II OSK 223/13

Dnia 12 lutego 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2013 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 września 2012 roku, sygn. akt II SA/Kr 1925/11 o odrzuceniu skargi S. M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] r., znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem o sygn. akt II SA/Kr 1925/11, z dnia 10 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2008 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania oraz zwrócił skarżącej Spółce wpis od skargi. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. skarżąca [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Węgrzcach została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej spółki w dniu 2 lipca 2012 r. (poniedziałek), zatem termin do uiszczenia opłaty od skargi upływał w dniu 9 lipca 2012 r. (poniedziałek). Wpłaty kwoty stanowiącej wpis sądowy na rachunek Sądu dokonała skarżąca Spółka dopiero w dniu 10 lipca 2012 r. o godz. 13.56 nie podając, od jakiej skargi ten wpis jest uiszczany. Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. skarżąca Spółka wniosła o zaliczenie uiszczonej w dniu 10 lipca 2012 r. opłaty od skargi jako opłaty wniesionej w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę podnosząc, że wpis uiszczono z uchybieniem terminu. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 220 § 1 i 3 oraz art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej P. p. s. a. Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną wniosła w dniu 25 października 2012 roku [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. podnosząc następujące zarzuty: I. mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania tj.: 1. niewłaściwe zastosowanie art. 220 § 1 i § 3 P.p.s.a. poprzez bezzasadne wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi Strony skarżącej z dnia [...] października 2011 r. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2008 r. (sygn. [...]) – w sytuacji braku ku temu podstaw, co w konsekwencji doprowadziło do nierozpoznania skargi strony Skarżącej prawa do sądu; 2. błędne zastosowanie art. 67 § 2 oraz § 5 P.p.s.a. przez uznanie za doręczone pełnomocnikowi Strony Skarżącej, wydanego w dniu 26 czerwca 2012 r. wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi Strony Skarżącej z dnia 26 października 2011 r. na w/w postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2008 r. (sygn. akt [...]) – w sytuacji gdy przedmiotowe wezwanie nie zostało doręczone ustanowionemu przez Stronę Skarżącą pełnomocnikowi procesowemu; 3. błędne zastosowanie art. 72 § 2 P.p.s.a. poprzez uznanie za skuteczne doręczone adresatowi wezwania do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 26 czerwca 2012 r. od skargi Strony Skarżącej z dnia [...] października 2011 r. na postanowienie Samorządoweo Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2008 r. (sygn. [...]) – w sytuacji braku przesłanek do zastosowania w/w przepisu, a w konsekwencji braku możliwości uznania w/w wezwania za skuteczne doręczone. II. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez: - błędne niezastosowanie § 18 ust. 1 w zw. z ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. z 2004 r., nr 5, poz. 34 ze zm.) poprzez pominięcie faktu, że pracownik kancelarii (Pan K. H.), któremu doręczono wezwanie z dnia 26 czerwca 2012 r. do uiszczenia wpisu sądowego od skargi Strony Skarżącej z dnia 26 października 2011 r. nie był osoba upoważniona przez adresata do odbioru przesyłek lub przekazów pocztowych – ani na podstawie pełnomocnictwa ogólnego, ani na podstawie pełnomocnictwa do odbioru przesyłek lub przekazów pocztowych. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w/w Sądowi. W uzasadnieniu strona skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Krakowie jakoby wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi z dnia 26 czerwca 2012 r. zostało w dniu 2 lipca 2012 r. "doręczone pełnomocnikowi Strony Skarżącej". Podnosi, że zgodnie z treścią art. 34 P.p.s.a. strona ma prawo działać przed sądem przez pełnomocnika. Ustanowiony pełnomocnik nabywa uprawnienie do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy. Jeżeli natomiast ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom (art. 67 § 5 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi z dnia 26 czerwca 2012r. nie zostało doręczone do rąk ustanowionego przez Stronę Skarżąca pełnomocnika procesowego, ani do rąk ustanowionego przez Stronę Skarżącą do odbioru pism w postępowaniu sądowo-administracyjnym (brak upoważnienia takiej osoby przez Stronę Skarżącą). Skarżąca Spółka podkreśla, że przepis art. 67 § 2 P.p.s.a., przewidujący doręczenie pism w postępowaniu sądowym "do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism" nie ma zastosowania do doręczenia pism sądowych pełnomocnikowi (radcy prawnemu lub adwokatowi) wykonującemu zawód indywidualnie. Nadmienia również, że zdaniem Sadu Najwyższego, art. 133 § 2 KPC (o brzmieniu analogicznym do art. 67 § 2 P.p.s.a.) nie ma zastosowania do doręczenia pisma sądowego adwokatowi wykonującemu zawód indywidualnie. Skarżąca Spółka z powyższego dowodzi, że w wypadku, kiedy strona ustanowiła pełnomocnika procesowego lub osobę upoważnioną do odbioru pism sądowych (pełnomocnika do doręczeń) skuteczne doręczenie następuje tylko do rąk tych osób. Tym samym zdaniem Spółki, doręczenie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi z dnia 26 czerwca 2012 r. powinno nastąpić do rąk ustanowionego przez Stronę Skarżącą pełnomocnika procesowego – co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Podnosi, że stosownie do art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawa pocztowego (Dz. U. z 2008 r., nr 189, poz. 1159), przesyłka może być także wydana ze skutkiem doręczenia m. in.: I) osobie uprawnionej do odbioru przesyłek w podmiotach będących osobami prawnymi lub jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej, jeżeli adresatem przesyłki jest dana osoba prawna lub jednostka organizacyjna: 1) nieposiadajaca osobowości prawnej, 2) niebędąca członkiem organu zarządzającego albo praownikiem danej osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadajacej osobowości prawnej osoba fizyczna w niej przebywajaca (pkt5) oraz: II) kierownikowi jednostki lub osobie fizycznej przez niego upoważnionej, jeżeli adresatem przesyłki jest osoba fizyczna przebywająca w jednostce, w której ze względu na charakter tej jednostki lub powszechnie uznawany zwyczaj doręczenie przesyłki jest znacznie utrudnione lub niemożliwe (pkt 6). Zarzuca, że zgodnie z § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. ( Dz. U. z 2004 r., nr 5, poz. 34) operator doręcza przesyłki lub przekazy pocztowe osobie upoważnionej przez adresata na podstawie pełnomocnictwa udzielonego na zasadach ogólnych oraz na podstawie pełnomocnictwa do odbioru przesyłek lub przekazów pocztowych, zwanego dalej "pełnomocnictwem pocztowym", natomiast w niniejszej sprawie osoba (pracownik kancelarii) odbierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 26 czerwca 2012 r. nie dysponowała pełnomocnictwem adresata do odbioru przedmiotowej przesyłki. Brak takiego dokumentu pełnomocnictwa w aktach niniejszej sprawy. Spółka pragnie również zaznaczyć, że w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania regulacja art. 72 § 2 P.p.s.a. W świetle tego przepisu, doręczenie zastępcze (do rąk osoby upoważnionej do odbioru pism) jest dopuszczalne również w miejscu pracy adresata pisma. Prawna skuteczność doręczenia zastępczego z art. 72 § 2 P.p.s.a. jest uzależniona od kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: I. adresata nie zastanie się w miejscu pracy oraz II. pismo zostanie doręczone wyłącznie osobie upoważnionej do odbioru pism. To wszystko oznacza, że doręczyciel powinien otrzymać od tej osoby wgląd do ważnego pełnomocnictwa stanowiącego pośrednią podstawę prawną do dokonania doręczenia zastępczego. Tak więc skarżąca Spółka podkreśla, że pracownik kancelarii odbierający wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 26 czerwca 2012 r. nie dysponował pełnomocnictwem adresata do odbioru przedmiotowej przesyłki, a zatem doręczenie tego wezwania do jego rąk, było prawnie bezskuteczne. Ponadto informuje, że dopiero 2 lipca 2012 r. pełnomocnik Skarżącej powrócił z urlopu wypoczynkowego. Planowany na 1 lipca 2012 r. na godz. 21:00 przylot opóźnił się i pełnomocnik powrócił do Krakowa dopiero w dniu 2 lipca 2012 r. w godzinach porannych. W związku z powyższym, przedmiotowe wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 26 czerwca 2012 r. dotarło do jego rak dopiero dnia następnego (3 lipca 2012 r.), wraz z omyłkową (jak się później okazało) informacja, że tego właśnie dnia zostało doręczone. Dopiero zatem zdaniem skarżącej Spółki od dnia 3 lipca 2012 r. należy liczyć bieg terminu sądowego do wykonania tego wezwania. Zgodnie bowiem z ugruntowanym orzecznictwem i stanowiskiem doktryny, domniemanie doręczenia z art. 72 § 1 i 2 P.p.s.a. ma charakter domniemania obalanego, które może zostać obalone, gdy adresat wykaże, że pisma w ogóle mu nie doręczono lub też nie doręczono w tym terminie, w którym potwierdzony został jego odbiór. Domniemanie to może być obalone tak w sytuacji, gdy doręczenie zastępcze było wadliwe, jak w sytuacji, gdy doręczenie to było prawidłowe, ale pismo nie dotarło do rąk adresata. W niniejszej sprawie zachodzą obie w/w przesłanki obalenia tego domniemania: I. doręczenie wezwania z dnia 26 czerwca 2012 r. do rak nieupoważnionego do odbioru korespondencji pracownika kancelarii było prawnie bezskuteczne oraz II. wezwanie z dnia 25 czerwca 2012 r. nie dotarło do rak adresata w terminie, w którym potwierdzony został jego odbiór (2 lipca 2012 r.), ale w dniu następnym (3 lipca 2012 r.). Mając na uwadze szczególny charakter doręczenia zastępczego, jego funkcje, a także okoliczność, iż doręczenie zastępcze nie może stanowić zamknięcia drogi do sądowej ochrony interesów strony, sąd administracyjny powinien uwzględnić wszystkie okoliczności związane z prawidłowością doręczenia dokonanego w sposób zastępczy, a w szczególności, czy pismo dotarło do rak adresata (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 8 sierpnia 2008 r., II OZ 799/08, Legalis). Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Nieskuteczny jest zarzut naruszenia dyspozycji art. 72 § 2 p. p. s. a. Zgodnie z art. 72 § 2 P.p.s.a. jeżeli doręczenia dokonuje się w miejscu pracy, można doręczyć pismo osobie upoważnionej do odbioru pism, przy czym upoważnienie takie jest czynnością, której dokonanie nie wymaga zachowania żadnej szczególnej formy, a udzielenia takiego upoważnienia można domniemywać na podstawie innych czynności i zachowań (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OZ 248/11, LEX nr 1081156). Skoro zatem przesyłkę odebrał pracownik, umieszczając na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pieczątkę Kancelarii, należy przyjąć zdaniem Sądu, że była to osoba upoważniona do odbioru przesyłek kierowanych na adres miejsca pracy pełnomocnika. Tym samym bezzasadny jest zarzut błędnego niezastosowania § 18 ust. 1 w zw. z ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. z 2004 r. nr 5, poz. 34 ze zm.). Ponadto wobec faktu dokonania doręczenia na wskazany adres kancelarii pełnomocnika strony do rąk pracownika tej kancelarii nie sposób również stwierdzić naruszenia art. 67 § 5 tej ustawy. W związku z powyższym za niezasadne należało uznać pozostałe zarzuty kasacyjne. Wobec nieuiszczenia wpisu wraz ze skargą Sąd zasadnie, na podstawie art. 220 § 1 P.p.s.a., wezwał do uzupełnienia tego braku formalnego. Analogicznie z powodu przekroczenia terminu do uiszczenia wpisu Sąd pierwszej instancji był w pełni uprawniony by zastosować art. 220 § 3 P.p.s.a. i skargę odrzucić. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.