II GSK 160/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-05-19
Skład orzekający: Sędzia NSA Jan Bała, Sędzia NSA Hanna Kamińska, Sędzia del. WSA Krystyna Czajecka-Szpringer
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy, odmawiając umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, uwzględniając inicjatywę dowodową strony i zasady logiki, zwłaszcza w kontekście możliwości prowadzenia gospodarstwa rolnego i stanu zdrowia wnioskodawcy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uznając, że organ rentowy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, uwzględniając inicjatywę dowodową strony i zasady logiki. Sąd kasacyjny stwierdził, że WSA błędnie ocenił postępowanie organu, który podjął starania w celu dokładnego ustalenia podstaw faktycznych, wzywając stronę do przedłożenia dokumentów, a strona nie zastosowała się do wezwania. W związku z tym, organ nie mógł być obarczany zarzutem przerzucania ciężaru dowodowego.Stan faktyczny
E. K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy wraz z odsetkami, powołując się na niską rentę i trudną sytuację życiową. ZUS odmówił umorzenia, uznając, że zadłużenie nie jest całkowicie nieściągalne i że wnioskodawca ma możliwość uzyskania dochodów z nieruchomości i gospodarstwa rolnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) uchylił decyzję ZUS, wskazując na niepełne ustalenia faktyczne. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy ZUS ponownie odmówił umorzenia, a WSA ponownie uchylił decyzję. ZUS wniósł skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. W.; odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Hanna Kamińska (spr.) Sędzia del. WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Protokolant Grzegorz Heleniak po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. W. z dnia 15 października 2009 r. sygn. akt II SA/Go 653/09 w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. W.; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Wyrokiem z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt II SA/Go 653/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. po rozpoznaniu sprawy ze skargi E. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, uchylił zaskarżoną decyzję.
Z ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd I instancji wynika, że wnioskiem z dnia 10 września 2007 r. E. K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy wraz z odsetkami. Uzasadnił, że nie jest w stanie spłacić zadłużenia na łączną kwotę 4.626,10 zł z uwagi na bardzo niską rentę, która po potrąceniu zajęcia komorniczego wynosi 303,27 zł. Nie wystarcza ona na utrzymanie gospodarstwa domowego i zakup leków, które są niezbędne po operacji jelita grubego. Podkreślił, że na utrzymaniu ma też niepracującą żonę i syna, a z gospodarstwa rolnego nie uzyskuje dochodów.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu umorzenia zaległości z uwagi na brak całkowitej nieściągalności zadłużenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ utrzymał swoje stanowisko decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 1156/08, po rozpatrzeniu skargi E. K., uchylił decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. uznając, że dokonane przez organ ustalenia są niepełnie i niewyczerpująco rozpatrzone, co doprowadziło do wydania decyzji o nieprzekonującej treści, czym dopuszczono się naruszenia reguł procesowych zawartych w art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] czerwca 2009 r. wydał decyzję o nr [...], którą na podstawie między innymi art. 28 i art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), zwanej dalej u.s.u.s., oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 z późn. zm.) zwanego dalej rozporządzeniem, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...].
W uzasadnieniu organ ponownie stwierdził, że w sprawie nie zachodzą okoliczności dające podstawę do umorzenia należności jako całkowicie nieściągalnych, ponieważ w stosunku do skarżącego skutecznie prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez komornika sądowego. Podkreślił też, że nie bez znaczenia dla sprawy jest fakt, że zadłużenie powstało na skutek prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, a podejmując się takiej działalności należy być świadomy obowiązków terminowego uiszczania składek. Ponadto, trudna sytuacja ekonomiczna i życiowa skarżącego jest przede wszystkim konsekwencją leczenia szpitalnego, jednak jest on współwłaścicielem kilku nieruchomości, z których może uzyskać dochód poprzez ich wydzierżawienie lub podjęcie upraw, co umożliwiłoby uzyskanie dopłat z funduszy unijnych. Takie działania mogłyby doprowadzić do uiszczenia zaległości chociażby w ramach układu ratalnego, a ich zaniechanie jest w ocenie organu jedną z przesłanek odmowy umorzenia zadłużenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 października 2009 r. uchylił powyższą decyzję organu, zwracając między innymi uwagę na fakt, że był on związany rozstrzygnięciem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 13 sierpnia 2008 r. Pomimo wskazań zawartych w tym orzeczeniu organ nie dokonał dalszych ustaleń i nie wyjaśnił sytuacji rodzinnej skarżącego, w szczególności pod kątem uzyskiwanego dochodu. Nie skonfrontował jego sytuacji materialnej z wysokością zaległej należności i nie wskazał dochodów skarżącego, które jego zdaniem byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia, którego wniosek o umorzenie dotyczy. Wprawdzie podany został wspólny dochód rodziny skarżącego, a koszty miesięcznego utrzymania zobowiązany określił na kwotę około 220 zł, jednakże dane te nie zostały przez organ przeanalizowane pod kątem chociażby wydatków na codzienne wyżywienie czy ubranie. Nie uwzględniono również innych zobowiązań skarżącego, między innymi niespłaconego kredytu konsumenckiego; jak również nie ustalono, czy trudności płatnicze mają charakter okresowy czy stały i pogłębiający się. Brak też dokonanej przez organ oceny szans i możliwości poprawy sytuacji finansowej skarżącego. Organ nie ustalił obecnego stanu zdrowia wnioskodawcy, mając na uwadze przede wszystkim możliwość prowadzenia gospodarstwa rolnego. Znajdujące się w aktach administracyjnych zaświadczenie lekarskie wydane zostało jeszcze przed wydaniem wyroku przez WSA w W. Organ nie odniósł się również do stwierdzenia skarżącego, że posiadane przez niego nieruchomości to nieużytki. Także pod kątem upraw nie uwzględnił również, czy na tle obecnej sytuacji materialnej skarżący dysponuje środkami na zakup nawozów, materiałów siewnych, maszyn czy zwierząt hodowlanych. Skarżący sam podał, że nie posiada sprzętu rolnego a gospodarstwa nigdy nie uprawiał z uwagi na niską klasę gruntów. Sąd zwrócił uwagę, że warunkiem uzyskania środków unijnych jest posiadanie statusu producenta rolnego, a to również łączy się z koniecznością poniesienia dodatkowych opłat administracyjnych.
Ponadto w zaskarżonej decyzji brak odniesienia do możliwości umorzenia należności ubocznych, które w tej sprawie urosły do sporej kwoty. Sąd podkreślił też, że ocena istnienia lub nieistnienia okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości powinna być dokonana według stanu z chwili rozstrzygania, a zdarzenia wcześniejsze, z okresu prowadzenia działalności gospodarczej mają drugorzędne znaczenie. Również fakt skutecznie prowadzonej wobec skarżącego egzekucji komorniczej nie uzasadnia odmowy umorzenia jego zadłużenia, ponieważ art. 28 ust. 3a u.s.u.s. umożliwia umorzenie należności pomimo ich braku ich całkowitej nieściągalności, a należało rozważyć, czy egzekucja należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne nie doprowadzi do niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb jego rodziny oraz konieczności korzystania z pomocy społecznej. Nie negując uprawnienia organu do swobodnego wyboru rozstrzygnięcia i swobody oceny dowodów zgodnie z art. 80 k.p.a., to jednak ocena ta nie może być sprzeczna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który domagał się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sadowi Administracyjnemu w G. W. oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. naruszenie prawa materialnego tj. art. 28 ust. 2, 3, 3a u.s.u.s. poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu przez Sąd I instancji, że w postępowaniu o umorzenie należności to na organie spoczywa obowiązek zgromadzenia i ustalenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie w sprawie, oraz na błędnym przyjęciu, że mimo wniosku zobowiązanego o umorzenie całej kwoty (tj. należności głównej plus odsetki) organ nie przeprowadził postępowania w zakresie umorzenia samych należności ubocznych,
2. naruszenie prawa procesowego tj.
- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., poprzez błedne wskazanie jego naruszenie, polegające na przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ nie zastosował się do wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 13 sierpnia 2008 r.,
- art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenie uzasadnienia wyroku bez zachowania spójności i logiczności. Ponadto Sąd I instancji zarzucając organowi naruszenie prawa polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy nie wskazał, jakim przepisom w tym zakresie organ uchybił.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Zakład Ubezpieczeń Społecznych podniósł, iż nie naruszył art. 153 p.p.s.a. w ponownie prowadzonym postępowaniu, ponieważ wykonał wszystkie wskazania i zalecenia wyrażone w wyroku WSA w W. z dnia 13 sierpnia 2008 r. Organ ustalił miesięczne dochody strony, posiadany majątek, wydatki ponoszone na utrzymanie gospodarstwa domowego. Wzywał stronę pismem z dnia 14 listopada 2008 r. do wykazania aktualnej sytuacji zdrowotnej, czy też ewentualnych kosztów leczenia, ale strona nie ustosunkowała się do wezwania w tym zakresie, co zostało przez Sąd I instancji pominięte. Dodał, że wniosek skarżącego dotyczył umorzenia całego zadłużenia, a po wydaniu wyroku przez WSA w W. skarżący nie zweryfikował swojego wniosku i nie ograniczył swojego żądania do należności ubocznych, zatem organ pozostając związany jego żądaniem w dalszym ciągu prowadził postępowanie w przedmiocie umorzenia całej kwoty należności. Ponadto pełnomocnik organu zwrócił uwagę na brak spójności i logicznego wyciągania wniosków przez Sąd I instancji ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, gdyż Sąd z jednej strony podkreślił uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności, przyznając iż sądowa kontrola ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego i czy ocena tych ustaleń znajduje oparcie w zebranym materiale dowodowym, natomiast z drugiej strony zarzucił organowi, że przed wydaniem decyzji "przerzucił na stronę ciężar dowodowy". Sąd pominął fakt, że organ podjął wszelkie kroki do dokładnego ustalenia stanu faktycznego, uwzględniając dowody przedłożone przez stronę i wzywając ją do uzupełnienia materiału dowodowego m.in. pozwalającego na określenie aktualnego stanu zdrowia i kwoty ponoszonych na leczenie wydatków. Ponadto organ poinformował stronę w trybie art. 10 k.p.a. o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i podniesienia nowych okoliczności, z czego strona jednak nie skorzystała.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Na wstępie należy przypomnieć, iż art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. dopuszcza możliwość umorzenia przez ZUS należności z tytułu składek w przypadkach określonych w jego ust. 3 pkt 1-6. Jeżeli w świetle tych przesłanek nie istnieją możliwości wyegzekwowania składek, występuje stan ich całkowitej nieściągalności pozbawiony innej alternatywy. Wyjątek od nich przewidziany jest w art. 28 ust. 3a ustawy: należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równoczesne płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane mimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przy wydawaniu rozporządzenia na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. uwzględniono ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych, jako wytyczne dla tego aktu wykonawczego. Z tego powodu w § 3 ust. 1 rozporządzenia przewidziano możliwość umarzania składek pod warunkiem wykazania przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności gdy zachodzą określone w pkt 1-3 przypadki. Ustawodawca przewidując możliwość zastosowania umorzenia należności w uzasadnionych wypadkach, wskazał na inicjatywę dowodową wnioskodawcy. Charakter uznaniowy decyzji nie zwalnia jednocześnie organ od dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych. Bowiem, aby stwierdzić, czy w danym przypadku zachodzą przesłanki, które mogłyby uzasadniać pozytywne rozpatrzenie wniosku, trzeba najpierw ustalić jaka jest faktyczna sytuacja materialna, rodzinna i osobista dłużnika i czy ma on realne możliwości uregulowania zaległości składkowych. Organ odmawiając zastosowania tej instytucji zobowiązany jest należycie wykazać, że okoliczności konkretnej sprawy nie uzasadniają na potraktowanie jej w sposób szczególny. Ze względu na użyte w art. 28 ust. 3b ustawy zwroty "ważny interes osoby zobowiązanej" i "stan finansów ubezpieczeń społecznych" organ administracji dysponuje więc pewnym zakresem swobody w odniesieniu zarówno do wykładni tych pojęć, jak i oceny sytuacji faktycznej. O istnieniu ważnego interesu dłużnika decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ administracji rozstrzyga o umorzeniu, bądź nie, zaległości składkowych. Przesłanką podjęcia decyzji w sprawie umorzenia zaległości składkowej jest sytuacja podatnika istniejąca w chwili podejmowania decyzji, przy czym dłużnik jest zobowiązany do wykazania inicjatywy dowodowej w tym zakresie stosowanie do postanowień § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, pominął okoliczność, że organ administracji dążąc do wszechstronnego zbadania aktualnej sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz zdrowotnej dłużnika wystosował do niego wezwanie z dnia 14 listopada 2008 r. Jednakże strona nie przedstawiła aktualnego zaświadczenia o stanie zdrowia oraz wydatków przeznaczonych na zakup leków. W tej sytuacji nie można czynić organowi zarzutu, że nie ustalił on stanu zdrowia skarżącego, mając na uwadze przede wszystkim możliwość prowadzenia gospodarstwa rolnego. Wobec wyraźnej dyspozycji omawianego § 3 ust. 1 rozporządzenia, że to na zobowiązanym spoczywa wykazanie tych okoliczności, niezasadne jest stanowisko Sądu I instancji, że organ nie poczynił starań w celu dokładnego ustalenia podstaw faktycznych, poza oczywiście przerzuceniem ciężaru dowodowego na stronę. Co prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji niewłaściwe odczytał treść przepisu art. 28 ust. 2, 3 i 3a u.s.u.s.
Zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. sprowadza się do zakwestionowania przez kasatora stanowiska Sądu I instancji, że organ niezastosował się do wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 13 sierpnia 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 1156/08. W tym orzeczeniu Sąd wskazał, że organ nie ustalił w sposób prawidłowy stanu faktycznego sprawy. Przede wszystkim stwierdził brak ustaleń co do faktycznie uzyskiwanego dochodu przez skarżącego, z uwzględnieniem wszystkich członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, jak również nie wyjaśnił czy z uwagi na stan zdrowia E. K. jest w stanie prowadzić gospodarstwo rolne. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzja wynika jednak, że organ zgromadził i zbadał materiał dowodowy w sposób wyczerpujący. Organ wywiązał się z obowiązku zebrania całego materiału dowodowego z uwzględnieniem dowodów przedstawionych przez stronę. Pismem z dnia 14 listopada 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwrócił się do skarżącego o przedłożenie aktualnych dokumentów potwierdzających osiągane dochody, ponoszone wydatki oraz aktualne zaświadczenie o stanie zdrowia.
Na podstawie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego organ ustalił, że skarżący ma przyznaną rentę z tytułu niezdolności do pracy, wypłacaną przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w S. w wysokości 493,13 zł brutto. Świadczenie obciążone jest zajęciem egzekucyjnym w kwocie 123,28 zł. Gospodarstwo domowe skarżący prowadzi wspólnie z żoną (bez matki), nie posiada na utrzymaniu dzieci, bowiem syn P. K. utrzymuje się samodzielnie z pozarolniczej działalności gospodarczej. Z dokumentów przedłożonych przez stronę, wynika iż miesięczne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego wynoszą ok. 220 zł miesięcznie. Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 14 listopada 2008 r. przedstawił on zaświadczenie lekarskie z dnia 1 grudnia 2008 r., nie wskazując jednocześnie jaką kwotę miesięcznie przeznacza na zakup leków. Ponadto organ ustalił, że Pan E. K. na prawach wspólności ustawowej posiada wraz małżonką nieruchomość niezabudowaną o numerze KW 4350 oraz posiada gospodarstwo rolne o pow. 5,21 ha, które według oświadczenia strony są nieużytkami.
W tej sytuacji stanowisko Sądu I instancji, iż organ nie dokonał dalszych ustaleń i nie wyjaśnił sytuacji rodzinnej skarżącego, w szczególności pod kątem uzyskiwanego dochodu, nie ustalił aktualnego stanu zdrowia strony, mając na uwadze możliwość prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz nie wskazał kosztów związanych z leczeniem, nie znajduje uzasadnienia w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Z akt administracyjnych, zawierających obszerny materiał dowodowy, wynika iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych poczynił starania w celu dokładnego ustalenia podstaw faktycznych, w szczególność wezwał stronę pismem z dnia 14 listopada 2008 r. do przedłożenie aktualnych dokumentów potwierdzających osiągane dochody, ponoszone wydatki oraz stan zdrowia. Na podstawie dokumentów zgromadzonych z urzędu oraz dowodów i wyjaśnień składanych przez stronę, organ ustalił miesięczne dochody strony, posiadany majątek oraz wydatki ponoszone na prowadzenie gospodarstwa domowego. Nie można natomiast zarzucić organowi, że nie ustalił aktualnego stanu zdrowia skarżącego oraz miesięcznych kosztów przeznaczonych na leki, w sytuacji gdy strona nie zastosowała się do wezwania organu w tym zakresie. Dlatego nie zasadny jest zarzut zawarty na str. 9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, że organ przerzucił ciężar dowodowy na wnioskodawcę. Organ dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych z uwzględnieniem inicjatywy dowodowej strony. Dlatego też w ocenie Sądu kasacyjnego organowi nie można zarzucić, że nie ustalił sposób prawidłowy sytuacji materialnej, rodzinnej i osobistej dłużnika, mając na uwadze okoliczność, iż sam zainteresowany nie przedłożył stosowanych dokumentów na okoliczność zaistnienia przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 1-3 ww. rozporządzenia.
Wniosek strony dotyczył umorzenia całej zaległości z tytułu składek, nie został ograniczony do należności ubocznych, zatem organ związany żądaniem wniosku prawidłowo prowadził postępowanie w stosunku do całej kwoty, w tym należności z tytułu odsetek.
Podnosząc zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a pełnomocnik organu podniósł, że nie można przypisać Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych braku niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zarzut ten również okazał się trafny. Organ podejmując decyzje na podstawie art. 28 ust.2, 3 i 3a u.s.u.s., przy uwzględnieniu inicjatywy dowodowej wnioskodawcy, nie jest zwolniony od dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych. W zaskarżonej decyzji organ administracji dokonał konfrontacji sytuacji ekonomicznej i życiowej wnioskodawcy w odniesieniu do zobowiązań publicznoprawnych, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, że skarżący osiąga dochody ze świadczenia rentowego i ma możliwość uzyskiwania dochodów z gospodarstwa rolnego (w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie urzędowe o dochodowości rocznej gospodarstwa rolnego wydane w celu uzyskania kredytu) oraz dokonuje spłat zadłużenia wobec innych wierzycieli. Uwzględnił przy tym materiał dowodowy zebrany z własnej inicjatywy oraz okoliczność, że dłużnik nie przedstawił stosownych dokumentów objętych wezwaniem z dnia 14 listopada 2008 r. Skarżący w szczególności nie wykazał, że jego aktualny stan zdrowia, czy też małżonki uniemożliwia prowadzenia gospodarstwa rolnego i uzyskiwania z tego tytułu dochodów. W tej sytuacji, stanowisko Sądu I instancji, że organ nie rozważył w sposób kompleksowy i zgodny z zasadami postępowania dowodowego wszystkich okoliczności i dowodów występujących w sprawie, a następnie nie wyciągnął na tej podstawie wniosków, kierując się przy tym przesłankami wynikającymi z przepisów prawa materialnego, nie znajduje oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu administracyjnym i uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Z tych wszystkich wzglądów Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zobowiązując ten Sąd do oceny merytorycznej legalności zaskarżonej decyzji przy uwzględnieniu okoliczności, że została ona wydana na podstawie wszechstronnie zebranego materiału dowodowego. Jednocześnie stosownie do postanowień art. 207 § 2 p.p.s.a odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło