VI SA/Wa 1352/09
WyrokWSA w Warszawie2009-10-23
Skład orzekający: Ewa Marcinkowska, Piotr Borowiecki, Małgorzata Grzelak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak odcinka kontrolnego karty opłat za przejazd po drogach krajowych, przy jednoczesnym okazaniu winiety i faktury zakupu, stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję w części dotyczącej kary za brak opłaty, uznając, że organy nie wyjaśniły dostatecznie stanu faktycznego. Samo nieokazanie odcinka kontrolnego nie jest równoznaczne z brakiem uiszczenia opłaty, jeśli strona przedstawiła inne dowody potwierdzające jej dokonanie (winieta, faktura). W pozostałym zakresie skargę oddalono, uznając za zasadne nałożenie kary za brak odpowiednich zaświadczeń dotyczących czasu pracy kierowcy.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę ze skargi spółki "W." na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, która utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nakładającą na spółkę karę pieniężną. Kara została nałożona za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz za naruszenie obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty dotyczące czasu pracy. Spółka kwestionowała zasadność obu kar, argumentując, że opłata została uiszczona, a braki formalne w dokumentach nie powinny skutkować nałożeniem kary.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w zakresie nałożonej kary pieniężnej 3000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. W pozostałym zakresie skargę oddalił. Stwierdził, że decyzje w uchylonym zakresie nie podlegają wykonaniu. Zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2009 r. sprawy ze skargi "W." Sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2009 r. w zakresie nałożonej kary pieniężnej 3000 (trzy tysiące) złotych za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. stwierdza, że decyzje opisane w pkt 1 w uchylonym zakresie nie podlegają wykonaniu; 4. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej "W." Sp. z o.o. z siedzibą w R. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. nakładającą na "W." Sp. z o.o. siedzibą w R. karę pieniężną w wysokości 3.500 złotych.
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] stycznia 2009 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości S. inspektorzy transportu drogowego przeprowadzili kontrolę pojazdu marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą o nr rej. [...], którym "W." Sp. z o.o. wykonywała przewóz na potrzeby własne Spółki. Pojazdem tym kierował kierowca K. L. Kierowca w czasie kontroli nie okazał odcinka kontrolnego karty opłat za przejazd po drogach krajowych. Na przedniej szybie kontrolowanego pojazdu w prawym dolnym rogu umieszczona była natomiast winieta samoprzylepna o nr i serii [...] ważna od dnia [...] lutego 2008 r. Kierowca przesłuchany w charakterze świadka zeznał, że nie wie gdzie jest odcinek kontrolny do winiety. Ostatni raz widział go ze dwa miesiące temu podczas kontroli policyjnej. Analiza zapisów na okazanych do kontroli wykresówkach wykazała, że kontrolowany kierowca w okresie od godziny 16:15 dnia 9 stycznia 2009 r. do godziny 7:35 dnia 12 stycznia 2009 r. oraz od godziny 14:55 dnia 16 stycznia 2009 r. do godziny 7:25 19 stycznia 2009 r. wykonywał odpoczynki tygodniowe. Okazane przez kierowcę druki zaświadczeń nie zawierały jednak wszystkich danych zgodnie z art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców (nie było na nich wskazanej przyczyny nieposiadania wykresówek oraz daty ich wystawienia). Kontrola została udokumentowana protokołem kontroli nr [...], w który stwierdzono wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty.
Pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] zawiadomił "W." Sp. z o.o. siedzibą w R. o wszczęciu postępowania administracyjnego w związku z przeprowadzoną kontrolą pouczając jednocześnie stronę o uprawnieniach przysługujących jej na podstawie art. 10 k.p.a.
W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie strona w piśmie z dnia [...] stycznia 2009 r. podniosła, iż uiściła wymaganą opłatę za przejazd po drogach krajowych zakupując roczną kartę opłaty, na potwierdzenie czego przedstawiła poświadczoną notarialnie kopię faktury VAT nr [...]. Według strony nie doszło także do naruszenia art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców, gdyż nie zawarcie w zaświadczeniu formalnego wymogu nie może być uznane za brak zaświadczenia i skutkować nałożeniem kary.
Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. wydaną na podstawie art. 92 ust. 1 i art. 92 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz lp. 1.7 i lp. 4.1 załącznika do tej ustawy [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na "W." Sp. z o.o. karę pieniężną w kwocie 3.500 zł, w tym karę pieniężną 500 zł za wykonywanie przewozu drogowego na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty oraz karę pieniężną 3.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.
