II SA/Sz 359/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 października 2009r. sprawy ze skargi U. F. na decyzję Uczelnianej Komisji ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie stypendium naukowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wydziałowej Komisji ds. Pomocy Materialnej Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu [...] z dnia [...]r. Nr [...], II. nie orzeka w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji, III. zasądza od Uczelnianej Komisji ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącej U. F. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] Wydziałowa Komisja ds. Pomocy Materialnej Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu [...] na podstawie art. 175 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U 2005 r. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) w zw. z Regulaminem zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] w [...], stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] w sprawie wprowadzenia w życie "Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] w [...]" po rozpatrzeniu wniosku U.F. nie przyznała jej stypendium naukowego. W uzasadnieniu decyzji podano, iż indeks nie został złożony w terminie do dnia [...] który przewiduje § 24 ust 8 w.w. Regulaminu. W odwołaniu od powyższej decyzji U.F. przytoczyła przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, podnosząc iż z art. 181 ust.1 tej ustawy wynika, że jedynym kryterium przyznania stypendium za wyniki w nauce za rok studiów jest uzyskanie wysokiej średniej. Natomiast rektorzy szkół wyższych upoważnieni są na podstawie art.186 ust.1 tej ustawy do wydawania szczegółowego regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, jednakże bez możliwości wprowadzenia terminu zawitego, którego upływ udaremnia przyznanie stypendium. Odwołująca się dodatkowo wskazała, że przekroczyła termin tylko o jeden dzień, co było uzasadnione odwiedzinami osoby bliskiej (dziadka) w szpitalu. Na potwierdzenie tego faktu przedłożyła odpowiednie zaświadczenie, do którego Komisja w żaden sposób się nie odniosła. Decyzją z dnia [...] Uczelniana Komisja ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Komisja podała, iż zgodnie z § 24 ust. 9 pkt 4 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...], utrata prawa do stypendium za wyniki w nauce nie następuje jeżeli uchybienie terminu do złożenia wniosku spowodowane było pobytem w szpitalu studenta, lub członka najbliższej rodziny (rodziców, opiekunów prawnych, faktycznych, dziecka, małżonka, rodzeństwa) w trakcie składania wniosku o przyznanie stypendium za wyniki w nauce. W związku z powyższym w ocenie Komisji dziadek nie jest członkiem najbliższej rodziny. Zwłaszcza, że studentka nie złożyła wraz z wnioskiem, kompletu dokumentów poświadczających, iż dziadek jest jej opiekunem prawnym lub faktycznym. U.F. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na powyższą decyzję domagając się stwierdzenia jej nieważności oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego art. 181 ust.1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez uznanie że złożenie wniosku o stypendium naukowe po upływie terminu wyznaczonego Regulaminem zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu Szczecińskiego w Szczecinie skutkuje odmową przyznania tego świadczenia. Zdaniem skarżącej przepis art. 181 ust 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przewiduje jako jedyne kryterium przyznawania za wyniki w nauce uzyskanie za rok studiów wysokiej średniej ocen. Skarżąca z powołaniem się na wyrok Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 5 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 646/06 podniosła, że termin składania wniosku o stypendium naukowe wskazany w Regulaminie należy traktować jako termin porządkowy." Jego przekroczenie nie wywołuje ujemnych konsekwencji prawnych". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację przywołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Przedmiotem skargi jest decyzja Uczelnianej Komisji ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu [...] z dnia [...], utrzymująca w mocy decyzję Wydziałowej Komisji ds. Pomocy Materialnej z dnia [...] odmawiającą przyznania skarżącej stypendium za wyniki w nauce w roku akademickim [...] z powodu nie złożenia indeksu w terminie określonym w § 25 Regulaminu zasad i trybu przydzielania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...]. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365) oraz przepisy Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla Uniwersytetu [...] w [...] stanowiącego załącznik do Zarządzenia Nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...]. Zgodnie z treścią art. 173 ust.1 pkt 3 powołanej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium za wyniki w nauce lub sporcie. Świadczenia, o których mowa w art. 173 ust. 1 pk1 1-3 i 6-8, przyznaje się ze środków funduszu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów, o których mowa w art. 103 (art. 174 ust.1 ustawy). W uczelni posiadającej podstawowe jednostki organizacyjne świadczenia, których mowa w art. 173 ust.1 pkt 1-3 i 6-8, są przyznawane na wniosek studenta przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej, przy czym stypendium za wyniki w nauce może być także przyznane bez konieczności składania wniosku przez studenta (art. 175 ust. 1 ustawy). Jednocześnie ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym przewidziała w art. 186 ust. 1 ustalenie przez rektora w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego szczegółowego regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 6-8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzór wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta. Regulamin zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] w [...] został wprowadzony zarządzeniem Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] Nr [...]. Kwestie dotyczące stypendium za wyniki w nauce lub sporcie zostały uregulowane w § 24 regulaminu. W § 24 ust.7 zawarto warunek złożenia wniosku o przyznanie stypendium za wyniki w nauce wraz z kompletem dokumentów uzasadniających wniosek o jego przyznanie, w terminie do [...]. Stosownie do § 24 ust.8 złożenie wniosku po terminie określonym w ust. 7 skutkuje utratą prawa do stypendium za wyniki w nauce lub sporcie z zastrzeżeniem ust.9. Natomiast ust.9 § 24 stanowi, że utrata prawa do stypendium nie następuje, jeżeli uchybienie terminu do złożenia wniosku spowodowane było jedną z następujących okoliczności: 1) śmiercią najbliższych członków rodziny, 2) urodzeniem dziecka studenta, 3) uzyskaniem przez uczestnika Programu Sokrates/Erasmus zaliczenia semestru lub roku studiów w terminie ustalonym indywidualnie przez Dziekana, 4) pobytem w szpitalu studenta lub członka najbliższej rodziny w trakcie składania wniosków o przyznanie stypendium za wyniki w nauce lub sporcie, 5) nieszczęśliwym wypadkiem uniemożliwiającym złożenie wniosku w terminie, 6) nabyciem praw studenta po terminie określonym w ust.7, a student złożył wniosek w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia ustania wyżej wymienionych okoliczności. W niniejszej sprawie skarżącej odmówiono przyznania stypendium za wyniki w nauce z uwagi na to, że nie zachowała terminu do złożenia wniosku o stypendium, nie złożyła wniosku do dnia [...]. W ocenie Sądu komisje stypendialne obu instancji błędnie uznały, iż złożenie wniosku po upływie daty wskazanej w regulaminie (tzn. po 25 października powoduje (poza przypadkami określonymi w § 24 ust. 9) utratę prawa do ubiegania się o stypendium za wyniki w nauce. Przepis art. 181 ust.1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przewiduje jako jedyne kryterium przyznania stypendium za wyniki nauce uzyskanie za rok studiów wysokiej średniej ocen. W przepisie tym nie określono żadnego innego kryterium do otrzymania tego świadczenia. Jednocześnie w art. 186 ust. 1 wymienionej ustawy upoważniono rektorów wyższych szkół do wydania szczegółowego regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów. Warunek do otrzymania stypendium naukowego w postaci złożenia wniosku wraz w wymaganymi dokumentami do [...] wykracza poza zakres spraw przekazanych w art. 186 § 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym do regulacji regulaminowej. Gdyby intencją ustawodawcy było wprowadzenie ograniczenia czasowego do składania wniosków o stypendium naukowe, to niewątpliwie taki zapis znalazł by się w prawie materialnym, przepisach ustawy. Stanowisko to potwierdza dodatkowo treść art. 175 ust.1 ustawy, według którego stypendium za wyniki w nauce może być także przyznawane bez konieczności składania wniosku przez studenta. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 646/06, oraz przez wojewódzkie sądy administracyjne w wyrokach z dnia 9 czerwca 2008 r., sygn. akt III SA/Łd 145/08, z dnia 31 stycznia 2008 sygn. akt III SA/Łd 623/07, z dnia 28 marca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wr 803/06, oraz z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Wr 109/09, że zamieszczony w regulaminie termin do składania wniosków jest terminem porządkowym. Oznacza to, iż złożenie wniosku wraz z kompletem dokumentów po terminie 25 października, obligowało komisję do jego rozpatrzenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny ponownie rozpoznać wniosek skarżącej o przyznanie stypendium szkolnego, uwzględniając rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności organy winny wziąć pod uwagę fakt, że Regulamin przyznawania pomocy materialnej nie może ustalać materialnoprawnych terminów dla uzyskania stypendium za wyniki w nauce. Terminy określone w Regulaminie mogą mieć jedynie charakter porządkowy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1570 ze zm.) orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż nie ma ona cech wykonalności (art. 152 ppsa).