IV SA/Gl 543/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 października 2009 r. sprawy ze skargi R.W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]r.; 2) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...]r., Nr [...], utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r., Nr [...] o pozbawieniu R.W. uprawnień kombatanckich, wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r., Nr 142, poz. 950 z późn. zm.), zwaną dalej w skrócie ustawą o kombatantach. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach wyrokiem z dnia 17 grudnia 2003 r. o sygn. akt II SA/Ka 2812/01 oddalił skargę R.W. na przywołaną decyzję z dnia [...]r. Pismem z dnia [...]r., skierowanym do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, R.W. domagał się ponownej weryfikacji i przywrócenia uprawnień kombatanckich. W wyniku zakwalifikowania pisma jako wniosku w trybie art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał decyzję z dnia [...]r., nr [...], o odmowie uchylenia decyzji własnej z dnia [...]r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]r., następnie po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...]r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. W wyniku wniesienia przez R.W. skargi na opisaną powyżej decyzję z dnia [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił ją wyrokiem z dnia 21 października 2005 r. o sygn. akt IV SA/Gl 263/05. R.W. pismem z dnia [...]r. ponowne wystąpił o rozpatrzenie jego sprawy, dołączając nieopatrzone datą oświadczenie JG. W drodze korespondencji z Kierownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, pismem z dnia [...]r., R.W. wskazał, że domaga się wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., w oparciu o oświadczenie J.G. oraz złożone już wcześniej oświadczenia E.L. (z dnia [...]r.) i T.H. (z dnia [...]r.). Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r., nr [...], wydaną na podstawie art. 149 § 3 w związku z art. 148 § 1 K.p.a., odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...]r. W jej uzasadnieniu wskazał, że J.G. zmarł dnia [...]r. i na podstawie tego faktu należy przyjąć, iż złożone przez niego oświadczenie zostało sporządzone najpóźniej w dniu [...]r. W konsekwencji R.W. wystąpił o wznowienie postępowania po upływie terminu określonego wart. 148 § 1 K.p.a., co musiało skutkować odmową wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. Na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r., Nr [...], działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. W jej uzasadnieniu wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie R.W. żądał wznowienia postępowania w oparciu o zeznania J.G., w trybie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Jednakże wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem miesięcznego terminu określonego w artykule 148 § 1 K.p.a. Organ podkreślił, że "zakładając", iż o nowych okolicznościach strona dowiedziała się najpóźniej w dniu śmierci wspomnianego świadka, czyli w dniu [...]r., to termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania upłynął w dniu 22 marca 2007 r., natomiast strona złożyła powyższy wniosek dopiero w dniu 28 lutego 2008 r. Ponadto, oświadczenie stanowiące zdaniem strony podstawę do wznowienia postępowania nie zmienia stanu faktycznego sprawy, gdyż okoliczności w nim wskazywane, były już przedmiotem rozpoznania przez organ orzekający i w związku z tym nie sposób uznać, iż strona o nowych okolicznościach mających stanowić podstawę wznowienia postępowania, dowiedziała się w przeciągu miesiąca od chwili złożenia wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę R.W. od powyższej decyzji i wyrokiem z dnia 22 stycznia 2009 r. o sygn. akt IV SA/Gl 502/08 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że organ orzekający nie ustalił kiedy R.W. dowiedział się o wskazywanej przez niego nowej okoliczności tj. piśmie sygnowanym przez J. G. Organ jedynie "założył", że R.W. dowiedział się o tej okoliczności najpóźniej w dniu śmierci J.G., czyli w dniu [...]r., ale bliżej nie uzasadnił, na czym takie założenie opiera. Zdaniem Sądu, zaprezentowane przez organ stanowisko nie oznacza, że w tej dacie R.W. wiedział o istnieniu tegoż pisma, jak też znał jego treść, dlatego też w toku ponownego rozpoznania sprawy organ orzekający powinien zwrócić się do niego o udzielenie niezbędnych informacji, celem ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości, czy przedmiotowy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego został złożony w terminie określonym w art. 148 § 1 K.p.a. R.W. pismem z dnia [...]r. domagał się uznania, że w okresie od [...] do [...]r. brał udział w walkach z bandami Ukraińskiej Powstańczej Armii i w załączeniu przedłożył oświadczenie T.Ż. z dnia [...]r. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r., nr [...], wydaną na podstawie art. 149 § 1, art. 148 § 1 i art. 150 § 1 K.p.a. oraz art. 21 ust. 1 ustawy o kombatantach, odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...]r. Organ wskazał, iż wykonując zalecenia Sądu dopuszczono dowód z przesłuchania strony – R.W., celem ustalenia w jakim terminie dowiedział się o istnieniu nowej okoliczności w postaci oświadczenia świadka J.G. R.W. zeznał, iż poznał J.G. prawdopodobnie w [...]r., a potem pracując w [...] spotykał go wielokrotnie. Ostatni raz rozmawiał z J.G. w [...]r. pod pocztą w B. Podczas tego spotkania J.G. zapowiedział, że napisze i doręczy R.W. oświadczenie o ich wspólnym udziale w walkach z UPA. W związku z powyższym organ stwierdził, że R.W. dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania najpóźniej w miesiącu grudniu 2006 r., a tym samym uchybił miesięcznemu terminowi do jego wznowienia. R.W. we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zaznaczył, że obiecane mu oświadczenie J.G. było przekazane T.H. i nie zostało mu doręczone przed dniem [...]r., ale dopiero w miesiącu lutym 2008 r. i uczyniła to córka T.H. – K.P. Nadto, wszystkie wyjaśnienia w tej sprawie zostały przez niego złożone do protokołu sporządzonego w dniu [...]r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r., Nr [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]r. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że ze złożonych przez R.W. w dniu [...]r. zeznań wynika, iż o zamiarze złożenia przez J.G. oświadczenia na okoliczność wspólnego udziału w walkach z UPA dowiedział się już w miesiącu grudniu 2006 r. Tym samym miesięczny termin, określony w art. 148 § 1 K.p.a., do złożenia wniosku o wznowienie postępowania biegł od dnia, w którym R.W. dowiedział się o nowym świadku mogącym potwierdzić jego udział w walkach z UPA, czyli J.G. Przekroczenie tego terminu, zdaniem organu, nie wymaga prowadzenia szczególnie skomplikowanego postępowania dowodowego, bowiem z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że nie został on zachowany. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach R.W. wniósł o ponowne rozpoznanie jego sprawy, gdyż uznał wydaną na jego rzecz decyzję za krzywdzącą. Wskazał, że córka zmarłego T.H. – K.P. w dniu [...]r. przekazała mu adresowane do niego pismo J.G. Nadto, sporządziła w dniu [...]r. oświadczenie potwierdzające, że w dniu [...]r. przeglądała korespondencję zmarłego ojca i dopiero wówczas znalazła pismo J.G., które było umieszczone w kopercie zaadresowanej na R.W. Zdaniem skarżącego, pismo to jest nową okolicznością, która ma wpływ na odmienne rozstrzygnięcie w zakresie jego uprawnień kombatanckich, a fakt jego doręczenia w dniu 23 lutego 2008 r. świadczy o braku uchybienia przez niego terminowi do wznowienia postępowania. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie uznając, że jest ona pozbawiona podstaw prawnych, bowiem o nowym świadku J.G. skarżący dowiedział się najpóźniej w miesiącu grudniu 2006 r. Zdaniem organu, nawet gdyby przyjąć, że oświadczenie J.G. miałoby być nowym dowodem, to dowód ten nie istniał w dniu wydania decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich i dlatego nie mógłby stanowić podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego. Dodatkowo organ wskazał, że zgodnie z art. 146 § 1 K.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat, a w tej sprawie upłynął już okres 5 lat od dnia wydania decyzji z dnia [...]r. podlegającej wznowieniu, doręczonej skarżącemu w dniu 10 września 2001 r., tak więc organ również z przyczyn formalnych nie mógłby jej uchylić., Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do regulacji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku naruszeń prawa określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., Sąd może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Zaznaczyć w tym miejscu przyjdzie, że w drodze korespondencji z Kierownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przysługujących skarżącemu uprawnieniach złożony został wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego z uwagi na wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji z dnia [...]r. nie znanych organowi, który ją wydał. Zdaniem skarżącego taką nową okolicznością oraz dowodem było pismo i treść zawartego w nim oświadczenia J.G., który zmarł w dniu [...]r. Powołany jako podstawa prawna wniosku skarżącego art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. stanowi, że wznawia się postępowanie, gdy spełnione zostaną łącznie trzy przesłanki: po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć wpływ na zmianę decyzji w kwestiach zasadniczych; po drugie, nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej; po trzecie, okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Przy czym granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania wyznaczona jest zakresem sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją administracyjną (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 1992 r. sygn. akt SA/Wr 534/92 (ONSA 1993, z. 4, poz. 92). Nie sposób zatem zgodzić się ze stanowiskiem organu orzekającego, zawartym w odpowiedzi na skargę, że nawet gdyby przyjąć, iż spisane oświadczenie J.G. miałoby być nowym dowodem, to dowód ten nie istniał w dniu wydania decyzji ostatecznej o pozbawieniu uprawnień kombatanckich i dlatego nie mógłby stanowić podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego. Ważnym jest jedynie to, czy ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe, przez co należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone. Bezspornie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznając już wcześniej sprawę skarżącego wyrokiem z dnia 22 stycznia 2009 r. o sygn. akt IV SA/Gl 502/08 zobowiązał organ orzekający do wykonania zawartych w nim wskazań, w szczególności w sposób nie budzący wątpliwości ustalenia, kiedy skarżący dowiedział się o podniesionej przez niego nowej okoliczności tj. piśmie sygnowanym przez J.G., jak również o jego treści, celem wyjaśnienia czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego został złożony w terminie określonym w art. 148 § 1 K.p.a. (por. str. 5 uzasadnienia wyroku). Ponadto, przyjdzie przypomnieć, że stosownie do brzmienia art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Reguły tej nie miał na względzie organ orzekający w sprawie. Wprawdzie, zgodnie z wytycznymi Sądu starał się uzupełnić materiał dowodowy, to jednak nie dokonał jego oceny w kontekście zebranych w sprawie dowodów oraz wskazań wyrażonych w przywołanym wyroku tut. Sądu z dnia 22 stycznia 2009 r. W rozpoznawanej sprawie organ orzekający nie ustosunkował się w żaden sposób do twierdzeń skarżącego zawartych zarówno w protokole jego przesłuchania jako strony postępowania administracyjnego, sporządzonym w dniu [...]r. i załączonego do niego oświadczenia K.P. z dnia [...]r., jak i we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, w szczególności w zakresie doręczenia skarżącemu pisma J.G. przez córkę T.H. – K.P. Brak poczynienia rozważań w tym zakresie i ich oceny przez organ orzekający nie zasługuje na aprobatę i wskazuje na naruszenie art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Zauważyć również przyjdzie, że w przypadku, gdy organ oceni, iż wniosek o wznowienie postępowania nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 i art. 145a K.p.a. bądź nie zostały zachowane terminy do jego złożenia przewidziane w art. 148 K.p.a. wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania zgodnie z art. 149 § 3 K.p.a. Natomiast wzajemna relacja przepisów art. 151 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 w związku z art. 146 § 1 K.p.a. prowadzi do wniosku, że przewidziane art. 146 § 1 K.p.a. negatywne przesłanki uchylenia decyzji z powodu upływu terminu od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, mogą mieć zastosowanie tylko względem takich decyzji, co do których - po wznowieniu postępowania - stwierdzono podstawy wznowieniowe, o których mowa w art. 145 § 1 lub 145a K.p.a. Taka regulacja oznacza, że stwierdzenie przez organ w toku postępowania po jego wznowieniu, że upłynął termin przewidziany art. 146 § 1 K.p.a. od doręczenia lub ogłoszenia decyzji, nie zwalnia tego organu od przeprowadzenia zgodnego z regułami art. 7 i art. 77 K.p.a. postępowania, co do przyczyn wznowienia. Dopiero stwierdzenie ich braku daje podstawę do oparcia decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. Natomiast zaistnienia takich podstaw, obliguje organ do wydania decyzji określonej art. 151 § 2 K.p.a., a więc stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa i wskazującej w jej uzasadnieniu okoliczności (objęte przepisem art. 146 § 1 lub art. 146 § 2 K.p.a.), z powodu których organ nie uchylił decyzji. Skutkiem takiego rozstrzygnięcia, jest pozostawienie w obrocie prawnym decyzji, co do której zaistniały podstawy wznowienia, lecz nie można jej uchylić. Uwaga powyższa jest niezbędna zważywszy na zwarte w odpowiedzi na skargę wyjaśnienie, że w niniejszej sprawie upłynął już okres 5 lat od dnia wydania decyzji podlegającej wznowieniu tj. decyzji z dnia [...]r., doręczonej skarżącemu w dniu 10 września 2001 r. Reasumując Sąd uznał, że organ orzekający nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, czym naruszył art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i 3, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 K.p.a. w związku z art. 153 p.p.s.a., w następstwie czego nie wyjaśnił należycie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, a dokonana ocena materiału dowodowego nosi cechy dowolności, co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Rozpoznając ponownie sprawę, organ orzekający mając na względzie wyżej przedstawione uwagi winien ponownie rozważyć w sposób nie budzący wątpliwości, kiedy skarżący dowiedział się o podniesionej przez niego nowej okoliczności tj. piśmie sygnowanym przez J.G., jak również o jego treści, celem wyjaśnienia, czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego został złożony w terminie określonym w art. 148 § 1 K.p.a. Dopiero po wyjaśnieniu wszystkich tych kwestii może podjąć decyzję, która winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji, natomiast orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia treść art. 200 p.p.s.a.