I OSK 17/10

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-06-17

Skład orzekający: Izabella Kulig-Maciszewska, Barbara Adamiak, Marzenna Linska-Wawrzon

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku uchylenia przepisów rozporządzenia, na podstawie których przyznano emerytowi policyjnemu równoważnik pieniężny za remont lokalu, organ administracji jest zobowiązany do rozpatrzenia wniosku o przyznanie tego świadczenia w drodze decyzji administracyjnej, czy też wniosek taki nie stanowi sprawy administracyjnej?
Ratio decidendi
Nawet po uchyleniu przepisów rozporządzenia, na podstawie których przyznano emerytowi policyjnemu równoważnik pieniężny za remont lokalu, organ administracji jest zobowiązany do rozpatrzenia wniosku o przyznanie tego świadczenia w drodze decyzji administracyjnej, jeśli pierwotna decyzja przyznająca świadczenie nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Bezczynność organu w tej sytuacji podlega kontroli sądu administracyjnego.
Stan faktyczny
T. K., emeryt policyjny, zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji o wypłatę równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego za lata 2006-2008. Organ odmówił wydania decyzji, wskazując na uchylenie przepisów rozporządzenia przyznających świadczenie. Po bezskutecznym wezwaniu do wydania decyzji i zażaleniu, T. K. złożył skargę na bezczynność organu do WSA w Gdańsku. WSA zobowiązał Komendanta do rozpatrzenia sprawy w formie prawem przewidzianej. Komendant złożył skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Komendanta Powiatowego Policji w K.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędziowie: sędzia NSA Barbara Adamiak sędzia del. WSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Powiatowego Policji w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2009 r. sygn. akt III SAB/Gd 38/09 w sprawie ze skargi T. K. na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w K. w przedmiocie równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego oddala skargę kasacyjną W dniu 22 października 2009r., po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. K. na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w K. w przedmiocie równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydał wyrok o sygnaturze akt III SAB/Gd 38/09, którym zobowiązał Komendanta Powiatowego Policji w K. do rozstrzygnięcia sprawy z wniosku T. K. w formie prawem przewidzianej w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia [...] grudnia 2008 r. T. K. zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w K. o wypłacenie równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2006 - 2008. We wniosku wskazał, że wypłaty równoważnika został pozbawiony w 2006 r., a dostawał go na podstawie wcześniej wydanej decyzji. Do wniosku dołączył oświadczenia do ustalenia uprawnień do równoważnika za lata 2006 - 2008. Komendant Powiatowy Policji w K. w odpowiedzi z dnia [...] lutego 2009r. wskazał, że równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego osobom uprawnionym do zaopatrzenia emerytalnego Policji nie przysługuje, bowiem § 8 i ust. 2 § 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zostały uchylone, co spowodowało, że osoby uprawnione do zaopatrzenia emerytalnego od dnia 1 stycznia 2006 r. utraciły prawo do omawianego równoważnika. Pismem z dnia [...] lutego 2009 r. T. K. wezwał Komendanta Powiatowego Policji w K. do wydania decyzji w sprawie równoważnika pieniężnego za remont mieszkania. W odpowiedzi organ odmówił wydania decyzji administracyjnej. Następnie skarżący złożył zażalenie w trybie art. 37 k.p.a. do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Gdańsku, wskutek którego otrzymał odpowiedź podtrzymującą stanowisko organu I instancji. W skardze na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T. K. wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji dotyczącej wypłaty równoważnika za remont lokalu mieszkalnego za lata 2006- 2008, bowiem, mimo jego wniosku, decyzja w tej sprawie nie została wydana, a - jego zdaniem - nie utracił prawa do pobierania przedmiotowego równoważnika. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje poprzednie stanowisko i wniósł o odrzucenie skargi bądź jej oddalenie. Po rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uwzględnił skargę T. K. W uzasadnieniu zapadłego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że dotychczas prawo emeryta policyjnego do równoważnika pieniężnego za remont lokalu wywodzono z przepisu § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca z 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego ( Dz. U. Nr 100, poz. 919 ), który został jednakże uchylony przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2005 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 266, poz. 2246) - z dniem 1 stycznia 2006 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 października 2008 r. sygn. U 4/08 (OTK-A 2008 z. 8 p. 141) wskazał, że przyznanie emerytowi policyjnemu prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego wykraczało poza ustawowe upoważnienie. Analogiczny wniosek należy wysunąć co do przyznania emerytowi policyjnemu prawa do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego. Uprawnienia emerytów policyjnych reguluje natomiast ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67 ze zm.), która w art. 29 ust. 1 stanowi, że funkcjonariusze zwolnieni ze służby, uprawnieni do policyjnej emerytury lub renty, mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji odpowiednio ministra właściwego do spraw wewnętrznych (...) w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby. Do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy. Z kolei na podstawie art. 30 tej ustawy emerytom i rencistom policyjnym zapewnia się pomoc w budownictwie mieszkaniowym na zasadach przewidzianych dla funkcjonariuszy. Kwestię mieszkań i związanych z nimi uprawnień funkcjonariuszy Policji normują przepisy rozdziału 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tj. Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.), a wśród nich przepis art. 91 stanowiący, że policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Zdaniem Sądu skutkiem przyznania w przeszłości emerytowi policyjnemu prawa do równoważnika pieniężnego na podstawie obowiązujących wówczas przepisów jest powstanie stosunku prawnego, którego zmiana lub rozwiązanie wymaga wydania decyzji administracyjnej, podlegającej kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Skoro zatem emeryt policyjny ubiega się o przyznanie mu prawa do równoważnika za remont lokalu, to jego wniosek powinien zostać rozpatrzony przez właściwy organ w drodze decyzji administracyjnej. Stanowiska organu administracji nie da się pogodzić z wynikającą z art. 8 k.p.a. zasadą działania organów w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Sytuacja prawna obywateli kształtowana musi być w sposób jednoznaczny, a konstytucyjna zasada państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) oraz konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) wymaga, by zmiany tej sytuacji dokonywane były w sposób przejrzysty i zrozumiały dla obywatela, w drodze umożliwiającej kontrolę sądową. Zdaniem Sądu w składzie orzekającym, uchylenie przepisów określających właściwość organów do wydania decyzji w sprawach przyznania, odmowy przyznania albo zwrotu równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego w stosunku do emerytów i rencistów policyjnych oraz członków rodzin (§ 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r.) nie oznacza, że w sytuacji przyznania w przeszłości emerytowi policyjnemu równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i wystąpienia przez niego z wnioskiem o przyznanie tego świadczenia za lata następne – 2006, 2007 i 2008, a więc od czasu, gdy weszła w życie nowa regulacja, nie ma przepisów stanowiących podstawę do określenia właściwości organu, który uprawniony jest do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonego wniosku. Skoro bowiem przepisy ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) odsyłają w zakresie uprawnień mieszkaniowych emerytów policyjnych do zasad przewidzianych dla funkcjonariuszy, to uznać należy, że organem właściwym do rozpoznania wniosku emeryta policyjnego odnoszącego się do stosunku prawnego w zakresie spraw mieszkaniowych jest organ właściwy do rozpoznania takiego wniosku, jak w przypadku gdyby został złożony przez funkcjonariusza. Pozostawanie w bezczynności to niepodjęcie lub brak kontynuacji postępowania administracyjnego, mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. Nawiązując do sposobu skonstruowania skargi przez skarżącego wyjaśnić należy, że rozpoznając skargę na bezczynność Sąd jedynie ocenia, czy organ jest w bezczynności i w przypadku uznania, że tak jest w istocie może jedynie – zgodnie z art. 149 p.p.s.a. – zobowiązać organ do wydania aktu w określonym terminie, nie zaś aktu określonej treści. W konsekwencji Sąd na mocy art. 149 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Komendant Powiatowy Policji w K., zarzucając wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 29 ust. 1 i art. 30 ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004r., nr 8, poz. 67 ze zm.) w zw. z art. 91 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz. U. z 2007r., nr 43, poz. 277 ze zm.) przez błędną ich wykładnię i co za tym idzie naruszenie art. 1 pkt 1, art. 19 i art. 20 oraz art. 104 i art. 156 § 1 pkt 1 i 2 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, po. 1270 ze zm.) i art. 7 i art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu autor wskazał, że przepis art. 30 w/w ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym (...), w zakresie przyznawania pomocy w budownictwie mieszkaniowym nakazuje stosować do emerytów i rencistów zasady, a więc przepisy przewidziane dla funkcjonariuszy. Natomiast w odniesieniu do lokali mieszkalnych, art. 29 ust. 1 ustawy potwierdza, iż emeryci i renciści mają prawo do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji Ministra Spraw Wewnętrznych lub Ministra Sprawiedliwości albo podległych mu organów, w rozmiarze przysługującym im w dniu zwolnienia ze służby, oraz że do mieszkań tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy. Treść przywołanego przepisu w kontekście przyznawania emerytom i rencistom tylko prawa do lokalu albo pomocy w budownictwie mieszkaniowym jako uprawnień określonych w art. 2 pkt 2 lit. c ustawy, powinna być interpretowana ściśle. Zatem stosowanie odpowiednio przepisów, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy powinno być ograniczone tylko do zapewnienia realizacji uprawnienia wynikającego z art. 2 pkt 2 lit. c ustawy. Na mocy § 8 ww. rozporządzenia, uchylonego z dniem 1 stycznia 2006 r. rozporządzeniem ministra spraw wewnętrznych i administracji z dnia 28 grudnia 2005r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 266, póz. 2246), do katalogu podmiotów uprawnionych do pobierania równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu byli włączeni także emeryci i renciści policyjni oraz osoby uprawnione do renty rodzinnej po zmarłym policjancie oraz po zmarłym emerycie lub renciście, o których mowa w ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym (...). W oparciu o dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 27 października 2008 r. (sygn. akt U 4/08) wykładnię art. 29 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (...) uzasadnione jest twierdzenie, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym emerytom i rencistom policyjnym nie przysługuje prawo do równoważnika za remont lokalu mieszkalnego, gdyż uprawnienie to nie wynika z przepisów w/w ustawy. Ponadto pełnomocnik organu wskazał, iż delegacja ustawowa zawarta w art. 91 ust. 2 ustawy o Policji upoważnia ministra spraw wewnętrznych i administracji wyłącznie do wydania rozporządzenia regulującego zasady przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania omawianego równoważnika, przy uwzględnieniu m.in. podmiotów uprawnionych do jego otrzymania. Wobec tego minister spraw wewnętrznych i administracji, wydając akt wykonawczy w oparciu o zacytowaną delegację, uprawniony jest do uregulowania kwestii techniczno-proceduralnych związanych z przyznawaniem równoważnika za remont lokalu mieszkalnego. Zatem przepis § 8 rozporządzenia w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego wykraczał poza ramy delegacji ustawowej z art. 91 ust. 2 ustawy o Policji, przewidując stosowanie przepisów tego rozporządzenia także do emeryta i rencisty policyjnego. Użyte w delegacji ustawowej sformułowanie "przy uwzględnieniu podmiotów uprawnionych do jego otrzymania" nie może być oczywiście postrzegane jako upoważnienie do określenia szerszego niż wynikający z przepisów ustawowych kręgu uprawnionych do uzyskania równoważnika za remont lokalu. Wyrażenie to stanowi bowiem wyłącznie wytyczną wskazującą na konieczność uwzględnienia przy wydawaniu rozporządzenia wszystkich podmiotów, którym na mocy przepisów ustawowych przyznane zostało prawo do równoważnika za remont lokalu. Na mocy art. 29 i 30 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym (...) emeryci i renciści policyjni nie zostali uprawnieni do uzyskania innych świadczeń niż te, które zostały wprost wskazane w ustawie. Zasadą konstytucyjną wynikającą z art. 7 Konstytucji RP tj. zasadą praworządności jest działanie organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa. Umocowanie Policji do podejmowania określonych czynności prawnych winno wynikać z przepisów prawa tj. ustawy z 4 kwietnia 1990 r. o Policji, przepisów wykonawczych wynikających z określonych ta ustawą delegacji oraz przepisów Kodeksu postępowania karnego. Zaskarżony wyrok narusza przepisy Konstytucji oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – poprzez zobowiązanie organu do wydania decyzji, w przypadku braku przepisów prawa materialnego. Wydanie decyzji przez organ niewłaściwy i bez podstaw prawnych skutkuje nieważnością decyzji. Skarżący stoi na stanowisku, iż po 1 stycznia 2006r. w odniesieniu do emerytów i rencistów policyjnych żądanie ustalenia prawa do równoważnika pieniężnego nie ma charakteru sprawy administracyjnej. A skoro nie ma takiego charakteru to