I SA/Wa 1256/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2009 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. , nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przyznania zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. I SA/Wa 1256/09 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...].06.2009 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. K. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...].04.2009 r. nr [...] odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie zaliczki alimentacyjnej przyznanej na rzecz M. S. decyzją Prezydenta W. z dnia [...].11.2005 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...].04.2009 r. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny: W dniu 10 września 2008 r. J. K. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2005 r. Postanowieniem wydanym w trybie art. 65 § 1 KPA Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. uznał się za organ niewłaściwy i przekazał sprawę do rozpatrzenia Wydziałowi Spraw Społecznych i Zdrowia – Referatowi Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego tej samej dzielnicy. W toku postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji zwracał się do wnioskodawcy o uzupełnienie wniosku poprzez przedłożenie pełnomocnictwa od H. S. reprezentującej małoletnią M. S. w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2005 r. W odpowiedzi J. K. podniósł, iż swój przymiot strony w postępowaniu wznowieniowym wywodzi z treści przepisu art. 28 KPA . W jego ocenie został poddany nielegalnej egzekucji komorniczej, co narusza jego dobra osobiste i może skutkować powództwem o odszkodowanie przeciw osobom odpowiedzialnym za tę "bezprawną akcję". Jednocześnie J. K. złożył zażalenie na bezczynność organu w sprawie rozpoznania jego wniosku dotyczącego wznowienia postępowania. Postanowieniem z dnia [...].03.2009 r. nr [...] w W. wyznaczyło Prezydentowi W. termin na rozpoznanie powyższej sprawy do dnia 30.04.2009 r. Decyzją z dnia [...].04.2009 r. Prezydent W. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zaliczki alimentacyjnej przyznanej na rzecz M. S. decyzją z dnia [...].11.2005 r. Od tej decyzji J. K. złożył odwołanie do SKO w W.. Jego zdaniem organ pierwszej instancji dokonał błędnej interpretacji przepisu art. 28 KPA, ponieważ wypłacenie świadczenia ze środków opieki społecznej, do którego zdaniem odwołującego się nie kwalifikowała się beneficjentka i obarczenie go egzekucją dowodzi, że ma on interes w doprowadzeniu do uchylenia niezgodnej z prawem decyzji. Rozpatrując odwołanie SKO w W. podniosło, iż kluczowym zagadnieniem w przedmiotowej sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy z przepisów ustawy z dnia 22.04. 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) wynika dla dłużnika alimentacyjnego jakiś interes lub obowiązek prawnie chroniony w postępowaniu dotyczącym zaliczki alimentacyjnej dla osoby uprawnionej. Dalej organ stwierdza, że zagadnienie to było już przedmiotem orzeczeń sądów administracyjnych. Przytacza szereg takich orzeczeń, z których wynika, że pojęcie interesu prawnego zawarte w art. 28 KPA oznacza interes oparty na prawie lub chronionym przez prawo. Jest to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego zatem zdaniem organu (podzielającym powyższe stanowisko) powołanie przez J. K. we wniosku o wznowienie postępowania samych przepisów postępowania administracyjnego jest niewystarczające do ustalenia po stronie odwołującego się interesu prawnego do bycia stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej. Wydanie decyzji o przyznaniu zaliczki osobie uprawnionej jest skutkiem niewykonywania przez dłużnika obowiązku alimentacyjnego (bezskuteczność egzekucji) na podstawie tytułu wykonawczego. Zdaniem organu z żadnego przepisu powyższej ustawy nie wynika, by dłużnik mógł być stroną postępowania administracyjnego prowadzonego w oparciu o przepisy tej ustawy, co oznacza, że ustawa ta nie przyznaje dłużnikowi praw i nie nakłada na dłużnika obowiązków będących przedmiotem rozstrzygnięcia na drodze takiego postępowania. Dlatego też zdaniem organu nie istnieje interes prawny lub obowiązek dający J. K. jako dłużnikowi alimentacyjnemu prawa do udziału w charakterze strony w postępowaniu w sprawie zaliczki alimentacyjnej dla jego córki. Organ zauważa, że wznowienie postępowania administracyjnego jest trybem nadzwyczajnym, umożliwiającym wzruszenie decyzji ostatecznej, która na podstawie art. 16 § 1 KPA jest objęta zasadą trwałości decyzji ostatecznych. Dlatego też postępowanie to jest obwarowane szczególnymi wymogami formalnymi. Organ ma między innymi obowiązek zbadać, czy wniosek został złożony przez podmiot któremu przysługują prawa strony. Wobec braku przymiotu strony wnioskodawcy J. K. zdaniem SKO organ pierwszej instancji zasadnie odmówił wznowienia postępowania w sprawie zaliczki alimentacyjnej przyznanej na rzecz M. S. zakończonego decyzją z dnia [...].11.2005 r. Zdaniem organu skoro J. K. opiera swój interes prawny na naruszeniu jego dóbr osobistych w wyniku prowadzenia nielegalnej egzekucji komorniczej (kwestionując tym samym legalność egzekucji) powinien ewentualnie skorzystać ze środków przewidzianych w przepisach ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. ). Natomiast organ pierwszej instancji w przypadku powzięcia wątpliwości co do zasadności pobierania zaliczki alimentacyjnej przez stronę, jest legitymowany do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w trybie przepisu art. 10 a – ustawy z dnia 22.04.2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej w zw. z art. 41 i art. 42 ustawy z dnia 7.09. 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Na decyzję SKO w W. z dnia [...].06.2009 r. skargę do WSA w Warszawie złożył J. K. wnosząc o nakazanie przez Sąd organowi pierwszej instancji tj. Prezydentowi W. merytorycznego rozpatrzenia jego wniosku z dnia 10.09.2008 roku o wznowienie postępowania w sprawie przyznania zaliczki alimentacyjnej decyzją z dnia [...].11.2005 r. – uchylenia tej decyzji jako niezgodnej z prawem oraz uchylenie decyzji zaskarżonej oraz decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ wydający zaskarżoną decyzję w jej uzasadnieniu przytoczył kontrowersyjne wyroki WSA w Szczecinie, które są wewnętrznie sprzeczne, a przyjęcie wyłącznie takiego objaśnienia ustawy o zaliczce alimentacyjnej, czyni z niej zdaniem skarżącego akt niezgodny z ustawą zasadniczą. Skarżący uważa, że kierowanie go na tory kontroli prawidłowości postępowania egzekucyjnego zamiast kontroli tytułu wykonawczego będącego jego źródłem jest nieporozumieniem, ponieważ jako stronie przysługują mu obie drogi i od niego zależy z której z nich skorzysta. W przedmiotowym postępowaniu dowodzi nieistnienia jego zdaniem zobowiązania względem organu pomocy społecznej z powodu wadliwości tytułu wykonawczego. Jego zdaniem wadliwe jest domaganie się od niego zwrotu zaliczki alimentacyjnej na podstawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wyłącznie w oparciu o decyzję administracyjną, której wady prawne obnażył i dlatego postępowanie powinno być wznowione skoro on jako strona o to wnosi . W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Przy czym oceny tej dokonuje według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu w oparciu o materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach sprawy. Działając w oparciu o powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie zaliczki alimentacyjnej przyznanej na rzecz M. S., wskazując w uzasadnieniu, iż występujący z wnioskiem o wznowienie nie posiada przymiotu strony. W ocenie Sądu stanowisko organu jest prawidłowe. Wskazać należy, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która umożliwia ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ta decyzja zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadą, o której mowa w art. 145 § 1 kpa i art. 145a kpa. Przedmiotem postępowania nadzwyczajnego, jakim jest wznowienie postępowania, jest zatem przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Zgodnie z treścią art. art. 147 kpa, wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Jeżeli organ właściwy do rozstrzygnięcia wniosku o wznowienie postępowania uzna, że żądanie wznowienia nie pochodzi od strony, wówczas na podstawie art. 149 § 3 kpa wydaje decyzję odmawiającą wznowienia postępowania. Z powyższego wynika, że w przypadku złożenia wniosku o wznowienie postępowania, obowiązkiem organu jest zbadanie w pierwszej kolejności, czy wniosek pochodzi od podmiotu mającego przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa, zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przy czym zaznaczyć trzeba, że na tym etapie postępowania organ nie bada zasadności wniosku. Organ bada jedynie czy wniosek pochodzi od osoby, która brała udział w charakterze strony w postępowaniu, w którym zostały wydane decyzje objęte wnioskiem, bądź też nie brała udziału w postępowaniu, ale posiada interes prawny w żądaniu wznowienia postępowania. Zgodnie z poglądem ugruntowanym w orzecznictwie i doktrynie, interes prawny legitymujący stronę postępowania wywodzi się z prawa materialnego i musi to być własny interes danego podmiotu. (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 220). Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to znaczy wskazać przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu – strony postępowania. Zatem tylko przepis prawa materialnego stanowiąc podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym. O tym, czy podmiot ten ma interes prawny nie może natomiast decydować jedynie sama wola tego podmiotu z różnych przyczyn zainteresowanego prowadzeniem tegoż postępowania. Interes prawny nie jest bowiem tożsamy z interesem faktycznym, który oznacza, iż określony podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz to "zainteresowanie" nie znajduje oparcia w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, które stanowiłyby podstawę żądania stosownych czynności organu administracji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt III SA/Po 655/07, LEX nr 351281). Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy, należy zaakceptować stanowisko organów administracji obu instancji, iż przymiotu strony w postępowaniu w sprawie przyznania zaliczki alimentacyjnej nie ma osoba zobowiązana do świadczenia alimentacyjnego na rzecz uprawnionego na podstawie tytułu wykonawczego, wobec którego egzekucja jest bezskuteczna (dłużnik alimentacyjny), co w konsekwencji prowadzi do nieuwzględnienia żądania dłużnika alimentacyjnego o wznowienie takiego postępowania i wydania decyzji na podstawie art. 149 § 3 kpa. Zauważyć bowiem trzeba, iż na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej, będących materialnoprawną podstawą decyzji przyznającej zaliczkę alimentacyjną stronami takiego postępowania są: osoba uprawniona do żądania przyznania zaliczki oraz osoba posiadająca chronione prawnie uprawnienie do żądania przyznania zaliczki, bądź chroniony prawnie obowiązek związany z udzieloną zaliczką. Żaden przepis powołanej ustawy nie przyznaje natomiast dłużnikowi alimentacyjnemu legitymacji do działania jako strona w takim postępowaniu. To wyeliminowanie z postępowania administracyjnego udziału dłużnika podyktowane jest m. in. przesłanką udzielania przez Państwo szybkiej i regularnej pomocy finansowej uprawnionym, wobec których osoby zobowiązane do świadczeń alimentacyjnych nie realizują tego obowiązku. Dlatego też, jak słusznie wskazało Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - nie istnieje interes prawny lub obowiązek dający J. K. jako dłużnikowi alimentacyjnemu prawo do udziału jako strona w postępowaniu w sprawie zaliczki alimentacyjnej dla jego córki. Takiego interesu prawnego - wbrew twierdzeniom skarżącego nie można wywieść z art. 12 powołanej ustawy. Przepis ten nakłada jedynie na dłużnika alimentacyjnego obowiązek uregulowania należności z tytułu zasądzonych świadczeń alimentacyjnych. W świetle powyższego uznać należy, iż wobec braku przymiotu strony organy administracji obu instancji zasadnie odmówiły wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2005 r. przyznającą zaliczkę alimentacyjną na rzecz M. S.. W tej sytuacji, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.