwa muszą być uznane za okoliczność, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Takie zachowanie świadczy o skrajnej nieodpowiedzialności, która to cecha ma szczególne znaczenie u osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń. Nieodpowiedzialne zachowanie, stanowiące naruszenie porządku prawnego w sposób szczególny, bo w stanie nietrzeźwości, podważa domniemanie, iż osoba będzie użytkowała broń w sposób zgodny z interesem porządku publicznego. Nienaganna opinia takiej osoby zarówno w środowisku zawodowym, jak i społecznym nie stanowi dowodu mogącego uzasadniać odmienne przekonanie, co do sposobu zachowania się jej w przyszłości. Przytaczając takie podstawy kasacyjne organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest oparta na usprawiedliwionych podstawach. Posiadanie i używanie broni palnej stanowi tradycyjnie w polskim systemie prawnym sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Prawa do posiadania broni nie można zaliczyć do kategorii wolności i praw osobistych obywatela w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Dostęp obywatela do broni poddany jest istotnym ograniczeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przymusu, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego. Ustawa o broni i amunicji przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń łączy z utratą przez posiadacza broni przymiotów uzasadniających jej dalsze posiadanie. Jedną z takich przesłanek mogą być okoliczności przewidziane w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, w myśl którego pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, daje organowi Policji szeroki zakres możliwości dokonywania oceny, jakie okoliczności faktyczne, leżące po stronie posiadacza broni lub podmiotu ubiegającego się o pozwolenie na broń, są tymi, które stwarzają uzasadnioną obawę, że posiadacz broni może jej użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Cofnięcie pozwolenia na broń jest obligatoryjne w każdym przypadku, gdy strona należy do kategorii osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Nie ulega wątpliwości, że każdy taki przypadek wymaga indywidualnej oceny, przy czym skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu z mocy samego prawa oznacza, że istnieje uzasadnia obawa, iż sprawcy tych przestępstw mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Właściwy organ Policji ma w tej sytuacji obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń. Organ nie musi więc wobec tych osób przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Co do innych osób organ musi analizować i uzasadnić istnienie takiej obawy. Takie stanowisko zostało wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09 (publ. ONSAiWSA 2010/1/5). Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w skardze kasacyjnej należy stwierdzić, że nie jest trafna wyrażona w zaskarżonym wyroku ocena, że organy administracji bezpodstawnie przyjęły, że zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Jak słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej, Komendant Główny Policji miał wystarczające podstawy do uznania, że w stosunku do skarżącego istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Popełnienie przez skarżącego przestępstwa z art. 178a § 1 kk (prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwym), uczestnictwo w kolizji drogowej, a następnie oddalenie się z miejsca zdarzenia (w dalszym ciągu kierując samochodem w stanie nietrzeźwym) słusznie zostało ocenione przez organy administracji jako wystarczające okoliczności do uznania, że skarżący należy do grona osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Taka ocena jest prawidłowa i nie narusza art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Wbrew stanowisku Sądu I instancji, w postępowaniu prowadzonym w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń fakt prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości nie może być kwalifikowany przez organ Policji jedynie jako "naganny". Jakkolwiek popełnienie przestępstwa, o którym mowa w art. art. 178a § 1 kk (prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwym) nie oznacza automatycznego cofnięcia pozwolenia na broń, to jednak jest to okoliczność, która ma zasadnicze znaczenie w toku oceny, czy istnieje obawa, że broń może być użyta w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Na gruncie ustawy o broni i amunicji osobom posiadającym broń można stawiać wysokie wymagania w odniesieniu do spożycia przez nie alkoholu. Sankcją objęte jest nie tylko korzystanie z broni w stanie po użyciu alkoholu (np. odbywanie treningu na strzelnicy), ale nawet posiadanie w takim stanie broni przy sobie. Ma to na celu tak zapobieżenie potencjalnym skutkom niemożności pokierowania przez osobę nietrzeźwą w danym momencie swoim