I OSK 44/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska del. WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 16 października 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 października 2008 r. sygn. akt III SA/Gd 138/08 w sprawie ze skargi H. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 16 października 2008 r., sygn. III SA/Gd 138/08 oddalił skargę H. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...] Starosta Kartuski - na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust.5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami - skierował H. L. na badanie lekarskie. Organ wyjaśnił, że z uzyskanej z Prokuratury Rejonowej w Kartuzach opinii sądowo-psychiatrycznej sporządzonej w sprawie o sygn. akt [...] wynika, że lekarze psychiatrzy stwierdzili u badanego H. L. [...], co uzasadnia konieczność poddania go badaniu lekarskiemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych i predyspozycji psychicznych do kierowania pojazdami mechanicznymi. W odwołaniu od decyzji Starosty Kartuskiego H. L. zakwestionował zasadność skierowania go na badanie. Wskazał, że od ponad pięćdziesięciu lat kieruje pojazdami bezpiecznie i bezkolizyjnie. Podniósł, że biegli w swojej opinii nie stwierdzili, że nie może on prowadzić pojazdów mechanicznych. Decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z art. 122 ust.1 ustawy Prawo o ruchu drogowym w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierujący pojazdem podlega badaniu lekarskiemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Podstawę wydania decyzji mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem. Zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego zostały uprawdopodobnione treścią opinii sądowo-psychiatrycznej, co uzasadnia – zdaniem organu odwoławczego - skierowanie go na badanie lekarskie w celu sprawdzenia istnienia braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku H. L. zarzucił zaskarżonej decyzji obrazę prawa, gdyż opinia sądowo-psychiatryczna nic nie mówi o badaniach lekarskich. Także w postanowieniu o powołaniu biegłych nie ma mowy o skierowaniu na badanie lekarskie z powołaniem art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Ponadto decyzja nie dotyczy wypadku drogowego, kolizji drogowej, ani jazdy pod wpływem alkoholu. Skarżący wskazał, że jest kierowcą od pięćdziesięciu lat i w tym czasie nie miał kolizji, wypadku, ani też nie prowadził pojazdu pod wpływem alkoholu. Posiada prawo jazdy bezterminowe, nie jeździ jednak zawodowo, lecz tylko na zakupy oraz w gospodarstwie rolnym. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji także z tego względu, że obciąża go ona kosztami podróży i kosztami badań lekarskich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę wskazując, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane w oparciu o treść art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz.908 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Wydane jako akt wykonawczy do tej ustawy rozporządzenie Ministra Zdrowia z 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15) w § 2 ust. 5 wskazuje, że starosta może wydać skierowanie na badania lekarskie osobie, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Sąd I instancji odnosząc się do zarzutu skargi, że opinia lekarska, na którą się powołał organ nie dotyczy działań na podstawie art.122 ust.1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zwrócił uwagę, że przepisy tej ustawy nie określają, jakie konkretne zdarzenia czy okoliczności mogą spowodować nasunięcie się zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Art. 122 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy stanowi jedynie, że badaniu podlega kierujący pojazdem w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia, bez szczegółowego ich określenia. Organ w tej sytuacji ma obowiązek wykazać, dlaczego jakąś konkretną sytuację uznał za przypadek nasuwający zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Sąd podkreślił, że wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego sygnalizował organowi prokurator a w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego organy uzyskały w dniu [...] sierpnia 2007 r. odpis opinii sądowo - psychiatrycznej z dnia [...] lipca 2006 r., sporządzonej w sprawie o sygn. akt [...], a dotyczącej skarżącego. Wynika z niej, że skarżący cierpi na zespół otępienny z elementami urojeniowymi oraz organiczne zaburzenia osobowości. Treść tej opinii, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nasunęła organom zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, co spowodowało skierowanie skarżącego na badanie lekarskie. W ocenie Sądu I instancji organy prawidłowo przyjęły, że wypełniona została dyspozycja przepisu art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wobec czego skierowanie skarżącego na badanie lekarskie było uprawnione i miało oparcie w przepisach prawa. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdził, że nie ma znaczenia, czy uzyskana przez organy opinia lekarska miała jakikolwiek związek, czy też nie miała związku z kierowaniem pojazdem przez skarżącego; istotne jest, że dotyczyła stanu jego zdrowia. Za nieuzasadnione uznał Sąd argumenty skargi, że decyzja jest wadliwa, bowiem nie dotyczy wypadku drogowego bądź kolizji, ani jazdy w stanie nietrzeźwości. Takie sytuacje normowane są przepisem art. 122 ust. 1 pkt 3a - b ustawy, a niniejsza decyzja została oparta o przepis art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł H. L., reprezentowany przez adwokata. Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 122 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym w zw. z §2 ust.5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami i w konsekwencji uznanie, że opinia sądowo – psychiatryczna z dnia [...] lipca 2006 r. sporządzona w sprawie karnej może stanowić podstawę do skierowania na badania lekarskie, 2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj.art.141§4 ustawy P.p.s.a. przez błędne ustalenie stanu faktycznego oraz art. 145 §1 pkt 1 lit.a ustawy P.p.s.a przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przez organ w toku postępowania przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, w szczególności art.122 ust.1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z §2 ust.5 rozporządzenia wymienionego w pkt 1. Powołując się na powyższe podstawy autor skargi kasacyjnej wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Według autora skargi kasacyjnej zaprezentowana przez Sąd I instancji wykładnia art.122 ust.1 pkt 4 ustawy Prawa o ruchu drogowym jest błędna, bo nie uwzględnia treści §2 ust.5 rozporządzenia wykonawczego Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, który doprecyzowuje okoliczności, w jakich starosta może wydać skierowanie na badanie. A powinna to być, zdaniem skarżącego, informacja o zastrzeżeniach w stanie zdrowia określonej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów tej osoby. Tymczasem w opinii sądowo – psychiatrycznej brak jest stwierdzenia, że stan zdrowia psychicznego skarżącego jest na tyle zły, iż uniemożliwia mu normalne funkcjonowanie a tym bardziej kierowanie pojazdami. Według autora skargi kasacyjnej Starosta kierując skarżącego na badania powinien zbadać, na jakiej podstawie prokurator uznał, że zachodzą wątpliwości co do jego stanu zdrowia, który uniemożliwiałby mu kierowanie pojazdem. W skardze kasacyjnej zarzucono również, że Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalając stan faktyczny nie odniósł się do treści opinii sądowo – psychiatrycznej z dnia [...] lipca 2007 r. a przez to błędnie ustalił stan faktyczny i nie wyjaśnił dlaczego opinia ta stanowi dostateczną podstawę do skierowania skarżącego na badania. W skardze kasacyjnej wywodzono, że skoro starosta może skierować na badanie lekarskie osobę co do której powziął wiarygodna informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu, a w niniejszej sprawie, powziął wiadomość o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia, które nie odnosiły się do prowadzenia pojazdów, to tym samym nie było podstaw do kierowania skarżącego na badania lekarskie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art.183 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), powoływanej dalej jako P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności enumeratywnie wyliczone w art.183 §2 P.p.s.a. i z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był określonymi w skardze kasacyjnej podstawami. Odnosząc się w pierwszej kolejności do podnoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów, w ramach podstawy określonej w art.174 pkt 2 P.p.s.a., czyli zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. zauważyć należy, że autor skargi kasacyjnej naruszenia tego przepisu upatruje w błędnym ustaleniu stanu faktycznego przez nieodniesienie się do treści opinii sądowo – psychiatrycznej z dnia [...] lipca 2006 r. dotyczącej skarżącego i niedokonanie dokładnej analizy tej opinii. Wymaga przypomnienia, że art.141 § 4 P.p.s.a. określa wymogi, jakie powinno spełniać uzasadnienie wyroku. Zgodnie z tym przepisem Sąd w uzasadnieniu wyroku powinien zwięźle przestawić stan sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku wymogi te spełnia. Sąd I instancji, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, odniósł się też do sporządzonej w sprawie karnej (sygn. akt [...]) opinii sądowo – psychiatrycznej z dnia [...] lipca 2006 r., stwierdzając, że z opinii tej wynika, iż skarżący cierpi na zespół otępienny z elementami urojeniowymi oraz organiczne zaburzenia osobowości a treść tej opinii, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, słusznie nasunęła organom wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego i skierowanie go na badania lekarskie celem stwierdzenia istnienia bądź braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Nietrafny jest też podnoszony w punkcie 3 skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art.145 §1 pkt 1 lit.a w związku ze wskazanymi przez autora skargi kasacyjnej przepisami prawa materialnego: art.122 ust.1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz §2 ust.5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, przez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów. Trzeba zwrócić uwagę, że Sąd I instancji nie stosował art.145 §1 pkt 1 lit.a, a zatem nie mógł tego przepisu zastosować niewłaściwie. W tej sytuacji wymagała rozważenia zasadność podnoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego. W ocenie autora skargi kasacyjnej błędna wykładnia art.122 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym polega na nieuwzględnieniu treści §2 ust.5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i przyjęciu, że zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego są wystarczające podczas, gdy powinny to być zastrzeżenia co do stanu zdrowia mogące powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów tej osoby. Z takim stwierdzeniem skarżącego nie można się zgodzić z tego względu, że z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie można wniosku tej treści wyprowadzić. Sąd I instancji dokonał prawidłowej analizy zarówno art.122 ust.1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jak też powiązał ten przepis z treścią §2 ust.5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Właściwie też Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał subsumcji wskazanych przepisów prawa materialnego do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Jednoznacznie z treści uzasadnienia wyroku wynika, że w ocenie Sądu I instancji opinia sądowo – psychiatryczna z dnia [...] lipca 2006 r. jest wystarczająca do przyjęcia, że organy mogły powziąć zastrzeżenia co do takiego stanu zdrowia skarżącego, który może powodować niezdolność do prowadzenia przez niego pojazdów. Jak słusznie wywiódł Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie określają, jakie konkretne zdarzenia lub okoliczności mogą spowodować powstanie zastrzeżeń co do stanu zdrowia, a przepisy wykonawcze do art.122 ust.1 pkt 4 wymienionej ustawy, czyli §2 ust.5 wymienionego powyżej rozporządzenia Ministra Zdrowia stanowi jedynie, że starosta może wydać skierowanie na badania lekarskie osobie, co do której powziął wiarygodną informację o takich zastrzeżeniach stanu zdrowia, które mogą powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Dlatego, jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny, rolą organu jest wykazanie dlaczego konkretną zaistniałą w sprawie sytuację uważa za przypadek nasuwający zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Z akt sprawy bezspornie wynika, że wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego zasygnalizował Staroście Kartuskiemu prokurator i że uczynił to na podstawie sporządzonej w sprawie karnej przez dwóch biegłych psychiatrów opinii sądowo- psychiatrycznej z dnia [...] lipca 2006 r. dotyczącej stanu zdrowia skarżącego. Z opinii tej jednoznacznie wynika, że u skarżącego stwierdzono występowanie zespołu otępiennego z elementami urojeniowymi i organiczne zaburzenia osobowości, a także konieczność leczenia psychiatrycznego. Bezsporne jest również, że opinia ta nie była kwestionowana przez skarżącego a organ pierwszej instancji podjął starania w celu uzyskania jej odpisu i dopiero na podstawie tej opinii wydał decyzję. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji trafnie ocenił, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów są zgodne z prawem, bowiem organy te prawidłowo przyjęły, że treść opinii sądowo-psychiatrycznej nasuwa zastrzeżenia co do stanu zdrowia, który może powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Jak słusznie ocenił Sąd I instancji okoliczności ustalone przez organy z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują, że w stosunku do skarżącego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu drogowym w charakterze kierującego pojazdem. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku w przedmiocie wniosku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za pomoc świadczoną z urzędu, gdyż przepisy art.209 i art.210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa ( art.250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art.258 – 261 P.p.s.a.