IV SA/Wa 819/08

WyrokWSA w Warszawie2008-07-23

Skład orzekający: Marian Wolanin, Anna Szymańska, Agnieszka Wójcik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej jest właściwy do rozpatrzenia roszczenia o zwrot gruntu w naturze oraz rekompensatę za jego użytkowanie, w sytuacji gdy decyzja pierwotnie zatwierdzająca wymianę gruntów została uznana za nieważną po wejściu w życie przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie jest właściwy do rozpatrzenia roszczenia o zwrot gruntu w naturze oraz rekompensatę za jego użytkowanie, jeśli decyzja stwierdzająca nieważność pierwotnej decyzji została wydana po 1 września 2004 r. W takim przypadku, zgodnie ze zmienionymi przepisami Kodeksu cywilnego, właściwy do rozpatrzenia takich roszczeń jest sąd powszechny. Umorzenie postępowania administracyjnego w tej sytuacji jest zasadne.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się zwrotu gruntu w naturze oraz rekompensaty za jego użytkowanie, po tym jak decyzja zatwierdzająca wymianę gruntów z 1969 r. została uznana za nieważną decyzją Wojewody z marca 2006 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania administracyjnego, uznając, że właściwy do rozpatrzenia tych roszczeń jest sąd powszechny ze względu na zmiany prawne obowiązujące od 1 września 2004 r. Skarżący wnieśli skargę do WSA, kwestionując tę decyzję.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.),, asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2008 r. sprawy ze skargi Z. B. i J. B. na decyzję Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] grudnia 2006r. Wojewoda [...] na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie "w sprawie wykonania decyzji" Wojewody [...] z dnia [...] marca 2006r. stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...] grudnia 1969r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu wymiany gruntów na terenie wsi O. gromady L., pomiędzy J. B., właścicielem działki nr [...] o pow. [...], a Skarbem Państwa, właścicielem działki nr [...] o pow. [...]. W uzasadnieniu wskazano, że na wniosek Z. i J. B. wszczęto postępowanie nieważnościowe dotyczące decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...] grudnia 1969r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu wymiany gruntów na terenie wsi O. gromady L., w części obejmującej działkę poprzednika prawnego wnioskujących. Postępowanie to zakończyło się ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2006r. stwierdzającą nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...] grudnia 1969r. nr [...]. Z. i J. B. pismem z dnia 13 maja 2006r. wystąpili o zwrot gruntu w naturze oraz rekompensatę za użytkowanie gruntu. Wojewoda [...] wszczął postępowanie dotyczące wykonania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2006r. wskazując jako podstawę prawną art. 160 kpa. Następnie stwierdził, że z dniem 1 września 2004r. weszła w życie ustawa z dnia 17 czerwca 2004r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692), która przekształciła system ustalania i dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa za bezprawne działania władzy publicznej. Art. 5 powołanej wyżej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw stanowi, że w okresie przejściowym do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem 1 września 2004r. stosuje się nadal art. 160 kpa w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie nowej regulacji. Stosowanie zatem art. 160 kpa po dniu 1 września 2004r. możliwe jest wyłącznie w sytuacji, w której istnieje wydane przed 1 września 2004r. orzeczenie o nieważności lub orzeczenie o wydaniu decyzji z naruszeniem art. 156 kpa. Ponieważ w niniejszej sprawie decyzja Wojewody [...] stwierdzająca nieważność decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu wymiany gruntów została wydana w dniu [...] marca 2006r., wyłączną podstawą dochodzenia roszczeń odszkodowawczych mogą być przepisy Kodeksu cywilnego, w drodze postępowania przed sądem powszechnym. Nie jest możliwe ustalenie tego odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej. Okoliczność ta ujawniła się w toku postępowania administracyjnego, z tego powodu koniecznym było wydanie decyzji o umorzeniu z racji jego bezprzedmiotowości. Wskutek odwołania