VI SA/Wa 1446/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant Aneta Stefaniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2009 r. sprawy ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2009 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz C. sp. z o.o. z siedzibą w G. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] czerwca 2009 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w całości w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] kwietnia 2009 r., którą nałożono na C. Sp. z o.o. z siedzibą G. (dalej jako skarżąca spółka) karę pieniężną w kwocie 2.500 złotych, za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem przepisów transportu drogowego. Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. [...] grudnia 2008 r. w miejscowości L., na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli pojazd marki D. o nr rejestracyjnym [...], którym kierował M. P. Pojazdem tym wykonywany był krajowy przewóz rzeczy na rzecz skarżącej spółki. W trakcie kontroli kierowca okazał do kontroli wykresówki z dni [...] i [...] grudnia 2008 r. Nie okazał natomiast wykresówek z okresu od dnia [...] listopada 2008 r. oraz zaświadczeń potwierdzających przyczynę nieposiadania wykresówek z ww. okresu. Na tą okoliczność kierowca został przesłuchany. Z zeznań wynikało, że poinformował on skarżącą spółkę - pracodawcę, o tym, że wykresówki pozostały w bazie firmy w G. i w związku z tym nie jest przygotowany do wyjazdu w trasę, jednakże pomimo tego dostał polecenie przewiezienia ładunku. W toku postępowania stwierdzono ponadto - na podstawie nadesłanych przez skarżącą spółkę wykresówek, że nieprawidłowo operowano przełącznikiem rodzaju aktywności w tachografie analogowym zainstalowanym ww. pojeździe (selektorem), a także, że ww. tachograf miał ustawiony zegar niezgodnie z czasem obowiązującym w kraju rejestracji pojazdu. Za powyższe naruszenia organ pierwszej instancji nałożył na skarżącą spółkę karę pieniężną w kwocie 2.500 złotych, tj. 1. za naruszenie warunków dotyczących obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty - 500 złotych; 2. za nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego - nieprawidłowe operowanie przełącznikiem grup czasowych (selektorem) -1.000 złotych; 3. za nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego - oznaczenie czasowe nie było zgodne z urzędowym czasem kraju rejestracji -1.000 złotych. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że bezspornie kierowca nie posiadał przy sobie w chwili kontroli wymaganych dokumentów, a mimo tego podjął się prowadzenia pojazdu. Uznał także, że z analizy nadesłanych w toku postępowania wykresówek wynikało, iż niektóre z nich były zapisywane w sposób nieprawidłowy, ponieważ nieprawidłowo operowano przełącznikiem grup czasowych (selektorem), a ponadto zegar tachografu znajdującego się w kontrolowanym pojeździe był ustawiony niezgodnie z czasem obowiązującym w kraju rejestracji pojazdu. Od powyższej decyzji skarżąca spółka złożyła odwołanie, w którym wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania lub o jej uchylenie i wydanie decyzji o nienakładaniu na nią kary, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, zarzuciła naruszenie: • przepisów prawa procesowego - art. 7; 77 § 1; 80; 86 w zw. z art. 83 § 2; 107 § 3 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 85 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), dalej u.t.d.; • przepisów prawa materialnego - art. 93 ust. 7 u.t.d.; art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879 ze zm.) dalej jako c.p.k.; art. 10 ust. 2 Rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i Rady (WE) nr 2135/98, jak również uchylającego Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE L 102/1/ z dnia 11 kwietnia 2006 r.) oraz art. 15 ust. 3 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. W uzasadnieniu skarżąca spółka przyznała, że bezsprzecznie w trakcie kontroli kierowca nie okazał wszystkich wymaganych dokumentów, a ponadto