II SA/Wa 794/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung, Joanna Kube (spr.), Protokolant Joanna Ukalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2009 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej – oddala skargę – Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] (pkt [...]) zwolnił J.K. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] czerwca 2007 r. i przeniósł go z tym dniem do rezerwy z powodu niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Podstawą prawną decyzji był art. 112 pkt 3 oraz art. 115 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), zwanej też dalej "ustawą pragmatyczną", a także § 11 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 50, poz. 483). Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] uchylił swoją poprzednią decyzję w zakresie daty zwolnienia i ustalił nową datę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej na dzień [...] października 2007 r., zaś w pozostałej części decyzję utrzymał w mocy. Na przedmiotową decyzję J.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który postanowieniem z dnia 21 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 8/08 ją odrzucił ze względu na uchybienie terminu do jej wniesienia. W dniu 1 września 2008 r. J.K. skierował do Ministra Obrony Narodowej wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r. w sprawie jego zwolnienia ze służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy kadrowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Minister Obrony Narodowej wszczął postępowanie w zakresie złożonego wniosku i następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwaną dalej k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności wymienionych wyżej decyzji. W wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], na mocy art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] grudnia 2008 r. W ocenie organu, nie wystąpiły przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a. warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie zwolnienia wnioskodawcy ze służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy kadrowej, ponieważ w ocenianej sprawie organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Podstawa zwolnienia skarżącego ze służby, tj. art. 112 pkt 3 ustawy pragmatycznej, ma charakter fakultatywny, co oznacza, że żołnierz może być zwolniony z zawodowej służby wojskowej bądź w niej pozostawiony, w zależności od stanowiska właściwego organu wojskowego. O rozpoczęciu procedury zwolnienia ze służby oficer został poinformowany przez właściwy do wyznaczenia na stanowisko organ. Wskazano, że złożenie przez żołnierza wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w dniu [...] września 2007 r. było bezskuteczne i nie stanowiło przeszkody do wykonania decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2007 r. Podkreślono, że organ wydający decyzję uwzględnia stan prawny i faktyczny sprawy obowiązujący w dniu orzekania. Natomiast zdarzenia mające miejsce po tym dniu nie mogą wpływać na ważność decyzji. Decydujący w tym względzie był fakt, że wypowiedzenie zostało dokonane przez żołnierza już po doręczeniu mu decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] (pkt [...]). Wyjaśniono, że decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2007 r. doręczono skarżącemu w dniu 21 września 2007 r. Podanie zaś w decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2008 r., że jej doręczenie nastąpiło 12 września 2007 r. stanowi oczywistą omyłkę. Organ stwierdził, że błędne wskazanie w decyzji wydanej w trybie nadzoru, daty doręczenia ocenianej w tym trybie decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r., nie daje podstawy do jej kwestionowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.K. wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] marca 2009 r. oraz decyzji zwolnieniowych, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Skarżący zarzucił naruszenie art. 114 ust. 1, art. 118 ustawy pragmatycznej oraz § 7 ust. 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, a także art. 7, 8, 9, 10, 107 § 3 k.p.a. Podał, że organ kadrowy nie rozpatrzył merytorycznie złożonego przez niego w dniu [...] września 2007 r. wypowiedzenia stosunku służbowego wraz ze skróceniem okresu wypowiedzenia i zwolnienie go ze służby z dniem [...] stycznia 2008 r. i w dniu 21 września 2007 r. otrzymał decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2007 r. o zwolnieniu go ze służby. Poinformował, że służbę pełnił w dalszym ciągu także po [...] października 2007 r., ponieważ nie otrzymał odpowiedzi na pismo, które skierował do tego organu w dniu 24 września 2007 r. w sprawie uchylenia decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. w związku ze złożonym wypowiedzeniem. W ocenie skarżącego, z treści przepisu art. 112 pkt 3 ustawy pragmatycznej wynika, że wypowiedzenie przez niego stosunku służbowego powinno mieć pierwszeństwo przed dokonaniem zwolnienia ze służby przez organ. Stwierdził, że nie jest prawdą, że był informowany o rozpoczęciu procedury zwalniającej. Wyjaśnił, że w grudniu 2006 r. był zapoznany z opinią służbową, w której uzyskał bardzo dobrą ocenę i w prognozie dalszego przebiegu służby przewidziano dla niego stanowisko [...] w [...]. O zweryfikowaniu prognozy został poinformowany w dniu wręczenia decyzji z dnia [...] kwietnia 2007 r. Skarżący w pismach procesowych z dnia 19 czerwca 2009 r. i z dnia 6 sierpnia 2009 r., podtrzymał zarzuty skargi i zakwestionował stanowisko organu przedstawione w odpowiedzi na jego skargę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana według powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest nadzwyczajnym środkiem wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji administracyjnej i stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnej wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. Zatem celem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie istnienia, bądź braku istnienia przesłanek wskazujących na to, że kontrolowana w tym postępowaniu decyzja dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Zestawienie to stanowi katalog zamknięty przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Taka redakcja przepisu, zważywszy również na nadzwyczajny charakter tej instytucji, nie pozwala na stosowanie wykładni rozszerzającej względem tego przepisu. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia i zakres wpływu tego naruszenia na sposób załatwienia sprawy. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa poprzez proste ich zestawienie ze sobą (Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz – J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Wydawnictwo Prawnicze – Warszawa, 1985, s. 237, por. także Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz – B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck – Warszawa 1996, s. 716-721). Nie chodzi w tego typu przypadkach o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny, gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W związku z tak zakreślonymi granicami postępowania organ nadzoru nie gromadzi nowych dowodów w sprawie, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Tak więc, badany jest stan faktyczny, jak i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności. Dokonując konkluzji powyższych wywodów, należy podkreślić, że nie każde naruszenie prawa będzie stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności wydanej decyzji. Tylko rażące naruszenie prawa może skutkować wydaniem rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony. Na gruncie niniejszej sprawy nie można jednak mówić o istnieniu tego rodzaju podstaw. Podstawę materialnoprawną ocenianych w trybie nadzoru decyzji stanowił, m.in. art. 112 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, stosownie do którego żołnierza można zwolnić ze służby wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję. Powołana regulacja oznacza, że aby zwolnić żołnierza zawodowego ze służby muszą zostać spełnione dwie przesłanki, tj. żołnierz nie został wyznaczony na kolejną kadencję oraz nie ma możliwości w przyszłości wyznaczenia go na stanowisko służbowe. W rozpoznawanej sprawie jest bezsporne, że J.K. nie został wyznaczony na kolejną kadencję oraz brak było innego stanowiska, na którym mógłby kontynuować zawodową służbę wojskową. Zaistniały zatem przesłanki do rozwiązania z nim, w omawianym trybie, stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Kwestia, czy w dacie zwolnienia ze służby istniały możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe, które wskazał organ opiniujący w prognozie służby w okresowej opinii służbowej, znajduje się poza oceną Sądu. Zgodnie z art. 35 ust.1 tej ustawy pełnienie służby na określonym stanowisku nie jest uzależnione od istnienia wolnego stanowiska lecz od potrzeb Sił Zbrojnych. O tym, czy istnieje potrzeba wyznaczenia określonej osoby na stanowisko służbowe decyduje nie żołnierz lecz właściwy organ wojskowy. W myśl art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy pragmatycznej, w sprawach między innymi wyznaczenia, przeniesienia i zwolnienia ze stanowiska służbowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Odnośnie zaś zarzutu skarżącego co do braku poinformowania go o rozpoczęciu procedury zwalniającej, należy wskazać, że pozostaje to bez wpływu na obecną ocenę decyzji zwolnieniowych, które są dokonywane w trybie nadzwyczajnym. Nie jest kwestionowane, wyrażone w art. 114 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, prawo żołnierza zawodowego do wypowiadania w każdym czasie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej bez podawania przyczyny. Jednakże granice korzystania z tego uprawnienia wyznaczają przepisy tej ustawy. Skoro organ skorzystał z możliwości jaką daje mu ustawa w przepisie art. 112 pkt 3 ustawy pragmatycznej i zwolnił żołnierza ze służby wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe na kolejną kadencję, to dokonanie przez żołnierza wypowiedzenia stosunku służbowego po tym fakcie jest nieskuteczne. Kontrolowane decyzje zwolnieniowe zostały wydane przez właściwy organ, skierowane do osoby będącej stroną postępowania, opierają się na istniejącej podstawie prawnej, nadają się do wykonania, a ich wykonalność nie powoduje czynu zagrożonego karą, nie zawierają także wad powodujących ich nieważność z mocy przepisów prawa. Wymaga podkreślenia, że jedynie wady tkwiące w samej decyzji dają podstawę do zastosowania powyższej regulacji. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przez organ nadzoru art. 6, 7 i 8, 80 i 107 § 3 k.p.a., ponieważ w sposób należyty poddano analizie materiał sprawy, a motywy wydanego rozstrzygnięcia znalazły odzwierciedlenie w treści jego uzasadnienia. Reasumując, organ prawidłowo odmówił zastosowania art. 156 § 1 k.p.a. przez stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Sąd nie uwzględnił wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, ponieważ zgodnie z art. 200 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. d tej ustawy, skarżący jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.