postępowaniem, jak i zapobiegnięcie innym hipotetycznie możliwym zdarzeniom (np. utracie broni). Podobne znaczenie przypisane być powinno dyrektywie nakazującej organowi Policji cofnięcie pozwolenia na broń osobie uzależnionej od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych (art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy o broni i amunicji). Prawidłowa wykładnia przepisów ustawy o broni i amunicji prowadzi do przyjęcia, że dokonując oceny, czy istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego organy Policji powinny w sposób rygorystyczny oceniać wszystkie zdarzenia, w których brała udział osoba dysponująca pozwoleniem na broń, będąc w stanie nietrzeźwości. Zdarzenia te nie muszą mieć bezpośredniego związku z bronią palną. Wystarczające jest, by w oparciu o ich przebieg można było uprawdopodobnić, iż posiadacz broni z powodu nadużycia alkoholu może doprowadzić do sytuacji, która stworzy potencjalne niebezpieczeństwo, że on sam albo osoby trzecie użyją broni palnej. Taki pogląd został zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 2017/09. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie tylko kierował pojazdem pod wpływem alkoholu, ale także uczestniczył w kolizji drogowej i oddalił się z miejsca zdarzenia w dalszym ciągu kierując samochodem w stanie nietrzeźwym. Zachowanie takie świadczy o wyjątkowej nieodpowiedzialności skarżącego, który pod wpływem alkoholu decyduje się na prowadzenie pojazdu, a następnie oddala się z miejsca kolizji. Uzasadnione jest zatem przyjęcie, że osoba taka, będąc pod wpływem alkoholu nie umie należycie pokierować swoim postępowaniem, a w konsekwencji nie daje gwarancji bezpiecznego posiadania i używania broni palnej. Skoro ma ona trudność z zapanowaniem nad sytuacjami, w których dochodzi do spożycia alkoholu, domniemywać trzeba, że również posiadana broń palna stanowić będzie mogła przedmiot możliwego niedozwolonego użycia, powodującego zagrożenie dla zdrowia, życia lub mienia innych osób. Słusznie zatem, w ramach tych okoliczności, organy uznały, iż spełniona została przesłanka, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Jakkolwiek przestępstwo określone w art. 178a § 1 kk nie mieści się w katalogu przestępstw wymienionych wprost w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, to nie oznacza, że jego popełnienie nie może stanowić podstawy do cofnięcia pozwolenia na broń. Rodzaj tego przestępstwa oraz okoliczności jego popełnienia dają wystarczającą podstawę do przyjęcia, iż istnieje niebezpieczeństwo użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Odmienne stanowisko Sądu pierwszej instancji w tym zakresie jest błędne. Jakkolwiek prawidłowe są wywody zaprezentowane w zaskarżonym wyroku odnośnie konieczności wykazania związku pomiędzy popełnionym czynem a obawą użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, to jednak wadliwe są wnioski wyciągnięte z ustaleń poczynionych w tej sprawie. Nie można również zgodzić się z poglądem wyrażonym przez Sąd pierwszej instancji, że organy nie dokonały wnikliwej oceny okoliczności tej sprawy w odniesieniu do przesłanki, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Organ stwierdził, że nienaganna opinia skarżącego zarówno w środowisku zawodowym, jak i społecznym nie powoduje zmiany stanowiska organu odnośnie zachowania skarżącego, co oznacza, że organ dokonał oceny tych okoliczności. Nienaganna opinia posiadacza broni w środowisku zawodowym, jak i społecznym, nie stanowi dowodu mogącego "równoważyć" skutki skazania za popełnienie przestępstwa komunikacyjnego w stanie nietrzeźwości. Chybiony jest natomiast podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego zawierało zwięzłe przedstawienie stanu sprawy zgodnie ze stanem faktycznym, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Pisemne motywy zaskarżonego wyroku odpowiadają konstrukcji prawidłowego uzasadnienia i zawierają elementy przewidziane w wymienionym wyżej przepisie. Okoliczność, że Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że organy administracji nie miał wystarczających podstaw do uznania, że w stosunku do skarżącego istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego nie oznacza, że naruszony została art. 141 § 4 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonując błędnej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, nie naruszył w rozpoznawanej sprawie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w tym stanie rzeczy uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę na podstawie art. 188 p.p.s.a. Rozpoznając skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z (...) marca 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, co powoduje oddalenie skargi wniesionej przez skarżącego, stosowanie do art. 151 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.