II SA/Ol 468/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Hanna Raszkowska Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2009 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Dziekana Wydziału Uniwersytetu z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie skreślenia z listy studentów – stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; II. zasądza od Dziekana Wydziału Uniwersytetu na rzecz skarżącego P. B. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" Prodziekan Uniwersytetu, działając z upoważnienia Dziekana Wydziału, orzekł o skreśleniu P. B. z listy studentów pierwszego roku studiów stacjonarnych kierunku – makrokierunku akwakultura i bezpieczeństwo żywności, z powodu nie uczestniczenia w obowiązkowych zajęciach dydaktycznych. Od powyższej decyzji P. B. złożył odwołanie, zarzucając organowi niewskazanie podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia, co stanowi istotną wadę uzasadniającą jego uchylenie. Decyzją z dnia "[...]", nr "[...]" organ I instancji uchylił zaskarżone orzeczenie w całości, uznając argumenty przedstawione przez odwołującego, w szczególności wydanie decyzji z pominięciem postępowania wyjaśniającego. P. B. odwołał się również od tej decyzji, domagając się jej uchylenia i orzeczenia o odmowie skreślenia z listy studentów makrokierunku akwakultura i bezpieczeństwo żywności. Wydana decyzja nie jest korzystna dla strony, gdyż nie kształtuje na trwałe stosunków prawnych, skoro Rektor w każdej chwili może ją uchylić z powołaniem się na klauzulę ważnego interesu Uczelni. Odwołujący zażądał, aby Rektor w ramach czynności orzeczniczych organu drugiej instancji odmówił skreślenia go z listy studentów. Postanowieniem z dnia "[...]" nr "[...]" organ I instancji, powołując się na art. 65 § 1 kpa, przekazał odwołanie P. B. do organu właściwego – Rektora Uniwersytetu. Organ pouczył stronę, iż na niniejsze postanowienie przysługuje w terminie 7 dni zażalenie do Rektora. Wnioskiem z dnia 23 stycznia 2009r. P. B. wniósł o sprostowanie pouczenia zawartego w postanowieniu z dnia "[...]", nr "[...]" poprzez dodanie słów "za pośrednictwem Dziekana". Postanowieniem z dnia "[...]", nr "[...]" organ I instancji uzupełnił zgodnie z wnioskiem strony pouczenie przedmiotowego postanowienia. P. B. wniósł zażalenie na postanowienie z dnia "[...]", żądając jego uchylenia oraz na postanowienie z dnia "[...]" żądając jego uchylenia i przekazania sprawy sprostowania do ponownego rozpoznania, względnie uchylenia rozstrzygnięcia w części dotyczącej uzasadnienia. Odwołujący podniósł, iż zaskarżone postanowienie z dnia "[...]" obarczone jest istotną wadą, bowiem wbrew twierdzeniom Dziekana w niniejszej sprawie ma miejsce sprostowanie pouczenia, a nie jego uzupełnienie. Niedopuszczalne było zatem orzeczenie o jego uzupełnieniu. Postanowieniem z dnia "[...]"., nr "[...]", będącym przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie Prodziekan Uniwersytetu, działając z upoważnienia Dziekana Wydziału stwierdził niedopuszczalność zażalenia złożonego przez P. B. na postanowienie z dnia "[...]" o uzupełnieniu pouczenia, wobec niezaskarżalności tego postanowienia wydanego w trybie art. 111 § 2 Kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, złożonej w dniu 30 marca 2009r. P. B., reprezentowany przez radcę prawnego wniósł o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia "[...]", nr "[...]" oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, iż została naruszona właściwość organu, bowiem Dziekan nie jest władny oceniać dopuszczalność zażalenia na własne postanowienie. Tym samym nie posiada kompetencji do wydawania postanowień o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia, zaś organem właściwym jest Rektor Uczelni. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu reprezentowany przez radcę prawną, wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego oraz połączenie niniejszej sprawy ze sprawami ze skarg P. B. złożonymi w dniu 30 marca 2009r. na postanowienia Dziekana Wydziału z dnia "[...]" (kierunek mechatronika i energetyka), Dziekana Wydziału z dnia "[...]" (kierunek inżynieria chemiczna i procesowa) oraz Dziekana Wydziału z dnia "[...]" (kierunek rybactwo) jako pozostających ze sobą w związku w celu ich łącznego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, iż organ wyższego stopnia wszczął w dniu 16 kwietnia 2009r. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia w związku z tym, iż zostało ono wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Skarżący w dniu 27 kwietnia 2009r. wniósł o zawieszenie tegoż postępowania, jednakże z uwagi na fakt, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zostało wszczęte z urzędu i nie zaszły wskazane w art. 97 § 1 kpa przesłanki do jego obligatoryjnego zawieszenia, organ postanowieniem z dnia "[...]", nr "[...]", nie uwzględnił wniosku strony. Następnie postanowieniem z dnia "[...]", nr "[...]", Rektor stwierdził nieważność postanowienia Dziekana Wydziału z dnia "[...]", nr "[...]", w związku z naruszeniem przepisów o właściwości. Tym samym postanowienie jako nieważne zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, a postępowanie przed tutejszym Sądem stało się bezprzedmiotowe. Na rozprawie przed tut. Sądem w dniu 13 października 2009r. połączono do łącznego rozpoznania sprawy o sygnaturach: II SA/Ol 468/09 i II SA/Ol 659/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na postanowienie Sąd dokonuje oceny, czy przy jego wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie Dziekana Wydziału Uniwersytetu z dnia "[...]", nr "[...]" stwierdzające niedopuszczalność zażalenia skarżącego na postanowienie tegoż organu z dnia "[...]", nr "[...]", wydane zostało z naruszeniem przepisów o właściwości. Okoliczność ta jest bezsporna w niniejszej sprawie. Zasadnym jest jednak wskazać, iż stosownie do treści art. 190 ust. 3 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) w postępowaniu w sprawie skreślenia z listy studentów, do którego mają odpowiednio zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, Dziekan Wydziału jest organem pierwszego stopnia, natomiast organem wyższego stopnia jest Rektor Uczelni. W myśl zaś art. 134 Kpa w zw. z art. 144 Kpa to organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W związku z tym, Dziekan Wydziału Uniwersytetu jako organ I instancji nie mógł rozstrzygać w przedmiocie dopuszczalności zażalenia na własne postanowienie. Z treści powołanych przepisów jednoznacznie wynika, iż kompetencja w tym zakresie należy do organu odwoławczego, którym w rozpatrywanej sprawie jest Rektor Uniwersytetu. Z tego też powodu nie budzi wątpliwości, iż zaskarżone postanowienie z dnia "[...]" obarczone jest wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 Kpa. Jak wynika z akt sprawy Dziekan Wydziału dostrzegł wadliwość swojego postępowania i uznał, że działając jako organ I instancji nie mógł dokonać weryfikacji przedmiotowego rozstrzygnięcia. Należy jednak w tym miejscu wskazać, iż zgodnie z brzmieniem art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organ administracji publicznej, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Ratio legis tego unormowania jest umożliwienie organowi administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania lub braku działania bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę ich zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi oznacza przy tym skorygowanie zaskarżonego działania wyłącznie w kierunku pożądanym przez skarżącego i w całości powinno być zgodne z żądaniem zawartym w skardze. Przyjmuje się, że autokontrola zaskarżonego aktu przez organ administracji publicznej, który go wydał stanowi nowe, samodzielne upoważnienie organu administracji publicznej do weryfikacji własnego rozstrzygnięcia wiążące się wyłącznie z jego zaskarżeniem do sądu administracyjnego. Z tego też powodu omawianego uprawnienia nie należy wiązać z przewidzianymi w dziale II, rozdziały 12 i 13 kpa środkami wewnątrzadministracyjnego nadzwyczajnego postępowania kontrolnego i dopatrywać się w tym przepisie normy odsyłającej do przewidzianych tam możliwości uchylenia, zmiany czy stwierdzenia nieważności decyzji. Skoro organ administracji publicznej dokonuje autokontroli zaskarżonej decyzji niejako w zastępstwie sądu administracyjnego, należy - przy braku odmiennych postanowień - przyjąć, że jest uprawniony i zobowiązany uczynić to w takim samym zakresie, jak sąd administracyjny w związku z postanowieniami art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), a więc wyłącznie "pod względem zgodności z prawem". Takie stanowisko zajmuje T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk,M.Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, wyd 2 LexisNexis, 2008r., s.287-288. Podobnie uważa J.P. Tarno (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, wyd 2 LexisNexis, 2006r., s.287-288), a także B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II. Pogląd ten jest także akceptowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2008r. sygn. akt II OSK 123/07). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd, iż art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi samodzielną podstawę do skorygowania przez organ własnego, zaskarżonego rozstrzygnięcia, niezależnie od uprawnień tego organu, wynikających z procedury administracyjnej. Na tle rozpoznawanej sprawy oznacza to, iż omawiany przepis dawał Dziekanowi uprawnienie do wzruszenia zaskarżonego postanowienia zgodnie z wnioskiem zawartym w skardze. Jednocześnie należy wskazać, iż działanie Rektora podjęte w celu wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, a polegające na wszczęciu z urzędu w dniu 16 kwietnia 2009r. postępowania nadzwyczajnego i stwierdzeniu nieważności zaskarżonego rozstrzygnięcia - postanowieniem z dnia "[...]", które organ ten utrzymał następnie w mocy postanowieniem z dnia "[...]", nie czyniło zadość wniesionej skardze. Nie mogło też uzasadniać umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie, jak wnosił o to pełnomocnik organu. Rozstrzygnięcie Rektora nie stało się bowiem prawomocne w związku z jego zaskarżeniem do tut. Sądu. Ostatecznie wyrokiem z dnia 13 października 2009r., w sprawie sygn. akt II SA/Ol 659/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził nieważność postanowienia Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]", nr "[...]" oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia z dnia "[...]’, nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Dziekana Wydziału z dnia "[...]", nr "[...]". Tym samym zaskarżone postanowienie Dziekana Wydziału, obarczone wadą nieważności, pozostaje w obrocie prawnym. Wobec powyższego, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji w pkt III na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł i koszty zastępstwa prawnego w kwocie 240 zł, orzeczono w pkt II na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).