III SA/Gd 352/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Alina Dominiak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Zegan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2009 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia 27 marca 2009 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja może być wykonana. Decyzją z dnia 27 marca 2009r. nr [...] Prezydent Miasta, na podstawie art. 2 ust. 1pkt 2, art.4, art.5 ust.1 pkt 1, ust.3, art. 6 ust. 1pkt 1ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r., Nr 71, poz. 734) i § 1 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 roku w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U nr 156 poz. 1828) oraz art. 104, 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2000 roku nr 98 poz. 1071 ze zm.) przyznał R. K. dodatek mieszkaniowy w wysokości 153,83 zł. miesięcznie na okres od dnia 1listopada 2006 roku do dnia 30 kwietnia 2007 roku i jednocześnie zobowiązał Wydział Finansowy Urzędu Miejskiego w S. do przekazania kwoty dodatku mieszkaniowego w całości do dnia 10 kwietnia 2009 roku na konto zarządcy lokalu mieszkalnego tj. SSM "A" w S. przy ul. [...]. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż wnioskodawczyni posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego o pow. 34,85m2, pow. zajmowana przez wnioskodawczynię samodzielnie / najmniejszy pokój – fakt potwierdzony przez pracownika MOPR w S. w dniu 3 września 2008 roku w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego – wywiad został własnoręcznie podpisany przez R. K. / wynosi 13,45 m2 + części wspólne 21,40 m2 ( części wspólne: kuchnia 13,30m2 + przedpokój 10,40 m2 + łazienka 3,70 m2 + wc 1,08 m2 + średni pokój 14, 32 m2= 34,85 m2 : na dwie osoby = 21,40 m2 na jedną osobę). Według deklaracji o dochodach i wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego miesięczne wydatki na powierzchnię zajmowaną przez wnioskodawczynię tj. 34,85 m2 wynoszą 201, 05 zł. Wydatki stanowią: eksploatacja 42,23 zł. pomniejszona o bezp.. budynku w wysokości 2,31 zł. + opłata stała co. 19,96 zł. + opłata zmienna co. 156,64 zł. + opłata zmienna ccw. 66,81 zł. + woda i kanalizacja 36,54 zł. + różnica z rozliczenia wody 4,78 zł. + konserwacja zasobów 17,66 zł.+ fundusz remontowy 97,51 zł. + legalizacja wodomierzy 3,20 zł., łącznie 443,02 zł., są to wydatki opomiarowane potwierdzone przez zarządcę lokalu tj. SSM "A" jako karta wymiaru opłat. Kwota wydatków 443,02 zł. : 76,78 m2 metraż lokalu mieszkalnego w całości x 34,85 m2 = 201,05 zł. Wydatki 201,05 zł. + wydatek osobowy w postaci wywozu nieczystości 4,04 zł. łącznie 205,09 zł. Organ wskazał, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo, średni dochód na osobę w tym gospodarstwie wynosi 153,80 zł. i nie przekracza 175% najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym tj.1181,43 zł. Wysokość dodatku stanowi różnicę pomiędzy wydatkami przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową, a wydatkami poniesionymi przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 15 % dochodów gospodarstwa w gospodarstwie jednoosobowym ( 15 % x 153,80 zł = 23,07 zł., czyli – 205,09zł – 23,07 = 182,02 zł.). Powołując wyrok NSA z dnia 15.12.2006 r. w sprawie IOSK 565/06 dodano, że organ nie uwzględnił orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w sprawie dodatkowej powierzchni przysługującej do zamieszkania w oddzielnym pokoju. W odwołaniu od opisanej decyzji R. K. podniosła, iż decyzja podjęta została z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 71, poz.734), a w szczególności: art. 2 ust. 1 pkt.2 i 4 poprzez nieuwzględnienie postanowień umowy użyczenia części lokalu, zgodnie z którą skarżąca zajmuje 38,39 m kw. powierzchni lokalu i od takiej powierzchni ponosi wydatki mieszkaniowe, art. 5 ust. 3 ustawy polegające na bezzasadnej odmowie uwzględnienia, że skarżącej przysługuje tzw. powierzchnia normatywna zwiększona o 15 m kw., art. 6 ust. 3, 4 i 4a ustawy, poprzez bezzasadne przyjęcie, że do wydatków na lokal nie zalicza się pozycji: "sprzątanie klatek schodowych i piwnic", "wywóz nieczystości". art. 6 ust. 10 ustawy polegające na błędnym przyjęciu, że skarżąca ma prawo do limitu 75 % wydatków przypadających na powierzchnię normatywną, podczas gdy skarżąca ma prawo do 75% limitu faktycznych wydatków na lokal. Zarzuty zostały szczegółowo opisane w uzasadnieniu do odwołania. Decyzją z dnia 13 maja 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając, między innymi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 6 ust. 1 pkt 1, ust. 4 i ust. 4a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71 poz.734 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 roku w sprawie dodatków mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 156, poz.1817) utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że istotnym w sprawie jest ustalenie powierzchni normatywnej przysługującej odwołującej się. W tej mierze, jakkolwiek z umowy użyczenia wynika, że odwołująca się zajmuje 38,39 m kw. powierzchni lokalu, to na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że R. K. zajmuje pokój o powierzchni 13,45 m kw., a pozostała część lokalu pozostaje we wspólnym użytkowaniu. Tak obliczona powierzchnia części lokalu zajmowanego przez odwołującą się to 34,85 m kw. Informację o tym, że R. K. zajmuje samodzielnie najmniejszy pokój w mieszkaniu podpisała na formularzu wywiadu środowiskowego sama odwołująca się. Dla ustalenia wysokości dodatku mieszkaniowego organ I instancji przyjął, że R. K. przysługuje 35 m kw. tzw. powierzchni normatywnej na podstawie wyjaśnień zawartych w wyroku NSA, powołanym w uzasadnieniu do decyzji organu I instancji, co organ odwoławczy uznał za uzasadnione. Od takiej powierzchni obliczono wydatki na mieszkanie, do których nie można zaliczyć – zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wydatków (opłat) na sprzątanie klatek schodowych i piwnic oraz wywóz nieczystości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, podnosząc, iż organ odwoławczy naruszył przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych w sposób opisany w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a dodatkowo – decyzja odwoławcza jak i decyzja organu I instancji podjęte zostały z naruszeniem art. 7 ust. 3 i 4 ustawy w zw. z art. 75 kpa, poprzez ustalanie faktów, który – konkretnie – pokój zajmuje skarżąca, podczas, gdy jest to niezgodne z wymienionymi przepisami. Wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania od organu. Uzasadniając zarzuty skargi R. K. ponownie podniosła, że powierzchnia lokalu zajmowana przez skarżącą powinna zostać obliczona stosownie do unormowań umowy między skarżącą, a synem M. i od tak obliczonej powierzchni winno się obliczać wydatki. W ich skład wchodzą również opłaty za sprzątanie klatek schodowych i piwnic pominięte przez organy obu instancji. Nadto skarżąca uważa, że przysługuje jej dodatek mieszkaniowy w wysokości 75 % faktycznych wydatków ponoszonych za część lokalu o pow. 38,39 m2 wobec prawa do powiększonej normatywnej powierzchni wynoszącej 50m2, zgodnie z art. 6 ust.10 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Dokonując kontroli decyzji wydanych w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skargę należało uwzględnić. Stan faktyczny ustalony w sprawie wskazuje, że skarżąca zawarła z synem M. umowę użyczenia lokalu, zgodnie z którą zajmuje 38,39 m2 powierzchni lokalu i ponosi wydatki związane z jego zajmowaniem. W uzasadnieniu wyroku z dnia 25 czerwca 2008 roku w sprawie o sygn. I OSK 1181/07 NSA zajął jednoznaczne stanowisko, iż wiążąca R. K. z synem M. umowa użyczenia lokalu jest tytułem prawnym do zajmowanego lokalu. Art. 5 ust.2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wskazuje, w jaki sposób oblicza się powierzchnię użytkową lokalu zajmowanego przez najemcę albo podnajemcę części lokalu mieszkalnego, który to przepis ma odpowiednie zastosowanie do użyczającego i biorącego w użyczenie część lokalu mieszkalnego. Ani z treści tego przepisu ani uzasadnienia powołanego wyżej wyroku NSA nie wynika, wbrew stanowisku zajętemu przez organy orzekające, że obliczenie powierzchni użytkowej części lokalu zajmowanego przez R. K., mogło nastąpić na podstawie ustaleń wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w miejscu zamieszkania skarżącej. Z treści art. 5 ust.2 ustawy wynika natomiast, że w przypadku zawarcia umowy najmu lub podnajmu części lokalu za powierzchnię użytkową najemcy/podnajemcy/ uważa się [...] powierzchnię wynikającą z tej umowy i odpowiednio – tak samo oblicza się powierzchnię użytkową lokalu wynajmującego (zd. drugie przepisu), co – przy zawarciu umowy użyczenia winno oznaczać, odpowiednio, że miarodajna jest treść umowy użyczenia. Nadto – jak wynika z przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001 roku w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego [...]( Dz.U nr 156 poz. 1828) przedmiotem ustaleń w toku wywiadu środowiskowego nie jest sposób korzystania z pomieszczeń w lokalu ani też – wielkość zajmowanej powierzchni mieszkalnej, która wynika z treści zawartych umów ( najmu, podnajmu, użyczenia). Tak więc w myśl art. 2 ust.1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U nr 71 poz. 734 z późn.zm) dodatek mieszkaniowy przysługujący skarżącej powinien uwzględniać ponoszone przez nią wydatki mieszkaniowe od powierzchni wynikającej z umowy użyczenia, w niniejszej sprawie jest to powierzchnia 38,39 m2 a nie jak przyjął organ 34,85 m2 stojąc na błędnym stanowisku, że podstawą do obliczenia powierzchni jest powierzchnia przez nią faktycznie zajmowana tj. samodzielnie zajmowany pokój plus pomieszczenia użytkowane wspólnie. Tym samym za trafny uznać należy zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych w odwołaniu i skardze tj. art. 2 ust. 1 pkt.2 i 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Na marginesie jedynie zauważyć należy, choć jest to bez znaczenia dla ostatecznej oceny prawnej zaskarżonej decyzji, że organ powołując się na wywiad środowiskowy ustala, iż skarżąca zajmuje samodzielnie najmniejszy pokój o pow. 13,45 m2, gdy tymczasem z powołanego wywiadu wynika, że jest to pokój o pow. 10m2 (3,5x3,0). Sąd w tym składzie nie podziela również stanowiska organów uwzględniającego pogląd zawarty w wyroku NSA z dnia 15 grudnia 2006 roku w sprawie o sygn. I OSK 565/06 w myśl, którego Sąd ten uznał, iż nie ma zastosowania przepis art. 5 ust.3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w sytuacji gdy osoba niepełnosprawna nie zamieszkuje z rodziną, ale mieszka sama i ma zapewnione zamieszkiwanie w oddzielnym pokoju. Otóż w ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, osoba co do której wymóg zamieszkiwania w oddzielnym pokoju został stwierdzony orzeczeniem powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, ma zawsze prawo do powiększenia normatywnej powierzchni o 15 m2, bez względu na to czy w zajmowanym lokalu ma faktyczną możliwość zamieszkiwania w oddzielnym pokoju i czy w lokalu mieszka sama czy też z innymi osobami. Istotnym jest aby zajmowana przez nią faktycznie powierzchnia lokalu nie przekraczała normatywnej powierzchni określonej w art. 5 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych powiększonej o 15 m2. Ustawodawca przewidział pomoc finansową w postaci dodatku mieszkaniowego, dla osób w takiej sytuacji, o ile zajmowana przez te osoby normatywna powierzchnia , w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie przekracza powierzchni wskazanej w tym przepisie. Dodatkowo jedynie zauważyć wypada, że w dacie wydania kontrolowanych decyzji, przepis art. 5 ust.3 obowiązywał w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 8.10.2004r. (Dz.U z 2004r. nr 240 poz. 2406). Przenosząc powyższe rozważania na grunt omawianej sprawy, stwierdzić trzeba, że organy winny powierzchnię normatywną właściwą dla gospodarstwa skarżącej tj. 35 m2 powiększyć o 15 m2 co daje 50 m2 i prowadzi do wniosku, że zajmowana przez nią powierzchnia lokalu - 38,39 m2 - jest mniejsza od przysługującej jej powierzchni normatywnej przewidzianej w ustawie i przy obliczaniu wysokości dodatku mieszkaniowego powinna być uwzględniana. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 6 ust.3,4 i 4a ustawy polegającym na nieprawidłowym odliczeniu wydatków na "sprzątanie klatek schodowych i piwnic" oraz "wywóz nieczystości", Sąd zauważa, że niezgodne z powołanym przepisem jest nieuwzględnienie tych pozycji /sprzątanie klatek schodowych i piwnic to wydatki określone w art. 6 ust.4 pkt 2/, jednocześnie zwracając uwagę, że co do pozycji "wywóz nieczystości" organy uwzględniły ją w ponoszonych wydatkach. Natomiast zaskarżona decyzja wskazuje dwie różne kwoty w zakresie całkowitych wydatków ponoszonych na lokal – jest to 424,68 zł. i 485,57 zł., co wymaga wyjaśnienia przy ponownym rozpoznaniu sprawy albowiem podane rozliczenia rachunkowe powinny być jasne. W ocenie Sądu ustalony w sprawie stan faktyczny i prawny daje skarżącej, przy ustalaniu wysokości dodatku mieszkaniowego prawo do limitu 75% /jeżeli taki wskaźnik procentowy wynika z uchwały rady gminy obowiązującej w okresie za który dodatek przysługuje/ faktycznych wydatków ponoszonych za lokal mieszkalny-w związku z tym, że powierzchnia zajmowanego przez skarżącą lokalu jest mniejsza od powierzchni normatywnej. Mając powyższe na uwadze należało na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 27 marca 2009r. Organy administracji przy ponownym rozpoznaniu sprawy winny wnikliwie zanalizować sytuację faktyczną i prawną skarżącej i rozpoznać jej wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego za wskazany w nim okres, z uwzględnieniem powyższych rozważań.