II SA/Ol 471/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2009 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Dziekana Wydziału Uniwersytetu z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie skreślenia z listy studentów kierunku – stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; II. zasądza od Dziekana Wydziału Uniwersytetu na rzecz skarżącego P. B. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia 9 grudnia 2008 r. Prodziekan Wydziału Nauk Technicznych Uniwersytetu "[...]", zwanego dalej Uniwersytetem, działając z upoważnienia Dziekana, na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm., dalej jako K.p.a.), art. 190 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.) oraz § 28 regulaminu Studiów Uniwersytetu, skreślił z dniem 9 grudnia 2008 r. P.B. z listy studentów pierwszego roku studiów stacjonarnych w roku akademickim 2008/2009, na kierunku energetyka. W uzasadnieniu podał, że student nie uczestniczył w obowiązkowych zajęciach dydaktycznych. W złożonym odwołaniu P.B. zarzucił, że organ administracji nie wskazał podstawy prawnej orzekania, czym naruszył art. 107 § 1 K.p.a. oraz nie wskazał uchwalonych po 2000 r., zmian do K.p.a., co również stanowi wadę decyzji. Podniósł ponadto, że zaskarżona decyzja została wydana "z zaskoczenia". Organ pierwszej instancji, decyzją z dnia 23 grudnia 2008 r., działając na podstawie art. 104 i art. 132 § 1 K.p.a., uchylił w całości własną decyzję z dnia 9 grudnia 2008 r. W uzasadnieniu decyzji Dziekan stwierdził, że uznając zarzuty strony, w szczególności wydanie decyzji z pominięciem postępowania wyjaśniającego, należało uchylić zaskarżoną decyzję. W złożonym odwołaniu P.B. żądał uchylenia powyższej decyzji i orzeczenia o odmowie skreślenia z listy studentów. W uzasadnieniu podniósł, że decyzja organu pierwszej instancji nie kształtuje trwale stosunków prawnych, gdyż Rektor w każdym czasie może ją uchylić ze względu na ważny interes uczelni na podstawie art. 70 ust. 3 Prawa o szkolnictwie wyższym. Zażądał, aby Rektor orzekł o odmowie skreślenia z listy studentów, bo tylko takie rozstrzygniecie będzie korzystniejsze od tego, które jest przedmiotem odwołania. Organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 14 stycznia 2009 r., działając na podstawie art. 65 § 1 K.p.a., przekazał powyższe odwołanie Rektorowi Uniwersytetu, jako organowi właściwemu do jego rozpoznania. W postanowieniu zawarto pouczenie o prawie do wniesienia zażalenia do Rektora Uniwersytetu w terminie 7 dni od daty jego otrzymania. P.B. złożył wniosek o sprostowanie pouczenia w tym postanowieniu, gdyż nie wskazano w nim organu, za pośrednictwem którego należy wnieść odwołanie. Uwzględniając powyższy wniosek, Dziekan Wydziału Nauk Technicznych postanowieniem z dnia 27 stycznia 2009 r., wydanym w trybie art. 111 K.p.a., uzupełnił pouczenie zawarte w postanowieniu z dnia 14 stycznia 2009 r. o słowa: "za pośrednictwem Dziekana Wydziału Nauk Technicznych". Stwierdził w uzasadnieniu, że wniosek dotyczył uzupełnienia, a nie sprostowania pouczenia. W złożonym zażaleniu P.B. zarzucił powyższemu postanowieniu istotną wadliwość polegającą na niewłaściwej interpretacji art. 111 § 1 K.p.a. Wywiódł, że przepis ten odróżnia instytucję uzupełnienia co do prawa odwołania, od instytucji sprostowania zamieszczonego w akcie pouczenia co do prawa odwołania. Zdaniem strony niedopuszczalne było orzeczenie o uzupełnieniu postanowienia, zamiast o jego sprostowaniu. Postanowieniem z dnia 6 marca 2009 r. Dziekan Wydziału Nauk Technicznych stwierdził niedopuszczalność zażalenia. Wskazał, że na postanowienie wydane w trybie art. 111 § 2 K.p.a. nie przysługuje zażalenie. Organ administracji pouczył jednocześnie stronę o prawie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W skardze z dnia 10 marca 2009 r. P.B. wniósł o stwierdzenie nieważności powyższego postanowienia oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu stwierdził, że z naruszeniem właściwości organ pierwszej instancji wydał ten akt. Dziekan nie jest władny oceniać dopuszczalność zażalenia na swoje postanowienie, a tym samym nie posiada kompetencji do wydawania postanowień o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia na swoje postanowienie. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o umorzenie postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego. Wyjaśnił w uzasadnieniu, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów o właściwości, wobec czego rektor wszczął w dniu 16 kwietnia 2009 r. postępowanie w sprawie stwierdzenia jego nieważności. O powyższym poinformowano skarżącego, zawiadamiając go jednocześnie o możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Skarżący skorzystał z przysługującego mu uprawnienia i w dniu 27 kwietnia 2009 r. wniósł o zawieszenie wszczętego w tej sprawie postępowania. Zdaniem Rektora, nie zaistniały przesłanki do zawieszenia postępowania, wobec czego wniosku nie uwzględniono, a postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2009 r. Rektor stwierdził nieważność postanowienia Dziekan Wydziału Nauk Technicznych z dnia 6 marca 2009 r. Skoro zaskarżone postanowienie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, to postępowanie sądowoadministracyjne jest bezprzedmiotowe. Wyrokiem z dnia 13 października 2009 r. (sygn. akt II SA/Ol 657/09) Sąd stwierdził nieważność postanowienia Rektora Uniwersytetu z dnia 15 czerwca 2009 r. oraz poprzedzającego postanowienia tego organu z dnia 28 kwietnia 2009 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Dziekana, wobec wydania ich z rażącym naruszeniem art. 126 w zw. z art. 134 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) obligowało Sąd do uwzględnienia skargi i stwierdzenia nieważności postanowienia w całości, gdyż w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dziekana Wydziału Nauk Technicznych z dnia 6 marca 2009 r., którym Dziekan stwierdził niedopuszczalność zażalenia skarżącego na postanowienie tego organu z dnia 27 stycznia 2009 r., wydane w trybie art. 111 K.p.a. Jak wynika z treści kwestionowanego rozstrzygnięcia podstawę prawną stanowił art. 134 w związku z art. 144 i art. 124 § 1 i 2 K.p.a. Stosownie do art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z cytowanego przepisu wynika zatem, że postanowienie w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oraz uchybienia terminu do wniesienia odwołania wydaje wyłącznie organ odwoławczy. Wprawdzie powyższy przepis dotyczy odwołań wniesionych od decyzji organu, zaś sama regulacja zamieszczona została w rozdziale dotyczącym odwołań (rozdział 10 działu II K.p.a.), jednakże na mocy art. 144 K.p.a. w sprawach nie uregulowanych w rozdziale 11 do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Zatem, do zażaleń na postanowienia zastosowanie ma także art. 134 K.p.a. Wobec powyższego, zasadnie skarżący zarzucił, że postanowienie Dziekana Wydziału Nauk Technicznych dotknięte jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 K.p.a. z uwagi na naruszenie art. 134 K.p.a. w zakresie właściwości organu. Organem uprawnionym do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia jest wyłącznie organ odwoławczy, a w rozpoznawanej sprawie takim organem jest Rektor Uniwersytetu. Należy ponadto zauważyć, że działający w tej sprawie dziekan wydziału nie jest organem administracji publicznej, o którym mowa w art. 1 K.p.a., jednakże art. 60 ust. 6 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, ze zm.) stanowi, że organami jednoosobowymi uczelni są rektor i kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych. Kierownikiem wydziału jest dziekan. Z treści art. 207 ust. 1 tej ustawy wynika natomiast, że do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 7 i 8, decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Od decyzji kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej służy odwołanie do rektora – stosownie do art. 70 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym. Wobec takiego brzmienia cytowanych przepisów nie może budzić wątpliwości okoliczność, że dziekan będący kierownikiem podstawowej jednostki organizacyjnej, pełni funkcje organu pierwszej instancji w postępowaniach administracyjnych, o których mowa w art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, natomiast organem jest rektor uczelni. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia. Z mocy art. 152 p.p.s.a. orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.