II SA/Wa 807/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, Joanna Kube, Protokolant Agnieszka Bieniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2009 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] stycznia 2009 r. Nr [...], 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego S. Z. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komendant Główny Policji decyzją z dnia Nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. wydaną na postawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268 a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. , Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania S. Z. od decyzji Komendanta [...] Policji z dnia [...] stycznia 2009 r. Nr [...], cofającej pozwolenie na broń palną myśliwską do celów łowieckich, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, iż S. Z. został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w B. Wydział [...] w H. za to, iż w dniu [...] czerwca 2005 r. kierował samochodem na drodze publicznej w stanie nietrzeźwości (1,03 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu), a nadto uczestniczył w kolizji drogowej i oddalił się z miejsca zdarzenia. Zaszła zatem obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a nadto zachowanie pozwolenia na broń byłoby, jak uznał Komendant [...] Policji, sprzeczne z interesem społecznym. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, polegające na dowolnym przyjęciu, iż skazanie za jakiekolwiek przestępstwo, nakazuje cofnąć pozwolenie na broń. Ponadto w oparciu o orzecznictwo wskazał, iż skazanie za inne przestępstwo, niż przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, należy oceniać w kontekście ww. przepisu oraz szczegółowo uzasadnić z jakich powodów na tej podstawie wywodzi się obawę możliwości użycia broni w celu sprzecznym z prawem, czego jednak organ nie uczynił. Ponadto zarzucił, iż wydanie decyzji nastąpiło przedwcześnie, a to z uwagi na brak rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi S. Z. na postanowienie organów Policji w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń. Organ odwoławczy stwierdził, iż materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, zgodnie z którymi właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń osobom, w stosunku do których zachodzi uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Organ wskazał ponadto, że okolicznością decydującą o cofnięciu pozwolenia na broń jest wystąpienie przedmiotowej obawy, a końcowa część powołanego przepisu stanowi jedynie wytyczną interpretacyjną wskazującą, w jakich w szczególności sytuacjach ta obawa zachodzi. Istotnym elementem tego przepisu jest zdaniem organu to, że katalog wskazanych w nim okoliczności, w tym przestępstw, nie jest zamknięty. Oznacza, to że organy właściwe w sprawach pozwoleń na broń, mają z woli ustawodawcy prawo do rozszerzenia kręgu przesłanek wzbudzających tę obawę także o skazanie, podejrzenie czy też oskarżenie o popełnienie innych rodzajów przestępstw. Co równie istotne, ustawodawca nie zastrzegł, iż nie może to dotyczyć czynów bezprawnych popełnionych jeden raz, lub też nie związanych z użyciem lub posiadaniem broni. Organ podniósł ponadto, iż w orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym obawę, o jakiej mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, mogą uzasadnić nie tylko skazanie czy też oskarżenie o popełnienie przestępstwa, lecz także inne okoliczności. Komendant Głównym Policji podkreślił, że ustawodawca cedując na organy Policji kompetencje we wskazanym zakresie uznał, iż nałożony na nie ustawowy obowiązek ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, winien być przez nie realizowany także przez odpowiednią politykę w zakresie dostępu do broni palnej, kształtowaną poprzez pryzmat interesu społecznego. Nadając bowiem art. 15 ust. 1 pkt 6 oraz 18 ust. 1 pkt 2 charakter, obligatoryjny, odrzucił możliwość uwzględnienia interesu osoby ubiegającej się o pozwolenie na broń lub je posiadającej także w tych przypadkach, gdy to organy właściwe uwzględniając swoją wiedzę i doświadczenie zawodowe oraz korzystając z ustawowej kompetencji, przyjęły za podstawę rozstrzygnięcia sprawy okoliczność spoza przesłanek bezpośrednio wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6. Organ zauważył również powołując się na wyrok WSA w Warszawie z dnia 12.01.2006 (VI SA/WA 871/05, Lex 206533), iż przepisy o broni i amunicji nie zobowiązują do udowodnienia obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a zatem wystarczające jest samo domniemanie takiego zachowania, którego podstawą może być fakt skazania lub podejrzenia (oskarżenia) o popełnienie przestępstwa istotnego za względu na jego rodzaj i wagę dla sfery stosunków społecznych. Zatem wykluczona jest możliwość posiadania broni nawet w przypadku, gdy jest ono jednorazowe, a inne zebrane w sprawie dowody o takiej osobie świadczą korzystnie. W ocenie organu, do przesłanek nakazujących cofnąć pozwolenie na broń, należy zaliczyć również przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, w szczególności związane z użyciem przez sprawcę alkoholu lub podobnie działającego środka (takim jest czyn z art. 178a kk), z uwagi na wysoki stopień społecznej szkodliwości, jego ewentualne następstwa (zagrożenie życia lub zdrowia także innych uczestników ruchu drogowego) oraz umyślność czynu. W sprawie, jak wskazał organ, przekonanie to jest dodatkowo uzasadnione zaistniałą kolizją oraz zachowaniem sprawcy bezpośrednio po niej. Komendant Główny Policji podniósł, iż obawy tej nie zmniejszają zarówno pozytywne opinie strony w miejscu zamieszkania, prawidłowe przechowywanie broni, współpraca z [...], jak również dotychczasowa niekaralność. W ocenie organu, od osób ubiegających się o pozwolenie na posiadanie broni, jak też posiadających takie pozwolenie, wymagany jest miernik szczególnej staranności w przestrzeganiu przepisów prawa, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych, z uwagi także na reglamentacyjny charakter ustawy o broni i amunicji. Rozstrzygnięcie o cofnięciu pozwolenia na broń nie jest dodatkową karą dla strony za popełnienie przestępstwa, lecz administracyjnoprawnym skutkiem jej zachowania, wynikającym z art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik S. Z. zarzucił jej: 1. rażące naruszenie prawa mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez bezpodstawne przyjęcie, że organy Policji mają z woli ustawodawcy prawo do rozszerzania kręgu przesłanek wzbudzających obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, także o skazanie, podejrzenie czy też oskarżenie o popełnienie innych rodzajów przestępstw, podczas gdy podstawę prawną decyzji ograniczającej prawa podmiotowe może stanowić jedynie przepis prawa powszechnie obowiązującego, a nie "rozszerzany" przez organ administracji, 2. rażącą obrazę przepisów art. 7, 77 i 107 § 3 Kpa, poprzez wydanie decyzji uzasadnionej w sposób dowolny, a nadto oczywiście przedwczesnej w kontekście zabiegów podejmowanych przez skarżącego o wcześniejsze zatarcie skazania. Z uwagi na powyższe zarzuty, wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniósł w szczególności, iż decyzja wykracza poza podstawy ustawowe, a organ uznał, ze taki właśnie charakter ma zaskarżona decyzja, jest w każdym przypadku pozbawiona podstawy prawnej. Nie zgodził się również z poglądem organu, że organy Policji nie zostały zobowiązane do udowodnienia, iż faktycznie posiadacz broni użyje jej w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, gdyż takie rozumowanie prowadzi do uchylenia się tych organów od rzetelnego i poddającego się weryfikacji uzasadnieniu swoich decyzji, co w myśl ugruntowanej wykładni art. 7, 77 i 107 § 3 Kpa, jest niedopuszczalne. Na poparcie swojej argumentacji pełnomocnik skarżącego powołał się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Dodatkowo wskazał, że organ prawidłowo wiążąc kwestię zasadności przedmiotowej decyzji z ewentualnym zatarciem skazania i twierdząc nadto, że o takie zatarcie strona się ubiega, wydał decyzję nie czekając na wynik tych zabiegów. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe ustalenia dotyczące tak okoliczności faktycznych, jak i prawnych. Odnosząc się zaś do zarzutów skargi wskazał w szczególności, iż zatarcie skazania pozwala wprawdzie uznać daną osobę za niekarną, jednakże w ocenie osobowości kandydata do posiadania broni, ważny jest nie tyle sam fakt ukarania bądź nieukarania, lecz dotychczasowe życie i sposób postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana pod tym względem zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została podjęta na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 18 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, właściwy organ policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Z dyspozycji tej ostatniej normy wynika natomiast, iż pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem Sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Dyspozycja art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji ma charakter obligatoryjny czyli nakazujący odmowę wydania pozwolenia na broń lub cofnięcie posiadanego pozwolenia, osobie, co do której wystąpiła przesłanka wymieniona w przepisie m.in. art. 15 ust. 1 pkt 6. Z kolei konstrukcja przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 wskazuje, że prawomocny wyrok Sądu skazujący daną osobę za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu bądź też prowadzenie wobec niej postępowania karnego o popełnienie takich przestępstw, równoznaczne jest z zaistnieniem uzasadnionej obawy, że może ona użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Oznacza to, że w takich sytuacjach obowiązkiem organu Policji jest odmowa wydania pozwolenia na broń lub jego cofnięcie. Inaczej jest natomiast wówczas, kiedy wobec osoby ubiegającej się o pozwolenie na broń lub posiadającej takie pozwolenie, zostało wydane prawomocne orzeczenie Sądu, którym skazano ją za przestępstwo inne niż w powyższym przepisie określone. W takim przypadku organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowe umożliwiające ustalenie istnienia bądź nieistnienia "uzasadnionej obawy", o której mowa w powołanym przepisie, przy czym obawa ta musi być realna i wynikać z rzeczywistych, a nie domniemanych przesłanek. Przesłanką zaś cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich, był fakt skazania S. Z. przez Sąd Rejonowy w B. Wydział [...] w H., prawomocnym wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2005 r. sygn. akt [...], na karę [...] stawek dziennych grzywny, przyjmując wysokość jednej stawki za równoważną kwocie [...] zł, za to, że w dniu [...] czerwca 2005 r. ok. godz. [...] w H. na ulicy [...] kierował samochodem marki [...] o nr rej. [...] znajdując się w stanie nietrzeźwości 1,03 mg/dm3 alkoholu w wydychanym powietrzu, tj. za czyn z art. 178a § 1 kk, które ustawodawca zaliczył do przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. W ocenie Sądu, skazanie skarżącego za powyższe przestępstwo, jakkolwiek godne potępienia m.in. z uwagi na liczbę pijanych kierowców i ilość wypadków drogowych z ich udziałem, nie jest wystarczające do uznania, że może on użyć broni w sposób sprzeczny z prawem. Nie jest w szczególności równoznaczne z utratą przez niego wiarygodności co do przestrzegania przepisów o broni i amunicji, w tym w zakresie bezpiecznego posiadania i używania broni. Cofnięcie bowiem pozwolenia na broń nie uzasadnia sam fakt skazania za popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa, w tym tak nagannego jak prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości. Konieczne jest bowiem wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym czynem, cechami charakteru skarżącego oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które to czynniki widziane razem, pozwalają na przyjęcie istnienia uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2006 r. II OSK 88/06 oraz z dnia 9 października 2001. III SA 866/02). Niedopuszczalne jest poza tym taka wykładnia omawianych przepisów i takie ich stosowanie, aby prowadziło to do poszerzenia kręgu rodzajów przestępstw określonych w art. 15 ust. 1 pkt 6, m.in. o niektóre przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Wbrew stanowisku Komendanta Głównego Policji bowiem, ustawodawca nie upoważnił organów Policji stosujących wskazane przepisy, do takich praktyk. Należy zauważyć także, że pozwolenie na broń wydawane jest przez Policję po wszechstronnym i starannym badaniu, czy nie zachodzą przeciwwskazania, o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Cofniecie takiego pozwolenia powinna poprzedzać również wnikliwa procedura. Przemawia bowiem za tym, jak trafnie podniósł pełnomocnik skarżącego, ochrona nabytego uprawnienia (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2008 r. II OSK 128/05 niepubl.). Nie sposób podzielić stanowiska organu, że ze względu na ścisły związek prawa do broni ze sferą ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, organy Policji mają prawo stosować w stosunku do osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń, miernik szczególnej staranności w przestrzeganiu przepisów prawa. Z żadnego bowiem przepisu ustawy o broni i amunicji wymóg ponadstandardowego przestrzegania porządku prawnego przez takie osoby nie wynika. Nieuprawniony jest również pogląd, iż pomimo pozytywnej opinii o skarżącym w miejscu zamieszkania, prawidłowego przechowywania broni, współpracy z [...] oraz dotychczasowej niekaralności, sam fakt popełnienia przez skarżącego takiego przestępstwa jakie popełnił, stwarza uzasadnioną obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. W ocenie Sadu, za usprawiedliwiony należy uznać w okolicznościach przedmiotowej sprawy, zarzut błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Ponadto z uwagi na brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także uzasadnienia zaskarżonej decyzji, trafny jest zarzut naruszenia art. 7, 77 oraz 107 § 3 Kpa. Natomiast ocena zarzutu przedwczesności zaskarżonego rozstrzygnięcia, wykracza poza przedmiot rozpoznania niniejszej sprawy, albowiem skarżący korzystając z przysługującego mu prawa, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ostateczne postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2008 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską (w związku z wnioskiem o zatarcie skazania), a Sąd wyrokiem z dnia 5 maja 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 226/09, skargę oddalił. Rozpoznając sprawę ponownie organy Policji uwzględnią powyższe rozważania, a w szczególności dokonają właściwej wykładni przepisów mających w sprawie zastosowanie. Ponadto dokonają pełnej i wnikliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego pod kątem przesłanki uzasadnionej obawy użycia broni sprzecznie z bezpieczeństwem lub porządkiem publicznym. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o przepis art. 152, a o kosztach na podstawie art. 200 powołanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163. poz. 1348 ze zm.).