W odwołaniu od powyższej decyzji W. Sp. z o.o. zarzuciła organowi I instancji dokonanie błędnej wykładni przepisów prawa materialnego:
- art. 92 ust. 1 i art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym w zw. z art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców polegające na przyjęciu, że drobny brak formalny w dokumentach przekazanych kierowcy przez pracodawcę jest traktowany jako naruszenie obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, podczas gdy z dokumentów posiadanych przez kierującego pojazdem wynika, że nie naruszył on kardynalnych zasad wynikających z ustawy o czasie pracy kierowców;
- art. 42 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym oraz § 3 ust. 3 w zw. z § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, polegające na błędnym przyjęciu, że dowód opłaty za przejazd po drogach krajowych stanowią jedynie przechowywane łącznie w pojeździe winieta i odcinek kontrolny, w sytuacji gdy bezspornym jest, że opłata taka została wniesiona, a brak odcinka kontrolnego wynika z jego zagubienia.
Wniosła w związku z tym o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie.
Główny Inspektor Transportu Drogowego rozpoznając powyższe odwołanie decyzją z dnia [...] maja 2009 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 87, art. 92 oraz na podstawie lp. 1.7., lp. 4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), art. 31 ust. 1 – ust. 2a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879 ze zm.), art. 15 ust. 7b Rozporządzenia Rady (EWG) 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985 ze zm.), § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. z 2006 r., Nr 151, poz. 1089 ze zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości w mocy.
Odnośnie stwierdzonego naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych organ, przywołując treść przepisów art. 42 ust. 1 i art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz § 3 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych podkreślił, iż bezspornym jest, że kierowca w dniu kontroli tj. [...] stycznia 2009 r. nie okazał odcinka kontrolnego karty opłat za przejazd po drogach krajowych. Odcinek kontrolny nie został też okazany podczas postępowania administracyjnego. W toku postępowania wyjaśniającego strona w dniu [...] stycznia 2009 r. przesłała jedynie fakturę zakupu przedmiotowej winiety. Na podstawie analizy sprawozdania z kontroli drogowej zawierającej wykaz kontrolny, a także dowodów rejestracyjnych serii [...] oraz [...] organ odwoławczy stwierdził, iż dopuszczalna masa całkowita zespołu kontrolowanych pojazdu przekraczała 12 ton. Nowe brzmienie art. 42 ust. 1 pkt 5 ustawy o transporcie drogowym nie wyłącza zaś obowiązku uiszczenia opłaty odnośnie tego typu pojazdów. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż strona nie wywiązała się z obowiązku wynikającego z art. 42 ww. ustawy. Odnosząc się do argumentów strony podniesionych w odwołaniu organ II instancji stwierdził, iż jedynie karta opłaty składająca się łącznie z dwóch części tj. winiety samoprzylepnej i odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe i okazywanego na żądanie osób uprawnionych stanowi dowód uiszczenia opłaty.
Odnośnie stwierdzonego naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty organ powołując się na art. 15 ust. 7 lit. b rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 w związku z art. 26 rozporządzenia Rady (WE) Nr 561/2006, ) oraz art. 31 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców, podniósł, iż kierowca, który w określonych dniach nie prowadził pojazdu albo prowadził pojazd, do którego nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia (WE) nr 561/2006, na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli przedstawia zaświadczenie, które powinno zawierać w szczególności następujące dane: imię i nazwisko kierowcy, okres, którego dotyczy, wskazanie przyczyny nieposiadania wykresówek, o których mowa w art. 15 ust. 7 rozporządzenia nr 3821/85/EWG, miejsce i data wystawienia, podpis pracodawcy. Okazane przez kierowcę w czasie kontroli wykresówki nie zawierały wszystkich wymaganych danych zgodnie z art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców, gdyż nie było w nich wskazanej przyczyny nieposiadania wykresówek oraz daty ich wystawienia. Brak wskazania przyczyn nieposiadania wykresówek w istotny sposób wpływa na obraz pracy kierowcy i nie może zostać uznany jedynie za błąd formalny.
Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że kary w transporcie drogowym określono w sposób sztywny w ramach poszczególnych przewinień, a decyzja wydawana na podstawie tych przepisów ma związany, a nie uznaniowy charakter. Natomiast, gdy strona znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kary w orzeczonej wysokości może - w oparciu o art. 42 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 249, poz. 2104 ze zm.) - wystąpić ze stosownym wnioskiem do właściwego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, który wydał decyzję I instancji.
W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca ponownie zarzuciła organowi dokonanie błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, a mianowicie:
- art. 92 ust. 1 i art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym w związku z art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców polegające na przyjęciu, że drobny brak formalny w dokumentach przekazanych kierowcy przez pracodawcę jest traktowany jako naruszenie obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, podczas gdy z dokumentów posiadanych przez kierującego pojazdem wynika, że nie naruszył on kardynalnych zasad wynikających z ustawy o czasie pracy kierowców, a mianowicie okresów prowadzenia pojazdu i okresów wypoczynku,
- art. 42 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym oraz § 3 ust. 3 w związku z § 3 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych, polegające na błędnym przyjęciu, że dowód opłaty za przejazd po drogach krajowych stanowią jedynie przechowywane łącznie w pojeździe winieta i odcinek kontrolny, w sytuacji gdy bezspornym jest, że opłata taka została wniesiona, a brak odcinka kontrolnego wynika z jego zagubienia.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Głównemu Inspektorowi Transportu Drogowego do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, iż literalna wykładnia przepisów prowadząca do absurdalnych wniosków "nie może wziąć góry" nad wykładnią celowościową. Celem wprowadzenia przepisów w ustawie o transporcie drogowym (art. 42 ust. 1 i ust. 2 pkt 3) jest ponoszenie przez niektórych użytkowników dróg kosztów ich utrzymania i ewentualnie kosztów remontów i budowy nowych dróg. Cel ten został w stanie faktycznym niniejszej sprawy osiągnięty, gdyż Spółka dokonała stosownej opłaty zakupując roczną kartę opłaty drogowej w O. w S. - faktura VAT nr [...]. Winieta samoprzylepna umieszczona w pojeździe i faktura stanowią niepodważalny dowód uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W tej sytuacji nie można zasadnie twierdzić, co przyjęły organy ITD, że skarżąca wykonywała przewóz drogowy bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych. W ocenie skarżącej za nieuzasadniony należy uznać także zarzut naruszenia art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców, który zobowiązuje pracodawcę do wystawienia i przekazania kierowcy zaświadczenia wymaganego tym przepisem. Nie zawarcie w zaświadczeniu jedynie drobnych formalnych wymogów w żaden sposób nie powinno być uznane za brak zaświadczenia i skutkować nałożeniem kary na przedsiębiorcę. Ratio legis przepisu art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców to zobowiązanie pracodawcy i kierowcy do przestrzegania wynikających z przepisów tej ustawy oraz regulacji Unii Europejskiej norm czasu prowadzenia pojazdu /czasu pracy/ i czasu odpoczynku. Poza sporem jest natomiast, że kierowca kontrolowanego pojazdu Z. L. nie naruszył przepisów dotyczących czasu pracy i czasu odpoczynku, co potwierdzają również organy ITD.
Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż zasługuje na uwzględnienie w części dotyczącej nałożenia na skarżącą Spółkę kary pieniężnej w kwocie 3.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych, gdyż organy administracji obu instancji w tym zakresie nie wyjaśniły dostatecznie stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy.
Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125 poz. 874 z późn. zm.) podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych.
Przepis § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r. w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 151, poz. 1089 z późn. zm. ) stanowi, że uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie, przez podmiot wykonujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy, karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat. Karta opłaty składa się z dwóch części: winiety samoprzylepnej umieszczanej w sposób trwały wewnątrz pojazdu samochodowego, w prawym dolnym rogu przedniej szyby pojazdu oraz odcinka kontrolnego przechowywanego w pojeździe samochodowym i okazywanego na żądanie osób uprawnionych do kontroli karty opłaty. Dowód uiszczenia opłaty stanowią obie przedziurkowane części karty opłaty łącznie. W przepisie § 3 ust. 4 powyższego rozporządzenia wymienione zostały zaś przypadki, w których okazany do kontroli odcinek kontrolny i winieta samoprzylepna nie stanowią dowodu uiszczenia opłaty.