nie podlega załatwieniu przez wydanie decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 i art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego. Tym samym nie jest dopuszczalna skarga na bezczynność organu administracji na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga na bezczynność organu wniesiona przez emeryta czy rencistę policyjnego powinna być odrzucona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty koncentrują się wokół dwóch podstawowych zagadnień, mianowicie czy sprawa określona żądaniem strony może stanowić przedmiot postępowania administracyjnego oraz czy organ administracji dysponuje zdolnością do prowadzenia postępowania i jego zakończenia przez wydanie decyzji, innego aktu lub podjęcie stosownej czynności. Na wstępie uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd zaznaczył, iż w rozpoznawanej sprawie przedmiot skargi stanowiła bezczynność wskazanego Komendanta Powiatowego Policji, do którego skarżący, jako były funkcjonariusz Policji pobierający zaopatrzenie emerytalno-rentowe, skierował wniosek o wypłatę równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2006-2008. Sąd uznał, że przyznanie w przeszłości emerytowi policyjnemu równoważnika pieniężnego sprawiło, że powstał stosunek prawny, którego zmiana lub rozwiązanie wymaga wydania decyzji . Skoro emeryt ubiega się o przyznanie mu równoważnika to jego wniosek powinien zostać załatwiony w drodze decyzji. Stanowisko autora skargi kasacyjnej opiera się zasadniczo na twierdzeniu, że w sprawie przyznania równoważnika pieniężnego za remont lokalu dla emerytów i rencistów policyjnych nie istnieje organ administracji właściwy do jej rozstrzygnięcia. W ocenie pełnomocnika organu po dniu 1 stycznia 2006 r. żądanie emeryta/rencisty policyjnego w przedmiocie ustalenia prawa do wypłaty równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego nie ma charakteru sprawy administracyjnej, a zatem nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 i art. 104 Kpa. Istotnym argumentem przemawiającym za takim stanowiskiem w ocenie pełnomocnika organu stanowi fakt uchylenia z dniem 1 stycznia 2006 r. przez ustawodawcę § 8 oraz § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. (Dz. U. z 2002 r., Nr 100, poz. 919 – dalej jako rozporządzenie) w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższy pogląd nie jest uzasadniony. Wbrew temu co wykazywał organ, zmiana stanu prawnego wskutek nowelizacji cyt. rozporządzenia nie spowodowała automatycznie wygaśnięcia z dniem 1 stycznia 2006 r. decyzji administracyjnych przyznających emerytowanym funkcjonariuszom policji prawo do przedmiotowego równoważnika. Brak w nowej regulacji postanowień co do losu decyzji wydanych przed jej wejściem w życie sprawił, że decyzje te wiążą nadal, mimo że przestała istnieć lub zmieniła się podstawa prawna, która uzasadniała ich wydanie. Zaznaczyć trzeba, że powyższe stanowisko, wyrażone już wcześniej w orzecznictwie, zyskało akceptację Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 18 czerwca 2008 r. (sygn. akt I OSK 953/07). W rozpoznawanej sprawie bezspornym było to, że skarżący legitymuje się ostateczną decyzją, przyznającą prawo do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu, które to świadczenie wypłacano skarżącemu do 2005 roku, na podstawie składanych oświadczeń mieszkaniowych. Wskazana decyzja nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. W kontekście powyższych okoliczności rozważenia wymagało zatem, w jakim trybie załatwiony być powinien wniosek skarżącego o wypłatę równoważnika za kolejne lata 2006-2008. Podkreślić należy, że z mocy wymienionej decyzji ostatecznej powstał stosunek administracyjnoprawny, w ramach którego przyznanemu skarżącemu prawu odpowiada obowiązek organu wypłaty świadczenia "corocznie w wysokości ustalanej na podstawie obowiązujących stawek". Niewątpliwie przedmiotową decyzją przyznano skarżącemu określone uprawnienie na przyszłość (bezterminowo), a przepisy regulujące daną materię nie określiły zdarzenia, czy warunków, z jakimi wiązałoby się ustanie bytu prawnego nawiązanego stosunku materialnoprawnego. W związku z tym, uchylenie, zmiana lub stwierdzenie nieważności decyzji mogłoby tylko nastąpić w trybie przewidzianym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Skoro tak się nie stało, to określony podmiot jest zobowiązany do realizacji decyzji. Obowiązujące aktualnie i wcześniej przepisy nie przewidywały wydawania decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości i wypłaty omawianego świadczenia. Przepis art. 97 ust. 5 ustawy o Policji nie przewiduje sprawy ustalenia i wypłaty równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu wśród spraw explicite wymienionych jako podlegających załatwieniu w formie decyzji administracyjnej. Z kolei, według delegacji zawartej w art. 91 ust. 2 ustawy o Policji, określeniu w drodze rozporządzenia podlegała wysokość oraz szczegółowe zasady przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania równoważnika. Konsekwentnie w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28 czerwca 2002 r. (Dz. U. Nr 100, poz. 919 ze zm.) w przepisie § 9 określono organy właściwe "do wydawania decyzji w sprawach przyznawania, odmowy przyznania, cofania albo zwrotu równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego". Wyraźne wyłączenie działań właściwego organu w zakresie ustalania wysokości równoważnika i jego wypłaty z katalogu spraw podlegających załatwieniu w drodze decyzji pozostaje w związku z treścią wym. art. 91 ust. 2 ustawy o Policji. Należy podkreślić, że wykonanie decyzji o przyznaniu przedmiotowego równoważnika nie polega na automatycznej wypłacie stałej wysokości świadczenia, a wymaga corocznego ustalania kwoty waloryzowanego równoważnika na podstawie oświadczenia mieszkaniowego składanego corocznie przez beneficjenta (§ 3 ust. 2 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r.). Istotna jest zwłaszcza treść przepisu § 3 ust. 6 cyt. rozporządzenia, według którego równoważnik pieniężny wypłaca się nie później niż w terminie sześciu miesięcy od dnia złożenia oświadczenia mieszkaniowego. Z powyższej regulacji wynika więc, że po złożeniu oświadczenia mieszkaniowego właściwa jednostka organizacyjna Policji (§ 3 ust. 7) dokonuje czynności w postaci ustalenia wysokości i wypłaty przedmiotowego świadczenia. W okolicznościach konkretnej sprawy, niepodjęcie czynności wykonawczych i jednocześnie niewydanie decyzji rozstrzygającej wniosek wyczerpywało stan zaskarżalnej bezczynności. Doprecyzowując stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku, wskazać należy na dwa możliwe sposoby działania organu w rozpatrywanej sprawie. Mianowicie organ powinien dokonać czynności wypłaty równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu, ewentualnie, w przypadku, gdy organ uzna, że skarżącemu nie przysługuje uprawnienie do otrzymania (wypłaty) równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, to wówczas powinien wydać stosowną decyzję administracyjną. Ponadto zauważyć trzeba, że oprócz sytuacji, gdy właściwy organ odmówi wypłaty dochodzonego świadczenia pieniężnego, potrzeba wydania decyzji mogłaby zaistnieć wówczas, gdyby z obrotu prawnego usunięta została decyzja o przyznaniu przedmiotowego równoważnika, a strona domagałaby się nadal przyznania (ustalenia) prawa do tego równoważnika. Odnosząc się jeszcze do zarzutów skargi kasacyjnej podnieść należy, iż w przeważającej części argumentacja w niej przytoczona służyła wykazaniu, że skarżącemu, jako emerytowanemu funkcjonariuszowi Policji, nie przysługuje równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Tymczasem Sąd Wojewódzki w wydanym wyroku nie zawarł oceny w tym zakresie, a jedynie stwierdzając pozostawanie organu w bezczynności zobowiązał go do załatwienia wniosku, wskazując w wytycznych na ewentualne działania procesowe, prowadzące do zakończenia postępowania administracyjnego zgodnie z wymogami kodeksowymi. Wbrew wywodom autora skargi kasacyjnej, z przyczyn podanych wyżej, należało stwierdzić, że mimo zmiany stanu prawnego istnieje sprawa administracyjna podlegająca rozpoznaniu przez organ, który uprzednio wydał decyzję o przyznaniu spornego równoważnika pieniężnego i który do 2005 r. decyzję tę realizował, dokonując na rzecz skarżącego wypłat stosownych kwot pieniężnych. Nie może budzić bowiem wątpliwości, że uprawnienie emeryta/rencisty policyjnego do równoważnika pieniężnego za remont lokalu jest pochodną jego pozostawania w przeszłości w stosunku służbowym funkcjonariusza Policji. Stosunek ten ma charakter administracyjny i niewątpliwie dominują w nim elementy publicznoprawne. Z tego też względu ustawodawca przekazał załatwianie spraw związanych z uprawnieniem do równoważnika pieniężnego za remont lokalu organom administracji publicznej i poddał kontroli sądownictwu administracyjnemu, a zatem mamy do czynienia ze sprawą administracyjną, a nie cywilną. Uchylenie przez ustawodawcę § 8 i § 9 ust. 2 pkt 1 cyt. rozporządzenia nie oznacza, że sprawa z natury rzeczy administracyjna przestała posiadać taki charakter. Uchylenie przez ustawodawcę przepisu § 8 rozporządzenia można ewentualnie oceniać w kontekście odpadnięcia przesłanki merytorycznej warunkującej nabycie przedmiotowego prawa, a nie jako uzasadnienie nieistnienia sprawy administracyjnej. W analizowanym stanie prawnym prawidłowe zatem było wnioskowanie Sądu Wojewódzkiego co do właściwości organu administracji w przedmiotowej sprawie. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło