IV SA/Wa 1007/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędzia WSA Michał Sowiński (spr.), Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2009 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] lutego 2009 roku, po przeprowadzeniu na wniosek właściciela lokalu A. B. postępowania wyjaśniającego, Prezydent W. orzekł o wymeldowaniu M. P. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, iż w sprawie została spełniona przesłanka uzasadniająca wymeldowanie w drodze decyzji administracyjnej, bowiem zainteresowana opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez dokonania obowiązku wymeldowania się. Stanowisko organ oparł o oświadczenia wnioskodawczyni i zainteresowanej oraz przeprowadzoną przez pracowników organu jak również Policję kontrolę meldunkową. Od decyzji M. P. wniosła odwołanie do Wojewody [...], podnosząc przy tym, iż zawarte w niej informacje nie są zgodne ze stanem faktycznym. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Wojewoda [...] uchylił decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2009 r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że Prezydent W. przeprowadził postępowanie dowodowe w niepełnym zakresie, a tym samym wydał zaskarżoną decyzję w oparciu o niedostateczne dowody, bez wyjaśnienia wszystkich ważnych okoliczności sprawy. Zdaniem Wojewody, na podstawie tak zebranego materiału dowodowego nie jest w stanie ocenić słuszności rozstrzygnięcia podjętego przez organ I instancji. Organ II instancji podkreślił, że zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.); dalej: "k.p.a.", a w szczególności jego art. 7, na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do jej załatwienia mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Dodatkowo art. 77 k.p.a. wskazuje, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jeżeli strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma sygn. akt IV SA/Wa 1007/09 obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić. Ciężar dowodu spoczywa na organie i nie może być przerzucany na stronę. Dalej organ podkreślił, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 z późn. zm.), organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przy czym, zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, opuszczenie miejsca pobytu stałego powinno być rozumiane jako trwałe zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Wojewoda [...] stwierdził, że zastrzeżenia budzi fakt, iż materiał dowodowy zebrany przez Prezydenta W. jest niewystarczający. Sprzeczne wyjaśnienia A. B. i M. P. nie pozwalają, zdaniem organu odwoławczego, na jednoznaczne stwierdzenie, iż odwołująca opuściła sporny lokal z zamiarem zmiany miejsca zamieszkania. Wykonana dwukrotnie policyjna kontrola meldunkowa również przedstawia rozbieżne stany faktyczne. Przeprowadzane we wrześniu 2008 r. czynności służbowe przez funkcjonariuszy Policji pozwoliły na ustalenie, iż M. P. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, natomiast w ustaleniach z grudnia 2008 r. przedstawione są odmienne informacje uzyskane od sąsiadów dotyczące widywania przez nich M. P. Zdaniem Wojewody wątpliwości budzi również kwestia podnoszona przez pełnomocnika M. P. — radcę prawnego J. L. — dotycząca uniemożliwienia dostępu przez właścicielkę lokalu do skrzynki pocztowej po jej uprzedniej wymianie w budynku. Fakt ten mógł mieć wpływ na prowadzone postępowanie administracyjne, a zwłaszcza na oględziny w lokalu nr [...] przy ul [...] w W. przeprowadzone bez udziału M. P. Na podstawie tak zebranego materiału dowodowego, zdaniem Wojewody, organ I instancji nie dowiódł w sposób jednoznaczny i bezsporny, że M. P. opuściła przedmiotowy lokal. Organ odwoławczy wskazał, że Prezydent W. w postępowaniu uzupełniającym powinien ustalić powyższe kwestie i starannie zebrać materiał dowodowy tak, aby na jego podstawie można było ocenić sygn. akt IV SA/Wa 1007/09 zasadność podjętego rozstrzygnięcia. Pomocne w tym celu będzie m.in. przesłuchanie bezstronnych w sprawie świadków osób mieszkających w pobliżu w/w lokalu, przeprowadzenie w spornym budynku wizji lokalnej w obecności wszystkich stron postępowania, a wobec sprzecznych zeznań stron jak i innych dowodów, przeprowadzenie rozprawy administracyjnej. Wojewoda podkreślił, że zgodnie z art. 79 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej ma obowiązek zawiadomić strony o miejscu i terminie przeprowadzenia każdego dowodu w postępowaniu przynajmniej na 7 dni przed wyznaczonym terminem. Prawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające zapewnia stronie wpływ na ustalenie stanu faktycznego, a przez to wpływ na stosowanie normy prawa materialnego i procesowego. Wojewoda podkreślił, iż zaniedbanie organu administracyjnego, polegające na niedopełnieniu obowiązku zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na obiektywną jego ocenę, jak również uproszczona ocena zebranego, niepełnego materiału dowodowego jest wadą postępowania uzasadniającą uchylenie decyzji administracyjnej wydanej w wyniku takiego zaniedbania. Na powyższą decyzję Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. B., zarzucając jej: 1. nietrafność zarzutu : a. przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania dowodowego b. w niepełnym zakresie, c. uproszczonego sposobu oceny dowodów; 2. brak podstaw do zarzutu nie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy skoro, przede wszystkim, M. P. odpowiedziała na wszystkie istotne kwestie w sprawie; 3. rażącą ogólnikowość i teoretyzowanie oderwane od realiów sprawy w powołaniu się na wymogi art. 7 czy 77 k.p.a. - skoro organ I instancji dokonał ustaleń na dzień orzekania i oceny w oparciu o konkretne dowody i nie było bezczynności dowodowej tego organu; 4. naruszenie prawa przez nieuzasadnioną przewlekłość postępowania jaką wywołuje zaskarżona decyzja II instancji ze szkodą dla skarżącej. Podnosząc powyższe naruszenia wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2009 r. sygn. akt IV SA/Wa 1007/09 W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią — bez wątpienia — sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialno-prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowiący, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wtedy, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizyczna nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe. Rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również w sposób dorozumiany - poprzez sygn. akt IV SA/Wa 1007/09 zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu przyjmuje się także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowała się bowiem wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy stanowiąca, że w sytuacji gdy opuszczenie lokalu mogło nastąpić na skutek stawianych przeszkód, to o opuszczeniu lokalu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (vide: wyrok NSA z dnia 13 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1069/05, Lex nr 360269). Zatem orzeczenie o wymeldowaniu w trybie administracyjnym wymaga ustalenia, że doszło do opuszczenia miejsca pobytu. W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest zgodne z prawem. Organ odwoławczy zasadnie uznał, że decyzja organu I instancji została wydana na podstawie niewystarczającego materiału dowodowego. Prezydent W. oparł się w niej bowiem o sprzeczne wyjaśnienia A. B. i M. P., które nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, iż M. P. opuściła sporny lokal z zamiarem zmiany miejsca zamieszkania. Wykonana dwukrotnie policyjna kontrola meldunkowa również przedstawia rozbieżne stany faktyczne. Przeprowadzane we wrześniu 2008 r. czynności służbowe przez funkcjonariuszy Policji pozwoliły na ustalenie, iż M. P. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, natomiast w ustaleniach z grudnia 2008 r. przedstawione są odmienne informacje uzyskane od sąsiadów dotyczące widywania przez nich M. P. Wątpliwości budzi również kwestia podnoszona przez pełnomocnika M. P. — radcę prawnego J. L. — dotycząca uniemożliwienia dostępu przez właścicielkę lokalu do skrzynki pocztowej po jej uprzedniej wymianie w budynku. Fakt ten mógł mieć wpływ na prowadzone postępowanie administracyjne, a zwłaszcza na oględziny w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. przeprowadzone bez udziału M. P. Zdaniem Sądu Wojewoda [...] prawidłowo uznał, że na podstawie tak zebranego sygn. akt IV SA/Wa 1007/09 materiału dowodowego organ I instancji nie dowiódł w sposób jednoznaczny i bezsporny, że M. P. opuściła przedmiotowy lokal. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.