wniesionego przez Z. i J. B., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2008r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ ponownie rozpatrując tę sprawę podniósł, że został wydany w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...] grudnia 1969r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu wymiany gruntów na terenie wsi O. gromady L., wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2005r. (sygn. akt IV S.A./Wa 413/05), w którym Sąd stwierdził, że podnoszone w tamtym postępowaniu roszczenia o zrekompensowanie skarżącym szkód poniesionych wskutek wadliwości decyzji z dnia [...] grudnia 1969r, będą rozważane w odrębnym postępowaniu, mianowicie wszczętym na wniosek Z. i J. B., o odszkodowanie. Zainteresowani po uzyskaniu decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...] grudnia 1969r. nr [...], wystąpili o zwrot ich gruntów w naturze oraz rekompensatę za ich wieloletnie użytkowanie przez inny podmiot. Wojewoda [...] zastosował się do zaleceń zawartych w wyroku WSA z dnia 5 lipca 2005r. (sygn. akt IV S.A./Wa 413/05) i zasadnie umorzył postępowanie w sprawie odszkodowania. W tym bowiem czasie obowiązywała już ustawa z dnia 17 czerwca 2004r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny i niektórych innych ustaw, która przeniosła kompetencje w sprawie ustalania odszkodowań na sądy powszechne stosujące przepisy Kodeksu cywilnego. Skargę na powyższą decyzję wnieśli Z. i J. B. twierdząc, że dla nich istotna jest data listopad 2003r. ponieważ w tej dacie została stwierdzona nieważność decyzji z dnia [...] grudnia 1969r. nr [...]. Sprawa natomiast "ciągnie się" latami nie z ich winy. Odbierają decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako odwet za to, że zwrócili się o pomoc do gazety "P.". W ich ocenie dysponują wszystkimi dokumentami aby odzyskać ziemię. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, zajmując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd zatem dokonał oceny zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006r., w szczególności pod względem ich zgodności z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego normującymi zasady postępowania przed organami administracyjnymi w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Oceniane bowiem w niniejszym postępowaniu rozstrzygnięcie administracyjne ma walor procesowy i winno być zbadane pod kątem ewentualnego naruszenia przezeń normy art. 105 kpa. Ocena ta wykazała, że wydane w sprawie decyzje nie mogą być uznane za wadliwe w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Stosownie bowiem do art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd administracyjny władny jest uchylić zaskarżoną decyzję jeśli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd dopatrzył się w zaskarżonym orzeczeniu nieprawidłowości, w szczególności uszło uwadze organów, że pewne wątpliwości budzić winna treść samego żądania skarżących zawartego w piśmie z dnia 13 maja 2006r, które zostało zakwalifikowane jako roszczenie o odszkodowanie z tytułu wadliwego wydania decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu wymiany gruntów na terenie wsi O. gromady L. Jednakże uchybienia te w konsekwencji nie miały żadnego wpływu na wynik sprawy. Wynikiem zaś owym jest rozstrzygnięcie organów uznające, że nie są właściwe w kwestii rozpoznawania żądania skarżących, co mogło skutkować wyłącznie umorzeniem wszczętego już postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu organy - w świetle wyraźnego stanowiska skarżących zawartego w piśmie z dnia 13 maja 2006r. - błędnie przyjęły, że przedmiotem sprawy jest wyłącznie odszkodowanie z tytułu wydania decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu wymiany gruntów na terenie wsi O. gromady L. z kwalifikowanym naruszeniem prawa. Otóż skarżący wnieśli o przyznanie "rekompensaty" za użytkowanie gruntu stanowiącego ich własność. Tak sformułowane żądanie stanowi roszczenie odszkodowawcze polegające na wskazaniu, iż ponieśli szkodę spowodowaną faktem, że przez szereg lat byli pozbawieni możliwości korzystania z przedmiotu własności oraz pobierania możliwych do osiągnięcia w toku prowadzenia normalnej gospodarki rolnej - pożytków. Czy roszczenie takie w jakimkolwiek zakresie jest zasadne, jest zupełnie odrębną kwestią, która jak trafnie wywiedziono w zaskarżonej decyzji nie należy do kognicji organów administracji publicznej. Organy zasadnie przyjęły, że po zmianie przepisów, co nastąpiło ustawą z dnia 17 czerwca 2004r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692), roszczenie takie może być dochodzone jedynie w drodze powództwa cywilnego przeciwko Skarbowi Państwa przed sądem powszechnym. Istota problemu w tej części sprowadza się do wykładni art. 5 powołanej wyżej ustawy. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie ma na celu wydanie orzeczenia o odszkodowaniu za wydanie decyzji, której została stwierdzona nieważność w oparciu o art. 156 kpa, zaś podstawę domagania się przez skarżących w tym zakresie rozstrzygnięcia mógł stanowić art. 160 kpa. Decyzja, której wadliwość została uznana w trybie postępowania nieważnościowego została wydana w 1969r. Mianowicie decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...] grudnia 1969r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia projektu wymiany gruntów na terenie wsi O. gromady L., pomiędzy J. B., właścicielem działki nr [...] o pow. [...], a Skarbem Państwa, właścicielem działki nr [...] o pow. [...], została uznana za dotknięta wadą nieważności. Postępowanie nieważnościowe dotyczące wymienionej decyzji zostało ostatecznie zakończone wydaniem decyzji przez Wojewodę [...] w dniu [...] marca 2006r. Stan prawny w zakresie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody powstałe w następstwie wydania ostatecznych decyzji administracyjnych niezgodnych z prawem uległ w ostatnim czasie istotnym zmianom. Z jednej strony z dniem 17.10.1997 r. weszła w życie Konstytucja RP, w której zamieszczono znany powszechnie przepis art. 77 ust. 1 stanowiący, że "Każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej", z drugiej od 1.09.2004 r. obowiązuje ustawa z dnia 17.06.2004 r. w zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692), w której dokonano istotnej modyfikacji zasad odpowiedzialności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego i innych osób prawnych za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. W szczególności od dnia 1 września 2004 r. obowiązuje przepis art. 4171 § 2 k.c, który stanowi, że jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, co odnosi się także do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Objęcie unormowaniem art. 4171 § 2 k.c. szkód wyrządzonych przez wydanie ostatecznych decyzji administracyjnych niezgodnych z prawem spowodowało, że w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. uchylono lub zmieniono przepisy odrębne (szczególne) regulujące dotychczas tę odpowiedzialność. W szczególności uchylono art. 153, 160 i 161 § 5 k.p.a. oraz zmieniono art. 261 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Zagadnienia intertemporalne ustawodawca uregulował w art. 5 ustawy z dnia 17.06.2004 r. przyjmując, że do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed wejściem w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy art. 417, 419, 420, 4201, 4202 i art. 421 Kodeksu cywilnego oraz art. 153, 160 i art. 161 § 5 k.p.a. Wobec takiego brzmienia przepisu przejściowego, który ze swej istoty powinien być stosowany w ściśle określonych w nim sytuacjach i w określonych ramach czasowych, należy rozważyć jakie znaczenie należy przyjąć dla użytych przez ustawodawcę pojęć "zdarzeń i stanów prawnych". Niewątpliwie przesłanką konieczną umożliwiającą zastosowanie art. 160 kpa było uprzednie wydanie w trybie art. 158 § 1 kpa w z. z art. 156 § 1 kpa decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, lub stwierdzenia, że decyzja taka w przypadku wskazanym w § 2 art. 156 kpa została wydana z naruszeniem prawa. Drogę do dochodzenia odszkodowania przez poszkodowaną stronę na gruncie art. 160 kpa otwierało dopiero stwierdzenie nieważności decyzji lub stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Art. 160 kpa przewidywał szczególny tryb dochodzenia odszkodowania - m.in. wskazywał inny niż sąd powszechny organ właściwy do rozpatrzenia żądania. Dla ustalenia zakresu odszkodowania zastosowanie znajdowały normy kodeksu cywilnego dotyczące ustalenia wysokości uszczerbku (i samego pojęcia szkody) oraz istnienia związku przyczynowego pomiędzy wadliwą decyzją a tym uszczerbkiem. Aby można było mówić o zastosowaniu art. 160 kpa, to poza faktem wyrządzenia szkody muszą zostać spełnione dwie przesłanki w postaci wydania wadliwej decyzji oraz wydania decyzji stwierdzającej nieważność pierwotnej decyzji (lub jej niezgodności z prawem). W związku z tym, że warunkiem dalszego stosowania uchylonych przepisów jest to, aby "zdarzenia (stany) prawne" zaszły przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. przed dniem 1 września 2004 r., konieczne jest ustalenie, czy art. 160 kpa znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy decyzja stwierdzająca wadliwość pierwszej decyzji została wydana po dniu 1 września 2004 r., jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Innymi słowy czy pojęcie "zdarzenia (stanu) prawnego", o którym mowa w art. 5 powoływanej ustawy obejmuje jedynie wydanie pierwszej (wadliwej) decyzji powodującej powstanie szkody czy obejmuje również wydanie decyzji stwierdzającej wadliwość tej ostatniej. Bezspornym jest, że dopóki decyzja wyrządzająca szkodę nie została podważona w trybie art. 156 kpa, niemożliwym było dochodzenie odszkodowania na gruncie uchylonych przepisów kpa. Nie wydaje się możliwym, jak twierdzi skarżący, utożsamianie pojęcia "zdarzenia (stanu) prawnego" jedynie z decyzją wyrządzającą szkodę (tutaj decyzją zatwierdzającą projekt wymiany gruntów) i wobec powyższego stawianie tezy, że roszczenia odszkodowawcze powstają już w dniu uzyskania przez decyzję powodującą szkodę przymiotu ostateczności. Przepis bowiem nie posługuje się pojęciem "zdarzenia prawnego powodującego szkodę", którym niewątpliwie byłaby decyzja z 1969r, lecz jako tytuł do stosowania uchylonych norm wskazuje pewien stan prawny, który zaistniał przed dniem 1 września 2004r. Na ten zaś "stan prawny" składają się dwa rozstrzygnięcia administracyjne, a mianowicie decyzja wywołująca szkodę oraz decyzja stwierdzająca wadliwość tej pierwszej. Co prawda konstrukcja nieważności decyzji opiera się na twierdzeniu, że orzeczenie administracyjne od samego początku, czyli od jego wydania jest wadliwe i rozciąga się ten skutek ex tunc, niemniej jednak dopiero ciąg tych dwóch postępowań tj. postępowanie w sprawie wymiany gruntów i nieważnościowe dotyczące tego ostatniego łącznie legitymuje podmiot uprawniony do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym. Decyzja nieważnościowa staje się niezbędnym elementem owego stanu prawnego, o którym mowa w art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Kreuje sytuację prawną, która może powodować skutek prawny w postaci zasadności przyznania odszkodowania, bynajmniej nie powstania szkody. Szkoda ta bowiem została wyrządzona kilkadziesiąt lat temu przez wydanie decyzji odbierającej możliwość korzystania z działki i tym samym pobierania pożytków. A skoro ów element stanu prawnego, uzasadniającego roszczenie o odszkodowanie miał miejsce po dniu 1 września 2004r, właściwym jest tryb postępowania sądowego. Orzecznictwo dotychczasowe w powyższej materii nie jest jednolite, acz niezwykle bogate i pojawiły się dwa rozbieżne stanowiska. Jedno z nich, podzielone przez skład orzekający w niniejszej sprawie, a wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2006r. (sygn. akt I CK 273/2005) stwierdza, iż powstanie szkody należy wiązać ze zdarzeniem jakim było wydanie decyzji stwierdzającej nieważność, nie zaś decyzji pierwotnej. Analogiczny pogląd został wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2005r. (sygn. akt IV S.A/Wa 1356/05, Lex 191299), wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2007r. (sygn. akt IV S.A/Wa 1019/07), jak również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2006r. ( sygn. akt I OSK 207/06). Odmienną wykładnię przedmiotowego art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw zaprezentował Sąd Najwyższy, który stanął na stanowisku, że o zastosowaniu art. 160 kpa decyduje data "uostatecznienia" się decyzji powodującej szkodę, a zatem w niniejszej sprawie data decyzji zatwierdzającej projekt wymiany (vide m. in. wyrok z dnia 26 października 2005r. sygn. akt III BZP 1/05, OSNP 2006/9-10/140). Według takiej koncepcji właściwym do rozpatrzenia