W myśl natomiast przepisu art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych. Jak wynika z art. 92 ust. 4 tej ustawy wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. W przepisach lp. 4.1. – 4.3. załącznika do ustawy o transporcie drogowym ustawodawca wymienił trzy delikty związane z wykonywaniem przewozu drogowego z naruszeniem przepisów dotyczących uiszczania opłat za przejazd po drogach krajowych przewidując różne kary pieniężne za ich popełnienie. Wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych (lp. 4.1.) zagrożone jest karą w wysokości 3.000 zł. Dla pozostałych deliktów, to jest wykonywania przewozu drogowego z opłatą uiszczoną w wysokości niższej niż wymagana dla danego pojazdu samochodowego i wykonywania przewozu drogowego z nieprawidłowo wypełnioną kartą za przejazd po drogach krajowych, ustawodawca przewidział kary pieniężne w wysokości po 1.000 zł. Zatem jak wynika z powyższego uregulowania, najdotkliwiej karany jest delikt polegający na naruszeniu obowiązku uiszczania opłaty za przejazd pojazdami samochodowymi po drogach krajowych. Łagodniej karane jest natomiast niezachowanie wymogów związanych z dokumentowaniem uiszczenia opłaty, które jednak nie zostało określone w sposób ogólny, lecz ściśle jako nieprawidłowe wypełnienie karty za przejazd po drogach krajowych.
W orzeczeniu z dnia 6 stycznia 2009 r. sygn. akt II GSK 593/08 Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 8 sierpnia 2006 r., w sprawie opłat za przejazd po drogach krajowych zostało wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z tym przepisem minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, upoważniony został do określenia, w drodze rozporządzenia, rodzaju i stawek opłaty za przejazd po drogach krajowych, oraz trybu wnoszenia i sposobu rozliczania tej opłaty w przypadku niewykorzystania w całości lub w części dokumentu potwierdzającego jej wniesienie za okres roczny z przyczyn niezależnych od przedsiębiorcy, a także wzorów dokumentów potwierdzających wniesienie tej opłaty. W zakresie dotyczącym udokumentowania wniesienia opłaty minister właściwy do spraw transportu umocowany był więc jedynie do określenia wzorów dokumentów potwierdzających wniesienie tej opłaty. Taki też zakres regulacji określa § 1 ww. rozporządzenia wykonawczego. Upoważnienie ustawowe nie obejmowało natomiast możliwości zmian zasad dowodzenia określonych w ustawach regulujących postępowanie administracyjne, w szczególności w przepisach k.p.a. Przeniesienie regulowanej ustawowo materii zasad postępowania dowodowego do aktu normatywnego rangi podustawowej (jakim jest ww. rozporządzenie) naruszałoby bowiem zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP).
Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił jednocześnie w tym orzeczeniu, że ustawodawca w załączniku do ustawy o transporcie drogowym nie przewidział nakładania na przedsiębiorców "sankcji za ogólnie określone niezachowanie wymogów związanych z udokumentowaniem uiszczenia opłaty".
Analogiczne stanowisko jak wyżej, zajął Naczelny Sąd Administracyjny także w wyroku z dnia 28 kwietnia 2009 r. sygn. akt II GSK 895/08.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy bezspornym jest, że na przedniej szybie kontrolowanego pojazdu w prawym dolnym rogu umieszczona była winieta samoprzylepna rocznej karty opłaty o nr i serii [...] ważna od dnia [...] lutego 2008 r. Kierowca w czasie kontroli nie okazał natomiast odcinka kontrolnego karty opłat za przejazd po drogach krajowych oświadczając, iż odcinek ten zaginął. W toku postępowania administracyjnego skarżąca dla udokumentowania faktu uiszczenia opłaty drogowej przedstawiła dodatkowo organowi fakturę zakupu rocznej karty opłaty drogowej o nr [...] wystawioną przez O. w S. – fakturę VAT nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r.
Przepis lp. 4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym sankcją kary 3.000 zł obwarowuje "wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty (...)", gdy tymczasem uiszczenie to zdefiniowano w § 3 ust. 1 rozporządzenia stanowiąc, iż następuje ono "poprzez nabycie (...) karty opłaty w jednostce upoważnionej do poboru opłat". Organ nie twierdził w toku postępowania, że skarżąca Spółka nie nabyła karty stosownie do tego przepisu, mimo tego nałożył karę pieniężną za wykonywanie przewozu bez uiszczenia opłaty, wywodząc ten brak z faktu nieokazania odcinka kontrolnego karty w czasie kontroli.
W ocenie Sądu, w zaistniałym stanie faktycznym, obowiązkiem organu było przeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie, czy skarżąca faktycznie uiściła wymaganą opłatę drogową za kontrolowany przejazd. W tym celu organ powinien podjąć czynności mające na celu ustalenie, jaką liczbą pojazdów skarżąca dysponowała w dacie kontroli oraz, czy dla pojazdów tych miała wykupione karty opłaty za przejazd po drogach krajowych, a tym samym, czy przedstawiona przez stronę fakturę VAT nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. mogła stanowić dowód potwierdzający nabycie rocznej karty opłaty drogowej dla kontrolowanego pojazdu o nr rej. [...].
Nakładanie na obywatela sankcji za naruszenie prawa musi znajdować oparcie w wyraźnie sformułowanym przepisie rangi ustawowej, zatem w przypadku, gdyby skarżąca wykazała, że uiściła opłatę za kontrolowany przewóz nie byłoby podstaw do nałożenia kary pieniężnej na podstawie lp. 4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym, w sytuacji jedynie nieokazania w czasie kontroli odcinka kontrolnego karty.
Organy obu instancji nie poczyniły żadnych ustaleń w tym zakresie przyjmując a priori, że nieokazanie odcinka kontrolnego rocznej karty opłaty drogowej jest równoznaczne z wykonywaniem przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.
Organy administracji nie rozpoznały tym samym sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Ponieważ stwierdzone naruszenie przepisów postępowania przy ustalaniu powyższej kwestii mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w tej części na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skarga w pozostałym zakresie nie zasługuje natomiast w ocenie Sądu na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja w tej części nie narusza ani przepisów prawa procesowego, ani przepisów prawa materialnego. Organy administracji obu instancji w tym zakresie prawidłowo oceniły zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa.
Zgodnie z art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym w zw. z art. 26 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, kierowca na żądanie upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych zobowiązany był okazać wykresówki za bieżący dzień i poprzednie 28 dni. Jeżeli natomiast w określonych dniach nie prowadził pojazdu albo prowadził pojazd, do którego nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia (WE) nr 561/2006 lub Umowy AETR, to zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92 poz. 879), na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli zobowiązany był przedstawić zaświadczenie wskazujące przyczyny nieposiadania wykresówek, które zawiera następujące dane: imię i nazwisko kierowcy, okres, którego dotyczy, wskazanie przyczyny nieposiadania wykresówek, nieużytkowania karty kierowcy lub niesporządzenia wydruków, o których mowa w art. 15 ust. 7 rozporządzenia (EWG) nr 3821/85, miejsce i datę wystawienia, podpis pracodawcy lub podmiotu, na rzecz którego kierowca wykonywał przewóz.
Analiza zapisów na okazanych do kontroli przez kierowcę K. L. wykresówkach wykazała, że kierowca ten w okresie od godziny 16:15 dnia 9 stycznia 2009 r. do godziny 7:35 dnia 12 stycznia 2009 r. oraz od godziny 14:55 dnia 16 stycznia 2009r. do godziny 7:25 19 stycznia 2009 r. wykonywał odpoczynki tygodniowe. Okazane przez kierowcę druki zaświadczeń nie zawierały jednak wszystkich danych zgodnie z art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców, które potwierdzałyby powyższe okoliczności (nie było na nich wskazanej przyczyny nieposiadania wykresówek oraz daty ich wystawienia).
Sam fakt wyposażenia kierowcy w druki odpowiednich zaświadczeń bez wypełnienia w nich odpowiednich rubryk zawierających dane o których mowa w art. 31 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców nie może być oceniony jako dopełnienie obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie zaświadczenie.
W ocenie Sądu, nie można zgodzić się ze skarżącą, że niewypełnienie w tych drukach rubryk odnośnie przyczyny nieposiadania wykresówek oraz daty ich wystawienia było tylko drobnym brakiem formalnym, który nie miał wpływu na byt prawny tych zaświadczeń. Celem wystawienia zaświadczenia jest bowiem właśnie wskazanie przyczyny nieposiadania przez kierowcę wykresówek, a zaświadczenie to pracodawca ma obowiązek wystawić i wręczyć kierowcy, co do zasady, przed rozpoczęciem przez kierowcę przewozu drogowego. W przypadku zaś, gdy kierowca w określonych dniach nie prowadził pojazdu w trakcie wykonywania danego zadania przewozowego, pracodawca niezwłocznie wystawia i przekazuje zaświadczenie na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli (art. 31 ust. 2 ww. ustawy).
Tym samym organ zasadnie nałożył na skarżącą Spółkę karę pieniężną w wysokości 500 zł na podstawie lp. 1.7. załącznika do ustawy o transporcie drogowym za wykonywanie przewozu na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty.
Z uwagi na powyższe Sąd, we wskazanym wyżej zakresie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 206 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło