I SA/Wa 804/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Daniela Kozłowska WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2009 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Miasta W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 roku nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta W., dotyczącego pkt 1 decyzji Starosty L. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 roku, orzekającej o zwrocie na rzecz J. O. części nieruchomości położonej w W. w rejonie ulic [...] i ul. [...], oznaczonej jako działki ewid. nr [...] i [...] w obrębie [...] o łącznej pow. [...] m2- utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 roku Starosta L., orzekł w pkt I decyzji o zwrocie na rzecz J. O. części nieruchomości położonej w W. w rejonie ulic [...] i ul. [...], oznaczonej jako działki ewid. nr [...] i [...] w obrębie [...] o łącznej pow. [...] m2. Jednocześnie w pkt 3 decyzji odmówił zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na fakt wykorzystania jej na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. W wyniku rozpatrzenia odwołania złożonego przez Prezydenta W., Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2008 roku uchylił w całości decyzję Starosty L. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Na skutek skargi złożonej na ww. decyzję przez J. O., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 października 2008 roku sygn. akt I SA /Wa 816/08 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji nr [...] z [...] marca 2008 roku, gdyż organ wojewódzki nie mógł uchylić decyzji Starosty L. w całości, skoro odwołanie zostało wniesione jedynie w zakresie dotyczącym pkt 1 przedmiotowej decyzji. Tym samym zdaniem sądu organ rażąco naruszył art. 138 § 2 kpa, ponieważ przekroczył swym działaniem zakres zaskarżenia zawarty w odwołaniu. Po ponownym rozpatrzeniu odwołania organ II instancji podał, że nieruchomość położona w W. w rejonie ulic [...] i [...] została wywłaszczona na rzecz państwa decyzją Naczelnika W. z dnia [...] lutego 1978 roku w związku z przeznaczeniem jej pod budowę osiedla "[...]", zgodnie z lokalizacja szczegółową nr [...] z [...] kwietnia 1975 roku. Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, że ww. wymieniona nieruchomość stanowiła dawniej działki ewidencyjne nr [...], [...] i [...]. Obecnie dawna działka ewidencyjna nr [...] oznaczona jest jako działka nr [...] o pow. [...] m2, dawna działka ewid. nr [...] stanowi działkę ewid. nr [...] o pow. [...] m2. Natomiast dawna działka ewid. nr [...] stanowi obecnie działki o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Pismem z dnia 25 maja 1993 roku W. O. zwrócił się z wnioskiem o zwrot części ww. nieruchomości niezagospodarowanej na cel wywłaszczenia. Następnie spadkobierca byłego właściciela J. O. wystąpił z pismem z dnia 17 czerwca 2002 roku o zwrot nieruchomości położonej pomiędzy ulicami [...] i [...] stanowiącą działkę ewid. nr [...], działkę nr [...] oraz część działki o nr ewid. [...]. Organ wskazał na treść art. 137 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami oraz art. (dalej ugn), który określa przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oraz przewiduje możliwość zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Organ wojewódzki wskazał, że z nadesłanych akt sprawy wynika, że na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] nie zrealizowano celu wywłaszczenia. Z oględzin przedmiotowego terenu z dnia 15 kwietnia 2005 roku wynika, że zwracana część terenu stanowi teren niezabudowany, niezagospodarowany, porośnięty drzewami i krzakami w sposób nieuporządkowany. Zgodnie z informacją przekazaną przez Delegaturę Biura Gospodarki nieruchomościami w B. działki nr [...] i [...] nie są zabudowane, przez omawiany teren przechodzi linia wysokiego napięcia 220 kV. Brak zagospodarowania przedmiotowego terenu świadczy o braku realizacji celu wywłaszczenia, zaś fakt wykonania na przedmiotowej nieruchomości linii wysokiego napięcia nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli lub spadkobierców. Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] wniosło Miasto W. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz art. 140 ust. 2 w związku z art. 156 ust. 3 tej ustawy, zgodnie z którym za zwrot nieruchomości wywłaszczony zwraca zwaloryzowaną wartość nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Na wstępie należy wskazać, że decyzja organu II instancji została wydana po wydaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2008 roku sygn. akt I SA/Wa 816/08, którym to wyrokiem stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji, gdyż został rażąco naruszony art. 138 §2 kpa, który uprawnia organ odwoławczy do uchylenia zaskarżonej decyzji ale tylko w części. Natomiast organ uchylił zaskarżoną decyzję w całości. Zgodnie zaś z art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 135 poz. 1270 ze zm. dalej ppsa) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Powodem stwierdzenia nieważności decyzji organu II instancji było zatem rażące naruszenie przepisów postępowania, natomiast sąd nie dokonał oceny zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego. W tym zakresie zatem nie ma związania wynikającego z art. 153 ppsa odnośnie oceny prawa materialnego ani organu ani sądu. Przechodząc następnie do oceny zaskarżonej decyzji należy uznać, że skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie ze wszystkich powodów wskazanych w skardze. Zwrot wywłaszczonej nieruchomości, o jaki ubiegał się J. O., będący spadkobiercą poprzedniego właściciela nieruchomości, możliwy jest w przypadku uznania takiej nieruchomości lub jej części za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 - zwanej dalej u.g.n.). Przepisy tej ustawy w art. 137 ust. 1 określają przesłanki uznania nieruchomości za zbędną. Może to nastąpić wyłącznie w dwóch przypadkach: 1) kiedy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia albo 2) kiedy pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona decyzją Naczelnika W. z dnia [...] lutego 1978 roku oraz zgodnie z lokalizacją szczegółową nr [...] z dnia [...] kwietnia 1975 roku i przeznaczona została pod budowę osiedla [...]. W ocenie Sądu należy się zgodzić ze stanowiskiem Wojewody [...], że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na części nieruchomości o powierzchni [...] m2 położonej w W. w rejonie ulic [...] i [...], stanowiącej obecnie działki ewidencyjne nr [...] i [...]. Potwierdzają to akta sprawy - zwłaszcza informacja Delegatury Gospodarki Nieruchomościami w B. Wskazuje ona jednoznacznie, że teren działek ewidencyjnych nr [...] i [...] nie jest zabudowany porośnięty jest krzakami i drzewami w sposób nieuporządkowany, przez działki przebiega linia elektryczna wysokiego napięcia. Ponadto fakt ten potwierdzają oględziny ww. nieruchomości przeprowadzone w dniu 15 kwietnia 2005 r. Zatem zarzuty skargi odnośnie niewyjaśnienia stanu faktycznego nieruchomości, których dotyczy zwrot nie zasługują na uwzględnienie. Również nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący nie zbadania, czy przebieg linii energetycznej wysokiego napięcia nie koliduje ze zwrotem przedmiotowej nieruchomości. W tym miejscu należy bowiem przywołać ugruntowane już stanowisko w orzecznictwie, że fakt wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej nie koliduje z jej zwrotem. Sąd dopatrzył się natomiast naruszenia przez organ odwoławczy art. 156 ust. 3 u.g.n., co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji w części ustalającej kwotę zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości na rzecz Miasta W. W niniejszej sprawie organ ustalił wysokość odszkodowania w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego. Zgodnie z art. 156 ust. 3 u.g.n., operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Natomiast w myśl ust. 4 operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził. Powołany wyżej przepis przewiduje, że operat szacunkowy może być wykorzystywany przez 12 miesięcy od daty jego sporządzenia. Z akt sprawy wynika, że operat szacunkowy został sporządzony w dniu 2 sierpnia 2006 r., a zatem można było go wykorzystać do 2 sierpnia 2007 r. Od [...] czerwca 2007 roku (data wydania decyzji przez organ I instancji) do wydania przez Wojewodę [...] zaskarżonej decyzji upłynęło ponad 12 miesięcy i operat bez jego potwierdzenia, stosownie do art. 156 ust. 4 u.g.n. nie mógł być wykorzystany. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną rozstrzygniętą decyzją organu I instancji w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Pomimo ciążącego obowiązku, Wojewoda [...] ograniczył się tylko do zbadania przesłanek zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, natomiast nie odniósł się w ogóle do zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu tego zwrotu. Zgodnie z art. 75 k.p.a., operat szacunkowy jest dokumentem, który jest dowodem w sprawie i jako dowód podlega ocenie organu prowadzącego postępowanie. W szczególności ocena ta musi dotyczyć jego aktualności. Organ ponownie rozpoznając sprawę winien potwierdzić aktualność operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego, który go sporządził przez umieszczenie na nim stosownej klauzuli lub zlecić rzeczoznawcy sporządzenia nowego. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 152 tej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja w części opisanej w pkt 1 wyroku nie podlega wykonaniu.