II GSK 95/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-01-25
Skład orzekający: Rafał Batorowicz, Krystyna Anna Stec, Gabriela Jyż
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpoznając ponownie sprawę po uchyleniu jego decyzji przez sąd administracyjny, narusza art. 153 PPSA, jeśli nie wykonuje ściśle wskazań sądu co do dalszego postępowania, ale dokonuje ustaleń faktycznych w inny sposób, który pozwala na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organ administracji nie narusza art. 153 PPSA, jeśli nie wykonuje ściśle wskazań sądu co do dalszego postępowania (np. przesłuchania świadków czy ponownej kontroli), pod warunkiem, że dokonuje ustaleń faktycznych w inny sposób, który pozwala na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Wiążąca moc wskazań sądu co do dalszego postępowania nie jest równoznaczna z wymogiem formalnej realizacji tych wskazań, jeśli celowe jest wyjście poza sprecyzowane przez sąd wytyczne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (JPO i UPO) na rok 2006. Po uchyleniu przez WSA decyzji organu I instancji i utrzymującej ją w mocy decyzji organu II instancji, organy administracji ponownie rozpatrzyły sprawę, przyznając płatności w niższej wysokości, głównie z powodu zakwalifikowania części gruntów jako trzcinowisk, do których odmówiono przyznania UPO. WSA uchylił te decyzje, zarzucając organom naruszenie art. 153 PPSA z powodu niewykonania wskazań sądu z poprzedniego wyroku, w tym przesłuchania świadków i ponownej kontroli. Dyrektor ARiMR zaskarżył wyrok WSA do NSA, zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 153 PPSA oraz art. 133 PPSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę WSA w O. do ponownego rozpoznania. Zasądził od R. P. na rzecz Dyrektora W.-M. Oddziału Regionalnego ARiMR kwotę 3595 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia del. WSA Gabriela Jyż Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora W.-M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 22 października 2009 r. sygn. akt I SA/Ol 613/09 w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora W.-M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w O. do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od R. P. na rzecz Dyrektora W.-M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. kwotę 3595 (trzy tysiące pięćset dziewięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. - po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora W.-M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 - uchylił zaskarżoną decyzję, zasądził od Dyrektora W.-M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. na rzecz skarżącego 9273 złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 14 maja 2006 r. R. P. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006. Decyzją z dnia [...] maja 2008 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał wnioskodawcy płatności do grupy upraw z tytułu Jednolitej Płatności Uzupełniającej (JPO) do powierzchni 671,13 ha - uwzględniając w całości żądanie wnioskodawcy. Odnośnie wniosku o przyznanie Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO), co do zadeklarowanej powierzchni gruntów 655,63 ha, organ wskazał - powołując się na wynik kontroli przeprowadzonej na miejscu - że uzasadnione jest przyznanie płatności do 403,13 ha w kwocie 126.361,10 zł, wykluczeniu z płatności podlegają zaś trzcinowiska, nie spełniające wymogów określonych w § 1 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 marca 2006 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnościami uzupełniającymi w 2006 r. (Dz. U. Nr 42, poz. 280). Decyzją z dnia 30 lipca 2008 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR powyższe rozstrzygnięcie utrzymał w mocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. wyrokiem z dnia 13 listopada 2008r. sygn. akt I SA/Ol 434/08, uchylił ww. decyzję, stwierdzając naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.).
Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. - po ponownym rozpatrzeniu sprawy - Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał stronie płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2006 w łącznej kwocie 301.484,07 zł, w tym z tytułu JPO w wysokości 185.419,80 zł oraz z tytułu UPO w wysokości 116.064,27 zł, do powierzchni 370,28 ha gruntów. W związku z ponowną analizą okoliczności sprawy organ uznał za zasadne odrzucenie raportu z kontroli gospodarstwa, przeprowadzonej na miejscu i ustalił stan faktyczny w zakresie uprawnień producenta rolnego do otrzymania płatności, według złożonej przez niego deklaracji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji podniósł, iż zamieszczony przez stronę we wniosku o przyznanie płatności zapis "trzcinowiska" przy 45 działkach ewidencyjnych, nie pozwalał na zakwalifikowanie tych upraw jako roślin przeznaczonych na paszę. Powyższe uzasadniono tym, że zadeklarowana przez wnioskodawcę trzcina koszona jest w okresie zimowym, z przeznaczeniem na cele przemysłowe i inne, nie zaś na paszę. Taki sposób wykorzystania trzciny przez stronę został potwierdzony w przedstawionym przez wnioskodawcę opracowaniu autorstwa dr S. J. pt.: "Projekt zaklasyfikowania użytkowanych rolniczo zbiorowisk trzciny pospolitej do trwałych użytków zielonych istniejących na obszarze Polski Niżowej". Ponadto organ I instancji podniósł, iż wykorzystanie trzciny w celach paszowych powinno być przez stronę postępowania, udokumentowane.
Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia z dnia [...] lipca 2009r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że w toku kontroli na miejscu na zakwestionowanych działkach rolnych stwierdzono występowanie trzciny pospolitej, do której przysługuje tylko JPO, organ I instancji zasadnie odmówił jednoczesnego objęcia tych działek UPO. Wskazując na powyższe Dyrektor Oddziału ARiMR powołał stanowisko Ministerstwa Rolnictwa wyrażone w piśmie z dnia 16 lutego 2007 r., nr PB-cc-076-14/07 (łk 309), w którym zaprezentowano pogląd, że obszary trwałych użytków zielonych z dominacją trzciny pospolitej należy uznać jako możliwe do objęcia płatnościami bezpośrednimi do gruntów rolnych, pod warunkiem utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej. Natomiast płatności uzupełniające przysługują do roślin przeznaczonych na paszę dla zwierząt. Trzcina pospolita nie spełnia tego warunku, należy do roślin o bardzo małej wartości pokarmowej, zaś do zakiszania nadają się jedynie jej młode pędy i liście. Zasadniczo zaś trzcina pospolita wykorzystywana jest w przemyśle, budownictwie i do wyrobu papieru.
Uznając za bezzasadne zarzuty odwołania, organ II instancji wskazał, iż przy ponownym ustalaniu płatności do gruntów rolnych na rok 2006, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR brał pod uwagę zawartą we wniosku o przyznanie płatności deklarację producenta rolnego, tj. opis "trzcinowiska", bez rozróżniania gruntów, na których owe uprawy się znajdowały.
Odnosząc się zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 13 listopada 2008 r., m.in. odnośnie przesłuchania przez organ w charakterze świadków inspektorów M. J. i T. W., Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że spoczywający na organie administracji obowiązek ustalenia stanu faktycznego nie wyklucza obowiązku strony współprzyczynienia się do zapewnienia pełnego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego - w drodze złożenia wyjaśnień lub przytoczenia innych dowodów w sprawie.
Organ odwoławczy przyznał, że mimo wskazań Sądu organ l instancji nie przeprowadził ponownej kontroli gospodarstwa strony oraz nie przesłuchał wskazanych świadków. Jednak w związku ze znacznym upływem czasu (3 lata) od dnia przeprowadzenia przedmiotowej kontroli na miejscu, ustalenie jak faktycznie przedstawiał się w 2006 r. stan zadeklarowanych przez wnioskodawcę działek rolnych, byłoby niemożliwie lub znacznie utrudnione. Z tego względu organ administracji pominął wniosek dotyczący przesłuchania inspektorów przeprowadzających kontrolę.
W złożonej do WSA w O. skardze R. P. wniósł o uchylenie powyższej decyzji w części dotyczącej ustalenia wysokości UPO.
Rozpoznając sprawę Sąd I instancji stwierdził, że organy obu instancji związane były oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania, wyrażonymi w wyroku WSA w O. z dnia 13 listopada 2008 r., o sygn. akt I SA/Ol 434/08 w związku z treścią art. 153 p.p.s.a., tymczasem organy administracyjne nie wypełniły nałożonych na nie ww. wyrokiem obowiązków. Orzekając 22 października 2009 r. WSA uznał, że organy nie wyjaśniły kluczowej kwestii, związanej z opisanymi w wyroku Sądu z dnia 13 listopada 2008 r. nieprawidłowościami w protokole z kontroli przeprowadzonej w terenie. Sąd przypomniał, że w uprzednio wydanym w sprawie wyroku zakwestionowano moc dowodową ww. protokołu i zalecono przesłuchanie w charakterze świadków inspektorów (M. J. oraz T. W.) - dla ustalenia, co faktycznie w toku czynności kontrolnych stwierdzono.
Sąd wyjaśnił, że organ tłumaczył zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zeznań inspektorów kontroli znacznym upływem czasu (3 lata) i rozstrzygnięcie sprawy oparł na złożonej przez wnioskodawcę deklaracji. W konsekwencji organ odmówił przyznania UPO do działek rolnych zadeklarowanych "trzcinowiska", podczas gdy w toku uprzednio prowadzonego postępowania, opartego na wynikach kontroli na miejscu, przyznano płatność uzupełniającą również do części działek zadeklarowanych przez samego producenta rolnego jako trzcinowiska wobec stwierdzenia łąk i pastwisk. W ocenie WSA upływ czasu nie może stanowić podstawy wyeliminowania obowiązku przeprowadzenia dowodów, których wartość dla prawidłowych ustaleń faktycznych wyraźnie dostrzegł Sąd rozpoznający sprawę. Ocena wartości dowodu osobowego z zeznań świadka, poprzez stwierdzenie, że nie przyniósł odpowiedzi w zasadniczych dla sprawy ustaleniach faktycznych, może nastąpić dopiero po jego przeprowadzeniu i wykonaniu zaleceń, co do dalszego postępowania. Odmienne postępowanie organów w niniejszej sprawie świadczy o ignorowaniu funkcji kontrolnej sądów administracyjnych i jako takie nie mogło zyskać akceptacji Sądu.
Konkludując Sąd I instancji stwierdził, iż decyzje organów I i II instancji zostały wydane bez wykonania wiążących zaleceń Sądu i bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a zatem z naruszeniem zarówno art. 153 p.p.s.a., jak art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Orzekając o przyznaniu płatności uzupełniającej w wysokości niższej aniżeli kwota określona uprzednio, (pomimo wcześniejszych ustaleń, co do oczywiście błędnej klasyfikacji części działek rolnych przez producenta, we wniosku), naruszyły też art. 8 k.p.a.,
Dyrektor W.-M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 153 p.p.s.a. - przez ustalenie rzekomych naruszeń przepisów postępowania przez organy administracji, które nie mogły mieć istotnego wpływu na wynik sprawy,
- art. 133 p.p.s.a. - przez wydanie wyroku z pominięciem materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy, który to materiał dowody pozwala na merytoryczne rozstrzygnięcie kwestii kwalifikowania trzcinowisk do Uzupełniającej Płatności Obszarowej
Skargą kasacyjną zaskarżono też postanowienie o kosztach sądowych zawarte w punkcie 2 wyroku, które – w ocenie strony - zostało wydane niezgodnie z przepisami odnoszącymi się do zasad ustalania wpisu sądowego jak również niezgodnie z zasadami zasądzania wysokości kosztów zastępstwa procesowego tj. w szczególności art. 205 § 2 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi R. P. oraz o zasądzenie na rzecz organu administracji kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, ewentualnie o zmianę postanowienia o kosztach sądowych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że w wyroku z dnia 13 listopada 2008 r. WSA w istocie zdyskwalifikował protokół z kontroli przeprowadzonej na miejscu i nie sposób, po upływie 3 lat, "konwalidować protokołu". Wobec oparcia się przy rozpoznaniu sprawy przez organy na treści wniosku strony istota sprawy ograniczyła się do ustalenia czy UPO przysługuje do trzcinowisk, które skarżący - zgodnie z deklaracją - miał na swych gruntach.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną R. P. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku zasługiwał na uwzględnienie, postawiony Sądowi I instancji zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi okazał się bowiem trafny.
Objęty podstawami skargi kasacyjnej art. 153 p.p.s.a. stanowi, że "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia", przy czym przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie.
(vide: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", LEX, 2009, wyd. III. – komentarz do art. 153 p.p.s.a. i powołane tam: S. Hanausek (w:) W. Siedlecki (red.), System prawa procesowego cywilnego. Zaskarżanie orzeczeń sądowych, Ossolineum 1986, s. 318).
Niewątpliwie konieczność uchylenia zaskarżonego aktu zachodzi, gdy organ nie zastosuje się do oceny prawnej przewidzianej ww. przepisem. Jednakże zakres, w jakim ocena prawna ma moc bezwzględnie wiążącą, dotyczy poglądu co do interpretacji konkretnie wskazanych przepisów prawa i oceny faktów - wyrażonego w sposób wyraźny i jednoznaczny. Wiążąca moc wskazań, co do dalszego postępowania, jest zaś konsekwencją wyrażonej tak oceny prawnej.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie ocena prawna wyrażona w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 13 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Ok. 434/08 ograniczała się do przedstawienia interpretacji uregulowań dotyczących przeprowadzenia kontroli na miejscu. Sąd wskazał na możliwość przeprowadzenia takiej kontroli – na podstawie art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.04.141.18 - dalej: rozporządzenie nr 796/2004).
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyraził też pogląd odnośnie uprawnionych do przeprowadzenia takiej kontroli - określonych w art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) i stwierdził, iż sposób przeprowadzenia kontroli oraz dokumentację jej wyników reguluje także instrukcja, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 26 lutego 2004 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym może być powierzone przeprowadzanie kontroli (Dz. U. Nr 31, poz. 271 ze zm.).
W oparciu o powołane regulacje Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził liczne wady protokołu z przeprowadzonej kontroli na miejscu, w następstwie czego uznał, że w sprawie nie ustalono rzeczywistego jej efektu. Wyrażone w wyroku Sądu wskazania, co do dalszego postępowania, to konsekwencja stwierdzenia, że stan faktyczny ustalono na podstawie wadliwego protokołu z kontroli przeprowadzonej w terenie.
W tym stanie rzeczy - zdaniem składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego - Sąd I instancji nie miał podstaw do stwierdzenia, że organy przy ponownym rozpoznaniu sprawy uchybiły art. 153 p.p.s.a. Z uzasadnienia kwestionowanej decyzji wynika bowiem, że organy ponownie rozpoznając sprawę dokonały oceny uprawnień skarżącego do otrzymania pomocy na podstawie zawartych we wniosku deklaracji, nie opierając tych ustaleń na kwestionowanym protokole z kontroli na miejscu, regulacje prawne której to kontroli były przedmiotem oceny prawnej wyrażonej w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. Tym samym organy nie mogły uchybić wyjaśnieniom Sądu odnośnie treści powołanych wyżej przepisów i sposobu ich zastosowania.
Podkreślić należy też, że Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku naruszenie art. 153 p.p.s.a. w istocie wskazywał nie tyle na odstąpienie przez organy od wyrażonej w wyroku Sądu oceny prawnej, co na odstąpienie od obowiązku wykonania wskazówek co do dalszego postępowania. Tymczasem wskazań, co do dalszego postępowania, nie można rozpatrywać w oderwaniu od zakresu wyrażonej oceny prawnej.
W rozpoznawanej sprawie wskazania, co do dalszego postępowania, dotyczyły potrzeby uzupełnienia postępowania dowodowego - celem ustalenia rzeczywistego wyniku kontroli przeprowadzonej na miejscu - albowiem w kontrolowanej wówczas decyzji stan faktyczny sprawy ustalono w oparciu o protokół z tej kontroli. Sąd I instancji uznał, że wobec licznych korekt w protokole z przeprowadzonej na miejscu kontroli, dokonywanych także przez osoby inne niż inspektorzy, nie ma pewności, która z wersji protokołu znajdująca się w aktach jest wiążąca. Zdaniem tego Sądu protokół kontroli nie został poddany wszechstronnej ocenie, brak w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia wątpliwych kwestii, organ z naruszeniem art. 78 § 2 k.p.a. nie uwzględnił żądania strony co do przesłuchania świadków na okoliczność faktycznego efektu kontroli, postępowanie dowodowe przeprowadzono z naruszeniem art. 7, 8, 71 § 1 i 77 k.p.a.
Z powyższego wynika więc, że wskazania co do dalszego postępowania zmierzały do uniknięcia błędów przy ustalaniu uprawnień skarżącego do otrzymania pomocy - w oparciu wynik kontroli przeprowadzonej na miejscu.
Wyjaśnić zatem należy, że stosownie do treści art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 kontrole, zarówno administracyjne jak i kontrole na miejscu, przeprowadza się, aby zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Brak jednak regulacji prawnych, z których wynikałby obowiązek przeprowadzania kontroli na miejscu w przypadku każdego wniosku pomocowego. Tym samym nieprzeprowadzenie kontroli na miejscu nie świadczy o naruszeniu art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Raport z kontroli nie jest dowodem koniecznym do wyjaśnienia stany faktycznego oraz załatwienia sprawy, ustalenie uprawnień do otrzymania pomocy może zostać dokonane na podstawie informacji zadeklarowanych we wniosku.
Wprawdzie zgodzić należy się z Sądem I instancji, że sam upływ czasu nie może stanowić podstawy wyeliminowania obowiązku przeprowadzenia dowodów. Ocena wartości dowodu osobowego z zeznań świadka nastąpić może dopiero po jego przeprowadzeniu. Jednakże w sytuacji, gdy ustalenia w zakresie niezbędnym do załatwienia sprawy mogą zostać dokonane w sposób inny niż określony we wskazaniach, co do dalszego postępowania - to odstąpienie od obowiązku wykonania tych wskazań nie ma charakteru naruszenia przepisu postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Uznać trzeba, że związanie wyrażonymi w orzeczeniu Sądu wskazaniami, co do dalszego postępowania, obliguje organ do wykonania tych wytycznych, jednakże nie jest to równoznaczne z wymogiem formalnej realizacji tych wskazań, jeśli dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy celowe jest wyjście poza sprecyzowane przez Sąd wytyczne odnośnie dalszego postępowania.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można przychylić się do poglądu, że niewykonanie wskazówek, co do dalszego postępowania – dotyczących ustalenia wyników kontroli na miejscu – spowodowało niewyjaśnianie kluczowej w sprawie kwestii. Nieuprawnione jest też stwierdzenie, że wykonanie wytycznych, co do dalszego postępowania i ustalenie rzeczywistego wyniku kontroli było konieczne z tego względu, że treść dotychczasowych protokołów wskazuje, iż skarżący sprzecznie z rzeczywistym stanem rzeczy deklarował działki jako trzcinowiska.
Zgodnie z art. 12 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 pojedynczy wniosek musi zawierać informacje niezbędne do ustalenia uprawnień do otrzymania pomocy, w tym - stosownie do regulacji zwartej pod lit. d) - m.in. szczegóły pozwalające na identyfikację wszystkich działek rolnych znajdujących się w gospodarstwie, ich powierzchnię (wyrażoną w hektarach do dwóch miejsc po przecinku), położenie i, w odpowiednich przypadkach, ich użytkowanie /.../.
Zasadą określoną art. 19 ww. rozporządzenia jest, że wniosek pomocowy może być skorygowany w każdym momencie po jego złożeniu, w przypadku gdy właściwe władze wykryją oczywiste błędy.
Nie można natomiast charakteru oczywistego błędu, w rozumieniu powyższego przepisu, przypisać nieprawidłowościom - stwierdzenie których stanowi podstawę do odmowy przyznania pomocy do zadeklarowanych działek – takim jak m.in. sposób ich użytkowania.
Tego typu nieprawidłowości mogą być poprawiane na warunkach określonych w art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, tzn. do czasu poinformowania rolnika przez władze o nieprawidłowościach. Po poinformowaniu rolnika o nieprawidłowościach lub jeśli władze powiadomiły go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu - jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości - poprawki nie mogą być zatwierdzone w odniesieniu do działek, w przypadku których wykryto nieprawidłowości.
W świetle powyższego, nawet jeżeli faktycznie na działkach zadeklarowanych przez wnioskodawcę jako trzcinowiska kontrola wykaże łąki i pastwiska, uprawnienie do otrzymania pomocy podlega ocenie w oparciu o informacje zadeklarowane we wniosku. Jak już wyżej powiedziano ewentualne wykrycie przez władze nieprawidłowości wyklucza zaś poprawki wniosku.
W tym stanie rzeczy - wbrew wywodom Sądu I instancji – zaskarżona decyzja nie uchybia art. 153 p.p.s.a. Organ nie odstąpił bowiem od oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 13 listopada 2008 r. a w okolicznościach rozpoznawanej sprawy fakt niewykonania wskazań co do dalszego postępowania nie oznacza, że nie dokonano kluczowych ustaleń, w zakresie koniecznym do załatwienia sprawy. Ustalenie w wyniku ponownego rozpoznania sprawy wszystkich istotnych okoliczności faktycznych - mimo pominięcia dowodu z protokołu kontroli - spowodowało, że ocena prawna wyrażona w wyroku Sądu jak i będące jej konsekwencją wskazania, co do dalszego postępowania, utraciły znaczenie dla sprawy i moc wiążącą przy jej ponownym rozpoznaniu.
Z tych wszystkich względów postawiony Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w O. zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 153 p.p.s.a. stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną i uzasadnia wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku.
Orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że przedmiotem zaskarżenia w sprawie - dla określenia wpisu (art. 231 p.p.s.a.) oraz stawki opłat za czynności profesjonalnego pełnomocnika (§ 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych /.../) - jest należność pieniężna w kwocie 89.442,96 zł, o którą pomniejszono dochodzoną przez skarżącego UPO.
Wobec powyższego, na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło