II SA/Bd 742/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) Sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant Rafał Opioła po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 października 2009r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 18 czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu bezrobotnego oddala skargę. 1. B. M. decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] został uznany z dniem [...] za osobę bezrobotną oraz przyznano prawo do zasiłku od dnia [...] w wysokości 646 zł. 2. Na podstawie umowy z dnia [...] B. M. został skierowany na kurs "Transport drogowy taksówką". Przyznano mu dodatek szkoleniowy decyzji z dnia [...] Kurs ukończył [...] a w dniu [...] zdał egzamin. 3. W dniu [...] wpisano go na listę osób oczekujących na otrzymanie licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką pod numerem [...], Licencję nr [...] uzyskał w dniu [...] 4. Decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] orzeczono o utracie statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] oraz o utracie prawa do zasiłku z dniem [...]. W uzasadnieniu decyzji podano, iż z posiadanych dokumentów wynika, że z dniem określonym w orzeczeniu niniejszej decyzji skarżący legitymuje się wpisem do ewidencji działalności gospodarczej. W takiej sytuacji następuje utrata statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. 5. B. M. wniósł odwołanie od tej decyzji podnosząc, że posiada wpis do ewidencji działalności gospodarczej, lecz wpis ten nie upoważnia go do podjęcia działalności – przewóz taksówką osobową. Do świadczenia usług potrzebna była licencja, którą otrzymał [...]. Aby otrzymać licencję wymagany był wpis do ewidencji działalności gospodarczej W dniu [...] nie pracował i nie prowadził działalności gospodarczej i stawiał się na każde wezwanie. 6. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta B. W uzasadnieniu decyzji powołano się na art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy która stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym – oznacza to osobę m.in. niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej (...) jeżeli nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej albo nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. W myśl art. 33 ust. 4 pkt 1 ww. ustawy Starosta pozbawia statusu osoby bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Status osoby bezrobotnej nie przysługuje osobie, która posiada wpis do ewidencji działalności gospodarczej. B. M. dokonał wpisu do ewidencji działalności gospodarczej w dniu [...]. Pozbawienie statusu osoby bezrobotnej nastąpiło na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 4 ustawy. Został on także prawidłowo poinformowany, w dniu rejestracji o obowiązkach osoby bezrobotnej. Podniesiono, że nie można jednocześnie być wpisanym do ewidencji działalności gospodarczej i posiadać status bezrobotnego. 7. B. M. wniósł skargę na powyższe rozstrzygnięciu Wojewody [...]. W skardze wskazał na naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 69, poz. 415 ze zm.) poprzez błędne uznanie, że utracil status osoby bezrobotnej, a tym samym do zasiłku z dniem [...] wskutek posiadania przez niego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej – w sytuacji, gdy działalność gospodarczą zaczął faktycznie wykonywać dopiero z dniem [...] i do tego dnia korzystał ze statusu osoby bezrobotnej. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] nr [...]. Przyznał, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej uzyskał w dniu [...], ale określił w nim prognozowaną datę rozpoczęcia działalności na [...]. Ze względu na przedłużającą się procedurę otrzymania licencji termin rozpoczęcia działalności przesunął się w czasie. Dopiero z dniem [...] mógł faktycznie podjąć działalność gospodarczą. Powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 czerwca 2008 r. sygn IV SA/Po 130/08 w którym stwierdzono, że pojęcie "podjęcie działalności gospodarczej wiąże się z faktycznym jej podjęciem, a więc z bezpośrednim przystąpieniem danego podmiotu gospodarczego do obrotu gospodarczego. O statusie osoby na gruncie przepisów decyduje nie zarejestrowanie jako podmiotu gospodarczego, ale faktyczne podjęcie działalności gospodarczej, a więc przystąpienie do obrotu gospodarczego. Uważa, że korzystał ze statusu osoby bezrobotnej a pobierany zasiłek nie był nienależnym. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko, że status osoby bezrobotnej nie przysługuje osobie, która posiada wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna a orzekające w sprawie organy nie dopuściły się naruszenia przepisów skazanych w skardze, Materialnoprawną podstawą sporu będącego przedmiotem postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie jest definicja osoby bezrobotnej, zawarta w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. jedn. Dz. U. z 2008r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) obowiązującej w chwili wydania kwestionowanej przez skarżącego decyzji. Wskazać należy, że definicja bezrobotnego ewoluowała na przestrzeni rozwoju przepisów prawa materialnego dotyczącego zatrudnienia. Pod rządami zatem ustawy z dnia 29 grudnia 1989r. o zatrudnieniu (Dz. U. Nr 75, poz. 446 ze zm.) o uznaniu osoby za bezrobotną nie decydował fakt wpisania jej do ewidencji, lecz faktyczne prowadzenie przez tą osobę działalności gospodarczej. W rozumieniu wyżej wskazanej ustawy bezrobotnym była osoba pozostająca bez pracy i zarejestrowana we właściwym urzędzie zatrudnienia, zdolna do pracy i gotowa do jej podjęcia w ramach stosunku pracy, o ile nie pobierała emerytury, nie była właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego i nie prowadziła działalności gospodarczej, lub nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu z innego tytułu. Powyższa definicja nie wiązała zatem uzyskania statusu bezrobotnego z zarejestrowaniem działalności gospodarczej, a z faktycznym jej prowadzeniem. Zastępująca ustawę z dnia 29 grudnia 1989r. ustawa z dnia 16 października 1991r. o zatrudnianiu i bezrobociu (Dz. U. Nr 106, poz. 457 ze zm.) wprowadziła bardziej rozbudowaną definicję bezrobotnego, uzależniając możliwość uzyskania statusu bezrobotnego od dalszych przesłanek. Bezrobotną zatem mogła stać się, w rozumieniu tej ustawy, osoba nieprowadząca pozarolniczej działalności gospodarczej lub niepodlegająca ubezpieczeniu społecznemu z tytułu innej działalności. Następnym aktem regulującym przedmiotową materię stała się ustawa z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnianiu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1996r. Nr 47, poz. 211 ze zm.), znacznie zaostrzająca wymagania dotyczące uzyskania statusu bezrobotnego, w rozumieniu której bezrobotnym może być osoba która, oprócz spełnienia innych ustawowych przesłanek, nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności, albo nie podlega – na podstawie odrębnych przepisów – obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników, lub zaopatrzenia emerytalnego. Obecnie sytuację osób bezrobotnych reguluje ustawa z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Definicja bezrobotnego zawarta została w art. 2 ust. 1 pkt 2, zgodnie z którym bezrobotnym jest osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a – g lub lit. I, j, l. lub cudzoziemiec – członek rodziny obywatela polskiego, niezatrudniony i niewykonujący innej pracy zarobkowej, zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, spełniająca dodatkowe kryteria zawarte w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. a – k. I tak, jak wynika z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f – za bezrobotnego uznana może być osoba która, przy spełnieniu innych przesłanek – nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej albo nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Interpretacja powyższego przepisu stała się punktem spornym pomiędzy skarżącym, a organem. Bezsprzecznym jest, że skarżący z dniem [...] uznany został za osobę bezrobotną, co potwierdziła decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] Nr [...], z której wynika, że skarżący w dniu rejestracji spełniał warunki określone w obowiązującej ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy do uznania za osobę bezrobotną oraz przyznania prawa do zasiłku z jednoczesnym zastrzeżeniem, że niniejsze warunki zostaną zachowane do czasu zajścia okoliczności powodujących utratę przyznanych praw. Bezsprzecznym jest także uzyskanie przez skarżącego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nr [...] w dniu [...], należy również wskazać, że z akt sprawy nie wynika, aby działalność po jej zarejestrowaniu została zawieszona lub wyrejestrowana. Konfrontacja zawartej w ustawie definicji bezrobotnego ze szczególnym uwzględnieniem przesłanki określonej w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz stanu faktycznego przedmiotowej sprawy powoduje, że Sąd nie może podzielić stanowiska skarżącego i prezentowanej przez niego wykładni powyższego przepisu. Uzyskanie bowiem przez osobę bezrobotną wpisu do ewidencji działalności gospodarczej powoduje utratę statusu bezrobotnego bez względu na okoliczność, czy działalność została rzeczywiście podjęta, organ administracyjny nie dysponuje w tym względzie możliwością zastosowania uznania administracyjnego. Wskazać należy, że w Uchwale Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996r., sygn. akt OPS 5/96 (LEX nr 29269) został wyrażony pogląd, zgodnie z którym osoba, która uzyskała wpis do ewidencji działalności gospodarczej może być pozbawiona statusu bezrobotnego w wyniku wznowienia postępowania w sprawie o przyznanie zasiłku dla bezrobotnego z tego powodu, że jest wpisana do ewidencji działalności gospodarczej, chyba, że wykaże, iż nie podjęła pozarolniczej działalności gospodarczej. Wyżej zaprezentowana teza odnosi się do ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnianiu i przeciwdziałaniu bezrobociu, jednakże ustawa z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1243) nadała nowe brzmienie punktu 2 lit. f: "nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej albo nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników." Wskazać należy, że skarżący został zapoznany z treścią aktualnie obowiązujących przepisów dotyczących statusu osób bezrobotnych, zawartych w Informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy, o czym poświadczył składając własnoręczny podpis w dniu [...]. Miał zatem również świadomość, że obowiązany został do zawiadomienia w ciągu 7 dni powiatowego urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub pozarolniczej działalności oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku (cz. IV pkt. 6 Informacji). W związku z powyższym należy przyjąć, że uzyskując wpis do ewidencji działalności gospodarczej skarżący ponosi ciężar konsekwencji prawnych określonych w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Należy przyjąć ponadto, że uzyskanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej świadczy o dobrowolnym zrzeczeniu się przez skarżącego statusu bezrobotnego, bycie bowiem osobą bezrobotną oznacza nieposiadanie pracy i nieprowadzenie działalności zarobkowej – zatem niepozostawanie podmiotem gospodarczym, uzyskanie natomiast przez osobę bezrobotną wpisu do ewidencji działalności gospodarczej stwarza domniemanie, że osoba posiadająca wpis taką działalność prowadzi. Nie jest w związku z powyższym możliwe, jak słusznie zauważył organ, jednoczesne dysponowanie wpisem do ewidencji działalności gospodarczej i posiadanie statusu bezrobotnego. W związku zatem z uzyskaniem wpisu, o którym mowa, po zarejestrowaniu się we właściwym powiatowym urzędzie pracy i nabyciu prawa do zasiłku, należało orzec o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej i utracie prawa do zasiłku z dniem dokonania wpisu. Z uwagi na powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.