nieprawidłowo używał tachograf zainstalowany w kontrolowanym pojeździe, przy czym jej zdaniem niedopuszczalnym było orzekanie o jej odpowiedzialności w tym zakresie, bowiem nie miało ona wpływu na zaistniałe naruszenia. W ocenie odwołującej się organ nie wyjaśnił wystarczająco stanu faktycznego sprawy, bowiem oparł się jedynie na zeznaniach ww. kierowcy, pomimo że były one sprzeczne z jej wyjaśnieniami. Nadto uznała, że organ w uzasadnieniu decyzji nie wskazał z jakich powodów odmówił wiarygodności jej oświadczeniom. Zarzuciła, że w toku postępowania organy nie poczyniły żadnych kroków, celem ustalenia czy rzeczywiście skarżąca spółka wydała kierowcy polecenie wyjazdu w trasę bez wykresówek. Ponadto wskazał, że odpowiedzialność jej winna być ograniczona jedynie do okoliczności ujawnionych w trakcie kontroli, a nie na podstawie dokumentów nadesłanych w toku postępowania administracyjnego, które skarżąca sama przesłał organowi. Podkreśliła, że wykresówki nadesłała w dobrej wierze, celem dowiedzenia ich istnienia, a nie celem przysporzenia organowi dowodów na podstawie, których wymierzono jej kolejne kary pieniężne. Powołując się na art. 93 ust. 7 u.t.d. stwierdziła, że w niniejszej sytuacji organ winien był umorzyć wobec niej postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej bowiem, to na kierowcy ciążył obowiązek prawidłowego używania tachografu i zabrania w trasę wymaganych dokumentów, w które skarżąca spółka go wyposażyła. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał ww. decyzję organu pierwszej instancji w całości w mocy podając, że bezspornie kontrolowany kierowca nie posiadał przy sobie w trakcie kontroli ww. wymaganych dokumentów, wobec czego prawidłowo wymierzono skarżącej spółce karę pieniężną w kwocie 500 złotych. Nadto wskazał, że nieulegającym wątpliwości było także to, że zainstalowany w pojeździe tachograf miał ustawiony zegar niezgodnie z urzędowym czasem obowiązującym w kraju rejestracji pojazdu, co skutkowało nałożeniem na skarżącą spółkę kary pieniężnej w kwocie 1.000 złotych. Odnosząc się do nieprawidłowego operowania przełącznikiem grup czasowych (selektorem) przez kontrolowanego kierowcę organ odwoławczy także uznał, że bezspornie miało ono miejsce, wobec czego prawidłowo wymierzono skarżącej spółce karę pieniężną w kwocie 1.000 złotych. Organ wskazał, że kary pieniężne za ww. naruszenia są ściśle określone w załączniku do ustawy o transporcie drogowym i stwierdzenie zaistnienia ww. naruszeń obligowało organy do ich nałożenia. Główny Inspektor Transportu Drogowego w dalszej części uzasadnienia swojej decyzji, powołując się na art. 117 k.p. oraz art. 429 i art. 430 k.c. uznał, że ww. kierowca jako pracownik skarżącej spółki nie ponosił odpowiedzialności za szkodę w takim zakresie, w jakim pracodawca lub inna osoba przyczyniły się do jej powstania albo zwiększenia, ponieważ nie ponosi on ryzyka związanego z działalnością pracodawcy - skarżącej spółki, a w szczególności nie odpowiada za szkodę wynikłą w związku z działaniem w granicach dopuszczalnego ryzyka. Wobec tego w ocenie organu drugiej instancji to skarżąca spółka ponosi odpowiedzialność za powstałe naruszenia i wynika to z ryzyka jakie ponosi ona w związku z prowadzoną przez siebie działalnością, w zakresie powierzonych ww. kierowcy czynności. Za nieuzasadnione organ uznał zarzuty odwołania dotyczące naruszenia przepisów postępowania. W jego ocenie materiał dowodowy został w sprawie zgromadzony w sposób wszechstronny i na jego podstawie zostały wymierzone prawidłowe kary pieniężne. Wskazał, że skarżąca spółka w toku postępowania nie zgłaszała żadnych wniosków dowodowych. Nadto w toku postępowania skarżąca spółka był informowana, zawiadamiana i pouczana o prawach i obowiązkach, czym zapewniono jej czynny udział w postępowaniu. Decyzja organu pierwszej instancji zawiera wszystkie wymagane art. 107 k.p.a. elementy, w tym także uzasadnienie faktyczne sprawy i prawne. Odnośnie zarzutu odwołania tyczącego naruszenia art. 85 u.t.d. organ odwoławczy wskazał, że przepis ten odnosi się do kontroli w przedsiębiorstwie, a nie do kontroli drogowej, która miała miejsce w niniejszym przypadku. Główny Inspektor Transportu Drogowego powołując się na art. 93 ust. 7 u.t.d. podniósł, że brak wpływu na powstanie naruszeń musi realnie zaistnieć i nie wystarcza w tym przypadku kwestionowanie przez skarżącą spółkę swojej odpowiedzialności. Na powyższą decyzję skarżąca spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wnosząc o jej uchylenie w całości, zarzuciła naruszenie: • przepisów prawa procesowego - art. 7; 77 § 1; 80; 86 w zw. z art. 83 § 2; 107 § 3 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. oraz art. 85 ust. 1 i ust. 4 u.t.d.; • przepisów prawa materialnego - art. 93 ust. 7 u.t.d.; art. 31 ust. 2 c.p.k.; art. 10 ust. 2 Rozporządzenia (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 561/2006 z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i Rady (WE) nr 2135/98, jak również uchylającego Rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE L 102/1/ z dnia 11 kwietnia 2006 r.) oraz art. 15 ust. 3 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym, a także art. 117 k.p. i art. 429 i 430 k.c. W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka podtrzymała argumentację zawartą w odwołaniu i podkreśliła, że nałożone na nią kary pieniężne za naruszenia nie stwierdzone podczas kontroli drogowej są rażąco sprzeczne z obowiązującym prawem. Ponownie przyznała, że ww. naruszenia bezsprzecznie miały miejsce, jednakże ona nie ponosi za ich powstanie odpowiedzialności, bowiem jako pracodawca przeszkoliła ww. kierowcę w zakresie obsługi tachografu i wyposażyła go w odpowiednie dokumenty, ale nie miała już wpływu na to co kierowca zrobi. Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Podał, że skarżąca spółka nie może skutecznie wywodzić braku swojej odpowiedzialności powołując się na fakt, że ww. kierowcę przeszkoliła w zakresie obsługi tachografu i wyposażyła go w odpowiednie dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie w toku kontroli przeprowadzonej na drodze w dniu [...] grudnia 2008 r. stwierdzono wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. Kierowca nie okazał do kontroli wykresówek za czas podlegający kontroli tj. od [...] listopada 2008 r. oraz zaświadczeń za dni, w których nie kierował pojazdami. Wynika to jednoznacznie z protokołu kontroli nr [...]. Ustalenia protokołu z kontroli drogowej, sporządzonego przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego z udziałem przedstawiciela przewoźnika, dotyczące naruszenia przez przewoźnika przepisów ustawy, zwłaszcza w sytuacji, gdy zagrożone jest to sankcją w postaci administracyjnej kary pieniężnej, wyznaczają granice przyszłego postępowania administracyjnego, pod względem stanu faktycznego i prawnego. Jeżeli organ Inspekcji Transportu Drogowego zamierzałby rozszerzyć zakres stawianych zarzutów, a to na potrzeby nałożenia na przewoźnika dalej idących sankcji, niż to wynika z ustaleń stwierdzonych w protokole, powinien wówczas spowodować sporządzenie dodatkowego protokołu z udziałem przedstawiciela przewoźnika, o ile oczywiście taka możliwość wchodzi jeszcze w grę (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2008 r., sygn. akt II GSK 50/08). W sprawie niniejszej organ w toku postępowania administracyjnego dokonał kontroli wykresówek nadesłanych przez skarżącą. Z kontroli tej nie został sporządzony dodatkowy protokół, nie zostały też zachowane rygory przewidziane dla postępowania kontrolnego. Ostatecznie w decyzji z [...] kwietnia 2009 r. nałożył na skarżącą karę 2.500 złotych za trzy naruszenia tj. 500 złotych za wykonywanie przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, 1.000 złotych za nieprawidłowe operowanie przełącznikiem grup czasowych i 1.000 złotych za niezgodność oznaczenia czasowego na wykresówce z urzędowym czasem kraju rejestracji. W ocenie Sądu nałożenie powyższych kar narusza przepis art. 92 ust. 4 u.t.d. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym, odmiennie od poprzednich uregulowań, przepisy ustawy o transporcie drogowym przewidują za brak w trakcie kontroli drogowej wykresówek lub zaświadczeń o nieprowadzeniu pojazdu tylko jedną karę. Jest to kara w wysokości 500 złotych za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty. Kara ta konsumuje kontrolę wykresówek przeprowadzoną w trakcie kontroli drogowej. W tej sytuacji niemożliwe jest nakładanie kolejnych kar pieniężnych, sankcjonujących nieprawidłowości stwierdzone w poszczególnych wykresówkach. Wykresówki te nie były bowiem przedmiotem kontroli drogowej. Jak wskazano powyżej stan faktyczny postępowania administracyjnego wyznaczają ustalenia zawarte w protokole kontroli drogowej. W protokole sporządzonym w przedmiotowej sprawie brak jest jakichkolwiek odniesień do wykresówek, które objęte zostały zaskarżoną decyzją. Innymi słowy za nieprawidłowe należy uznać nakładanie na przedsiębiorcę w jednej decyzji kary za de facto brak wykresówek w trakcie kontroli na drodze i kar za nieprawidłowości występujące w tych wykresówkach, gdyż kary te w ramach kontroli na drodze wzajemnie się wykluczają. Stwierdzone w toku postępowania administracyjnego uchybienia mogą ewentualnie stanowić dla organu asumpt do przeprowadzenia kontroli w przedsiębiorstwie skarżącej, która jednak powinna być zrealizowana z zachowaniem przewidzianej w ustawie o transporcie drogowym procedury kontrolnej. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, że zgodnie z art. 92 ust. 1 u.t.d. za naruszenia określonych obowiązków lub warunków odpowiada podmiot wykonujący przewóz drogowy, którym jest wyłącznie przedsiębiorca. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny i znajduje zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powołany przepis art. 92 ust. 1 u.t.d. ustanawia odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne. Kary pieniężne wymierzane w postępowaniu administracyjnym, na podstawie ustawy o transporcie drogowym, nie uzależniają nałożenia kary od winy, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne odpowiedzialność administracyjną ponosi przedsiębiorca. Odpowiedzialność tę ponosi także za skutki działań osób, którymi przy wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Sprawą przedsiębiorcy jest zawarcie takich umów oraz przyjęcie takich organizacyjnych rozwiązań, które dyscyplinować będą osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem (por. wyrok NSA z 26 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1257/06). Wyłączenie tej odpowiedzialności, przewidziane w art. 93 ust. 7 u.t.d., zachodzi jedynie wówczas gdy wystąpią zdarzenia lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Dla zwolnienia się z odpowiedzialności przedsiębiorca musi wykazać, że dołożył należytej staranności czyli uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia przepisów prawa. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie została przez skarżącą wykazana, a to ona powinna udowodnić okoliczności objęte hipotezą art. 93 ust. 7 u.t.d. w sytuacji gdy chciała wywodzić skutki prawne wynikające z tego przepisu. Jednocześnie Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ art. 80 k.p.a. w zakresie w jakim organ dał wiarę zeznaniom kierowcy złożonym w toku kontroli drogowej. Ocena tych zeznań przeprowadzona przez organ jest oceną swobodną, lecz nie dowolną, a skarżąca nie zgłosiła żadnych dowodów przeciwnych. Biorąc pod uwagę podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej Sąd nie uznał za konieczne, dla uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, odnoszenia się do pozostałych zarzutów skargi. Mając powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji orzeczenia. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zostało wydane w oparciu o art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania obejmujących wpis sądowy, koszty zastępstwa prawnego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa orzekł na zasadzie art. 200 p.p.s.a.