III SA/Gd 355/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Zegan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2009 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia 27 marca 2009 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja może być wykonana. Decyzją z dnia 27 marca 2009r. nr [...] Prezydent Miasta przyznał M. K. dodatek mieszkaniowy w wysokości 153,97 zł miesięcznie na okres od dnia 1 listopada 2006 roku do dnia 30 kwietnia 2007 roku i nakazał przekazywanie kwoty dodatku mieszkaniowego na konto zarządcy lokalu mieszkalnego, tj. SSM [...] w S. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż podstawą przyznania dodatku mieszkaniowego jest ustalenie, iż wnioskodawca posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego o pow. 41,93 m2. Powierzchnia zajmowana przez wnioskodawcę samodzielnie wynosi 20,53 m2 , zaś części wspólne to 21,40 m2. Organ wskazał, że umowa użyczenia lokalu jest niezgodna ze stanem faktycznym, bowiem wynika z niej, że R. K. użycza bezpłatnie wnioskodawcy część lokalu mieszkalnego, tj. 38,39 m2, natomiast z wywiadu środowiskowego wynika, że M. K. zajmuje pokój o powierzchni 20,53 m2 plus połowę części wspólnych, łącznie 41,93 m2. Miesięczny dochód wnioskodawcy, prowadzącego jednoosobowe gospodarstwo domowe, wynosi 152 zł. Wydatki na powierzchnię normatywną przypadającą na jedną osobę, tj. 35 m2, wynoszą 205,29 zł.( podano sposób ich obliczenia). Wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę pomiędzy wydatkami przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu, a wydatkami poniesionymi przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 15% dochodów gospodarstwa w gospodarstwie jednoosobowym (152 zł x 15% = 22,80 zł, czyli 205,29 zł – 22,80 zł = 182,49 zł). Ponadto zgodnie z art. 6 ust. 10 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wysokość dodatku mieszkaniowego łącznie z ryczałtem nie może przekraczać 75% wydatków przypadających na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu mieszkalnego lub 75% faktycznych wydatków ponoszonych za lokal mieszkalny, jeżeli powierzchnia tego lokalu jest mniejsza lub równa normatywnej powierzchni, czyli wysokość dodatku wynosi 153,97 zł ( 205,29 zł x 75 % ). Powołując wyrok NSA z dnia 15.12.2006 r. w sprawie I OSK 565/06 organ dodał, że nie uwzględnił orzeczenia wnioskodawcy o stopniu niepełnosprawności w sprawie dodatkowej powierzchni przysługującej do zamieszkania w oddzielnym pokoju. W odwołaniu od powyższej decyzji M. K. podniósł, iż została podjęta z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, a w szczególności: – art. 2 ust. 1 pkt 4 przez nieuwzględnienie postanowień umowy użyczenia lokalu, zgodnie z którą skarżący posiada tytuł prawny do części lokalu o wielkości 38,39 m2 i od takiej powierzchni ponosi wydatki mieszkaniowe, – art. 5 ust. 3 ustawy polegające na bezzasadnej odmowie uwzględnienia, że skarżącemu przysługuje tzw. powierzchnia normatywna zwiększona o 15 m2, – art. 6 ust. 3, 4 i 4a ustawy, poprzez bezzasadne przyjęcie, że do wydatków na lokal nie zalicza się pozycji: "sprzątanie klatek schodowych i piwnic", "wywóz nieczystości", – art. 6 ust. 10 ustawy polegające na błędnym przyjęciu, że skarżący ma prawo do limitu 75 % wydatków przypadających na powierzchnię normatywną, podczas gdy w sytuacji zajmowania powierzchni mniejszej od normatywnej, ma prawo do 75% limitu faktycznych wydatków na lokal. W uzasadnieniu odwołania zarzuty zostały szczegółowo opisane. Decyzją z dnia 13 maja 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając m.in. na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 6 ust. 1 pkt 1, ust. 4 i ust. 4a ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz § 2 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 roku w sprawie dodatków mieszkaniowych, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało M. K. dodatek mieszkaniowy w wysokości 154,50 zł na okres od 1 listopada 2006r. do 30 kwietnia 2007 r. W uzasadnieniu wskazano, że istotne w sprawie jest ustalenie powierzchni normatywnej przysługującej odwołującemu. Jakkolwiek z umowy użyczenia wynika, że odwołujący zajmuje ½ przedmiotowego lokalu, co stanowi 38,39 m2 powierzchni lokalu, to na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że M. K. zajmuje pokój o powierzchni 20,53 m2, jeden z pokoi zajmuje samodzielnie matka odwołującego się, a pozostała część lokalu pozostaje we wspólnym użytkowaniu. Powierzchnia części lokalu zajmowanego przez odwołującego to 41,93 m2. Informację o tym, że M. K. zajmuje samodzielnie największy pokój w mieszkaniu podpisał na formularzu wywiadu środowiskowego sam odwołujący. Dla ustalenia wysokości dodatku mieszkaniowego organ I instancji przyjął, że M. K. przysługuje 35 m2 tzw. powierzchni normatywnej, mając na uwadze wyjaśnienia zawarte w wyroku NSA, powołanym w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, co organ odwoławczy uznał za uzasadnione. Od takiej powierzchni obliczono wydatki na mieszkanie, do których nie można zaliczyć – zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wydatków (opłat) na sprzątanie klatek schodowych i piwnic, natomiast opłatę za wywóz śmieci w przeliczeniu na jedną osobę , tj. połowę kwoty 8,08 zł dodano do wydatków strony i uwzględniono w ustalaniu dodatku mieszkaniowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. K. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji podnosząc, iż organy naruszyły przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych w sposób opisany w odwołaniu od decyzji organu I instancji, przez niewłaściwe ustalenie powierzchni części lokalu zajmowanego przez skarżącego oraz niewłaściwe ustalenie powierzchni normatywnej, a dodatkowo – decyzje podjęte zostały z naruszeniem: – art. 6 ust. 4 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przez bezzasadne przyjęcie, że do wydatków na lokal nie zalicza się pozycji: sprzątanie klatek schodowych i piwnic; – art. 7 ust. 3 i 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych w zw. z art. 75 k.p.a., poprzez ustalanie faktów, który pokój zajmuje skarżący, podczas gdy jest to niezgodne z wymienionymi przepisami. Uzasadniając zarzuty skargi M. K. ponownie podniósł, że powierzchnia lokalu zajmowana przez skarżącego powinna zostać obliczona stosownie do unormowań umowy użyczenia zawartej między skarżącym, a jego matką R. K. Priorytet ma bowiem sama umowa i obojętne jest, jaki konkretnie pokój zajmuje skarżący. W skład wydatków, zdaniem skarżącego, wchodzą również opłaty za sprzątanie klatek schodowych i piwnic pominięte przez organy obu instancji. Nadto skarżący uważa, że przysługuje mu dodatek mieszkaniowy w wysokości 75 % faktycznych wydatków ponoszonych za część lokalu o pow. 38,39 m2 wobec prawa do powiększonej normatywnej powierzchni wynoszącej 50 m2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dokonując kontroli decyzji wydanych w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skargę należało uwzględnić. Zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych reguluje ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.). Stan faktyczny ustalony w sprawie wskazuje, że skarżący zawarł w dniu 15 sierpnia 2006 roku z matką R. K. umowę użyczenia lokalu mieszkalnego, zgodnie z którą M. K. zajmuje 38,39 m2 powierzchni lokalu i ponosi wydatki związane z jego utrzymaniem. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2008 roku w sprawie o sygn. I OSK 1181/07 zajął jednoznaczne stanowisko, iż opisana umowa użyczenia lokalu jest tytułem prawnym do zajmowanego lokalu upoważniającym do otrzymania dodatku mieszkaniowego na podstawie przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Tak więc stwierdzić należy, że wiążąca M. K. z matką R. K. umowa użyczenia lokalu jest tytułem prawnym do zajmowanego lokalu. Przepis art. 5 ust. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wskazuje, w jaki sposób oblicza się powierzchnię użytkową lokalu zajmowanego przez najemcę albo podnajemcę części lokalu mieszkalnego, który to przepis należy w sprawie niniejszej stosować odpowiednio do biorącego w użyczenie. Jednak ani z treści tego przepisu, ani z treści uzasadnienia przywołanego wyżej wyroku NSA nie wynika , wbrew stanowisku zajętemu przez organy, że obliczenie powierzchni użytkowej części lokalu zajmowanego przez M. K. mogło nastąpić na podstawie ustaleń wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w miejscu zamieszkania skarżącego. Z treści art. 5 ust. 2 ustawy wynika natomiast, że w przypadku zawarcia umowy najmu lub podnajmu części lokalu za jego powierzchnię użytkową uważa się powierzchnię (...) wynikającą z umowy najmu lub podnajmu i - odpowiednio - tak samo oblicza się powierzchnię użytkową lokalu zamieszkiwaną przez wynajmującego (zd. drugie przepisu), co przy zawarciu umowy użyczenia winno odpowiednio oznaczać, że miarodajna jest treść umowy użyczenia. Nadto - jak wskazuje treść przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu. (Dz. U. Nr 156 poz. 1828) - przedmiotem ustaleń w toku wywiadu środowiskowego nie jest sposób korzystania z pomieszczeń w lokalu ani też wielkość zajmowanej powierzchni mieszkalnej, która wynika z treści zawartych umów (najmu, podnajmu, użyczenia). Inny sposób rozumienia omawianych przepisów mógłby prowadzić do niedopuszczalnych sytuacji – np. gdyby na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono , iż powierzchnia lokalu zajmowana przez najemcę (podnajemcę, użyczającego) jest inna, niż wynika to z zawartej umowy. Stwierdzić zatem należy, że w myśl art. 2 ust.1 pkt 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych sposób obliczenia dodatku mieszkaniowego przysługującego skarżącemu powinien uwzględniać ponoszone przez niego wydatki mieszkaniowe na powierzchnię wynikającą z umowy użyczenia. Jest to powierzchnia 38,39 m2, a nie, jak przyjął organ, 41,69 m2. Tym samym za trafny uznać należy podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Na marginesie dodać należy, choć jest to bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy z uwagi na powyższe stwierdzenia, że w uzasadnieniach decyzji organy wskazały, że przyjęły na podstawie wywiadu środowiskowego, iż M. K. zajmuje pokój o powierzchni 20,53 m2, podczas gdy faktycznie w wywiadzie środowiskowym podano, że pokój ten ma powierzchnię 19,25 m2 ( 3,5 x 5,5, co wynosi 19,25 m2). Sąd w składzie rozpoznającym sprawę nie podziela stanowiska organów co do wielkości tzw. powierzchni normatywnej, przysługującej skarżącemu. Organy powoływały się w tej kwestii na pogląd zawarty w wyroku NSA z dnia 15 grudnia 2006 roku w sprawie o sygn. I OSK 565/06, w którym Sąd uznał, iż przepis art. 5 ust.3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie ma zastosowania w sytuacji, gdy osoba niepełnosprawna nie zamieszkuje z rodziną, ale mieszka sama i ma zapewnione zamieszkiwanie w oddzielnym pokoju. Pogląd ten został wyrażony na tle innego stanu prawnego. NSA w przywoływanym przez organy wyroku rozpoznawał skargę kasacyjną od wyroku WSA , który dokonywał kontroli legalności decyzji administracyjnych wydanych w sytuacji, gdy przepis art. 5 ust. 3 ustawy miał brzmienie sprzed zmiany dokonanej z dniem 23 listopada 2004 r. przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zmianie ustawy o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 240, poz. 2406 ). W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę z obecnego brzmienia art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wyraźnie wynika, że osoba, co do której wymóg zamieszkiwania w oddzielnym pokoju został stwierdzony orzeczeniem powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, ma zawsze prawo do powiększenia normatywnej powierzchni o 15 m 2 , bez względu na to, czy w zajmowanym lokalu ma faktyczną możliwość zamieszkiwania w oddzielnym pokoju i czy w lokalu mieszka sama czy też z innymi osobami. Skarżący dysponuje orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. o niepełnosprawności , w którym stwierdzono, że jego niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. W tej sytuacji organy winny powierzchnię normatywną właściwą dla gospodarstwa skarżącego, tj. 35 m2 powiększyć o 15 m2 , co daje 50 m2 , a co prowadzi do wniosku, że zajmowana przez M. K. powierzchnia lokalu - 38,39 m2 - jest mniejsza od przysługującej mu powierzchni normatywnej przewidzianej w ustawie. Okoliczność ta powinna być uwzględniana przy obliczaniu wysokości dodatku mieszkaniowego. Uzasadniony jest również podniesiony zarzut naruszenia art. 6 ust.3 i ust. 4 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, polegający na nieuwzględnieniu jako wydatków pozycji dotyczących sprzątania klatek schodowych i piwnic. Nieuwzględnienie tych pozycji jest niezgodne z powołanymi przepisami ustawy i przepisami § 2 ust. 1 pkt 1rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz.1817 ze zm.). Wydatki te są bowiem świadczeniami okresowymi ponoszonymi w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego –innymi wydatkami , niż wymienione w art. 6 ust. 4 pkt 1- 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych opłaty za używanie lokalu mieszkalnego. W ocenie Sądu ustalony w sprawie stan faktyczny i prawny daje skarżącemu, przy ustalaniu wysokości dodatku mieszkaniowego, prawo do limitu 75% ( jeżeli taki wskaźnik procentowy wynika z uchwały rady gminy obowiązującej w okresie, za który dodatek przysługuje) faktycznych wydatków ponoszonych za lokal mieszkalny przez skarżącego, a to w związku z tym, że powierzchnia części lokalu zajmowanego przez skarżącego jest mniejsza od przysługującej powierzchni normatywnej ( 50 m2). Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie dodatku mieszkaniowego za wskazany okres, organy administracji dokonają wnikliwej analizy stanu faktycznego sprawy i wydadzą orzeczenie z uwzględnieniem powyższych rozważań. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd wydał na mocy art. 152 p.p.s.a.