II FZ 540/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia WSA del. Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Krajowej Rady Polskiego Związku Działkowców od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 października 2009 r., sygn. akt I SA/Bd 555/09 w zakresie dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika wydanego w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 7 sierpnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. Sygnatura akt II FZ 540/09 U z a s a d n i e n i e Wnioskiem z dnia 2 października 2008 r. Polski Związek Działkowców zgłosił swój udział w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. w przedmiocie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Wskazał, że zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. Nr 169, poz. 1419, dalej: u.r.o.d.) oraz § 1 ust. 1 statutu Polskiego Związku Działkowców celem tego Związku jest reprezentowanie oraz obrona praw i interesów swych członków wynikających z użytkowania działek w rodzinnych ogrodach działkowych, a sprawa zawisła przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym dotyczy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych rozliczenia nakładów poczynionych na działce przez jej użytkownika z nowym użytkownikiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 14 października 2009 r., powołując się na art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), odmówił dopuszczenia Polskiego Związku Działkowców do udziału w sprawie, stwierdzając, że wnioskodawca nie wykazał, aby sprawa rozliczenia nakładów między dotychczasowym i nowym użytkownikiem działki pozostawała w zakresie jego statutowej działalności oraz aby reprezentowanie członków wobec organów skarbowych stanowiło jeden z celów działania Związku. W zażaleniu na to postanowienie wnioskodawca wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania, zarzucając, że Sąd ten zaniechał odpowiedniej wykładni postanowień statutu Polskiego Związku Działkowców, a zwłaszcza jego § 1 ust. 1, stanowiącego powtórzenie art. 25 u.r.o.d. Podniósł, że skoro celem Związku jest reprezentowanie oraz obrona praw i interesów członków wynikających z użytkowania działek w rodzinnych ogrodach działkowych, to kwestia opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych czynności nabycia przez nowego użytkownika działki naniesień znajdujących się na działce mieści się w zakresie statutowego celu działania Związku. Sprawa ta dotyczy bowiem wykładni art. 16 u.r.o.d. ustanawiającego zwolnienie podatkowe, przysługujące członkom PZD z tytułu użytkowania działki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy. Jak słusznie wskazano w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2005 r. (II FZ 730/05) sprzyja urzeczywistnianiu konstytucyjnych zasad: demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) i prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP) taka wykładnia art. 33 § 2 P.p.s.a., która zapewnia szeroki dostęp do procesowej pozycji uczestnika postępowania, a tym samym czyni możliwym skorzystanie – na podstawie art. 12 P.p.s.a. – z uprawnień procesowych służących stronie. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę pogląd ten w pełni podziela i nadto zauważa, że tracą na aktualności zgłaszane w orzecznictwie dotyczącym spraw podatkowych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2005 r., III SA/Wa 916/05) oraz w literaturze przedmiotu (por. W. Chróścielewski, Strony i uczestnicy postępowania sądowoadministracyjnego, "Państwo i Prawo" z 2004 r. Nr 9, s. 39) wątpliwości odnośnie dopuszczalności uczestniczenia przez organizację społeczną w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sytuacji, gdy ustawowo wykluczono możliwość udziału tej organizacji w postępowaniu administracyjnym (podatkowym), a to wobec dopuszczenia, z dniem 1 września 2005 r., możliwości udziału organizacji społecznych także w postępowaniu podatkowym (art. 133a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa - Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Jedynym kryterium warunkującym dopuszczenie do udziału w sprawie innej osoby organizacji społecznej jest okoliczność, by sprawa ta dotyczyła zakresu jej statutowej działalności (art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 P.p.s.a.). Ustalenie, czy cele statutowe danej organizacji uzasadniają jej udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym, sprowadza się do porównania tych celów ze sprawą będącą przedmiotem danego postępowania (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis 2010, teza 5 do art. 33, s. 105). Jak trafnie wywiedziono w zażaleniu art. 25 ust. 1 u.r.o.d. stanowi, iż celem Polskiego Związku Działkowców jest reprezentowanie oraz obrona praw i interesów członków wynikających z użytkowania działek w rodzinnych ogrodach działkowych. Objęcie w użytkowanie działki przydzielonej nowemu działkowcowi wiąże się z obowiązkiem rozliczenia się z poprzednim użytkownikiem działki i nabycia od niego znajdujących się na tej działce nasadzeń, urządzeń i obiektów. Zagadnienie, czy nabycie to opodatkowane jest podatkiem od czynności cywilnoprawnych, czy też objęte jest zwolnieniem podatkowym, wynikającym z art. 16 u.r.o.d. i przysługującym z tytułu użytkowania działki, niewątpliwie dotyczy praw i interesów działkowców związanych z użytkowania działek w rodzinnych ogrodach działkowych. Prowadzi to do wniosku, że sprawa skarżącego T. S. dotyczy zakresu statutowej działalności Polskiego Związku Działkowców. Tym samym spełnione jest kryterium warunkujące dopuszczenie tego Związku, jako organizacji społecznej, do udziału w sprawie, zwłaszcza, że jej rozstrzygnięcie może rzutować na praktykę stosowania przepisu o zwolnieniach podatkowych przysługujących z tytułu użytkowania działek w rodzinnych ogrodach działkowych. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że rozstrzygnięcie podjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy narusza przepisy postępowania, a w szczególności art. 33 § 2 P.p.s.a., w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Odmowa dopuszczenia do udziału w sprawie Polskiego Związku Działkowców pomija bowiem fakt, że celem tego Związku jest nie tylko zakładanie, zagospodarowywanie i prowadzenie rodzinnych ogrodów działkowych, ale także reprezentowanie i obrona praw i interesów członków Związku, wynikających z użytkowania działek w rodzinnych ogrodach działkowych. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. Rozpoznając tę sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny stosownie do art. 190 P.p.s.a. uwzględni wykładnię prawa, dokonana w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, której istotą jest stwierdzenie, że sprawa, której przedmiotem jest zagadnienie, czy nabycie przez nowego użytkownika działki w rodzinnym ogrodzie działkowym nasadzeń, urządzeń i obiektów będących własnością poprzedniego użytkownika tej działki objęte jest zwolnieniem podatkowym określonym w art. 16 u.r.o.d., dotyczy zakresu statutowej działalności Polskiego Związku Działkowców, co uprawnia ten Związek do zgłoszenia swego udziału w charakterze uczestnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a.