sprawy roszczenia odszkodowawczego byłby organ administracji, orzekający na podstawie uchylonego art. 160 kpa. Również w orzecznictwie sądów administracyjnych powyższa koncepcja uzyskała aprobatę. Sąd orzekający w niniejszej sprawie przychyla się do stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji, z przyczyn wywiedzionych wyżej. Nie można zgodzić się ze skarżącymi, że już decyzją z dnia [...] listopada 2003r. została stwierdzona nieważność orzeczenia w sprawie zatwierdzenia projektu wymiany gruntów na terenie wsi O. gromady L. i ta data winna decydować o właściwości organów upoważnionych do procedowania w przedmiocie odszkodowania. Decyzja ta bowiem została uchylona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a postępowanie nieważnościowe ostatecznie zakończyło się wydaniem decyzji w dniu [...] marca 2006r. kiedy już obowiązywał inny stan prawny. Niewątpliwie nie można przypisać jakiejkolwiek winy skarżącym, że postępowanie nieważnościowe było prowadzone tak długo, okoliczność ta jednak nie ma znaczenia dla sprawy. Jakiekolwiek uprawnienia do odszkodowania znajdują bowiem swoje źródło w decyzji ostatecznej. Przedmiotem żądania skarżących, jak stwierdzono na wstępie, było także -poza kwestią odszkodowania z tytułu braku możliwości korzystania z przedmiotu własności - roszczenie o zwrot działki objętej wymianą. Osoba, która poniosła szkodę decyduje o tym, że po pierwsze będzie dochodziła jej naprawienia od sprawcy, po drugie wybiera także formę najbardziej dla siebie właściwą. W tym zakresie znajdują zastosowanie przepisy regulujące kwestie odszkodowania, a zawarte w Kodeksie cywilnym. Samo bowiem roszczenie odszkodowawcze zawsze miało charakter cywilistyczny i wyłącznie z powodu wyraźnej woli ustawodawcy znalazło się w kompetencji organów administracji. Poszkodowanemu stosownie do art. 363 k.c. przysługuje wybór sposobu naprawienia szkody między przywróceniem stanu poprzedniego a żądaniem odszkodowania w pieniądzu. Przewidziany w art. 363 § 1 k.c. wybór sposobu naprawienia szkody - bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej - stanowi uprawnienie poszkodowanego (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2005r. sygn. akt I CK 113/05, LEX nr 319239). Skoro zatem skarżący dokonali przewidzianego w art. 363 § 1 k.c. wyboru i żądają naprawienia szkody w naturze poprzez zwrot działki należącej do ich poprzednika prawnego, to organ nie jest władny narzucać uprawnionym innego sposobu jej naprawienia. W szczególności kwalifikować roszczenie jako odszkodowanie w trybie uchylonego art. 160 kpa. Wadliwa kwalifikacja w tej części żądania skarżących nie miała jednak żadnego wpływu na samo rozstrzygnięcie. Roszczenie bowiem o naprawienie szkody poprzez przywrócenie stanu poprzedniego należy do powództw cywilnych, do rozpatrzenia których właściwy jest także sąd powszechny, nie zaś organ administracji. Skuteczność zaś takiego roszczenia w tej konkretnej sytuacji powstałej po stwierdzeniu nieważności decyzji zatwierdzającej projekt wymiany gruntów, nie może być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu. Wobec powyższego w konsekwencji zasadnie uznano, choć nie znalazło to odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że także w tej części żądania skarżących, postępowanie administracyjne nie może się toczyć. Organ wydał decyzję umarzającą postępowanie z tego względu, że właściwym do rozpatrzenia roszczenia odszkodowawczego jest sąd powszechny. Rozstrzygnięcie takie należy uznać za prawidłowe. Przepis art. 66 § 3 kpa stanowi, że w braku podstaw do załatwienia sprawy w trybie administracyjnym, gdy właściwy jest sąd powszechny, należy dokonać zwrotu wniosku o odszkodowanie. Norma jednak stanowi, że może to mieć miejsce gdy z samego podania wynika właściwość sądu powszechnego. W niniejszej sprawie istniały wątpliwości, co do żądania wnioskodawców i wobec tej sytuacji organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające i dopiero wówczas doszedł do przekonania, iż pozostaje niewłaściwy w sprawie. Skutkować to mogło jedynie umorzeniem postępowania już wszczętego. Mając na uwadze powyższe względy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak na wstępie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło