II SA/Gl 401/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant St. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2009 r. sprawy ze skargi H. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości uchyla zaskarżone postanowienie i orzeka, że nie podlega ono wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] Burmistrz K. ustalił jednorazową opłatę w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Obowiązek uiszczenia tej opłaty organ nałożył na H.R. w związku ze zbyciem przez nią oraz jej małżonka M.R. działki nr [...] przed upływem [...] lat od wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który zmienił przeznaczenie tej działki z terenów upraw rolniczych m.in. na tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Odwołanie od tej decyzji wniosła H.R. pismem z dnia [...]. W piśmie przekazującym to odwołanie organ I instancji podał, że zostało ono wniesione z jednodniowym uchybieniem terminu wskazanym w art. 129 § 2 k.p.a., bowiem pismo zawierające odwołanie odwołująca się złożyła osobiście w sekretariacie Urzędu Miasta K. w dniu [...], a zaskarżona decyzja została jej doręczona w dniu [...]. Ze stanowiskiem tym nie zgodziła się H.R. podając w piśmie z dnia [...] skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., że "na odwołanie miała 14 dni roboczych, a złożyła je w 11 dniu". W piśmie tym podniosła także, że w styczniu zmarł jej mąż i nie była w stanie zająć się wcześniej wszystkimi sprawami. W reakcji na to wystąpienie SKO w C. pismem z dnia [...] wezwało odwołującą się do wykazania, w terminie 7 dni, że odwołanie zostało wniesione w 11 dniu terminu przewidzianego do jego wniesienia. H.R. odpowiedziała na to wezwanie kolejnym pismem z dnia [...]. Podała w nim, że w związku z nagłą śmiercią męża jej życie zostało postawione na głowie. Obliczenie, że odwołanie wniosła w 11 dniu roboczym wzięła z pisma Burmistrza K. twierdzącego, że jego decyzję otrzymała w dniu [...]. Nie potrafi jednak sprecyzować jaki to był dzień z uwagi na sytuację, w której się znalazła. Ponadto licząc dni urzędowe od [...] do [...] należy stwierdzić, że było ich 11. Kończąc pismo odwołująca się poprosiła Kolegium ( Komisję ) "o wzięcie pod uwagę sytuacji w jakiej się wtedy znalazła". Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza K. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu na dokonanie tej czynności, a niedochowanie tego terminu powoduje jej bezskuteczność. W rozpatrywanej sprawie decyzja organu I instancji została doręczona odwołującej się w dniu [...], a zatem ustawowy termin do skutecznego wniesienia odwołania upłynął w dniu [...]. Strona natomiast złożyła osobiście odwołanie od decyzji w siedzibie organu I instancji w dniu [...], co wynika z wydruku z rejestru kancelaryjnego. W konsekwencji, mając na uwadze, że zaskarżona decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o możliwości wniesienia odwołania oraz została doręczona w trybie z art. 40 § 1 i art. 42 § 1 k.p.a., a strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to należało stwierdzić wniesienie odwołania po upływie ustawowego terminu. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem ustawowego terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby zaś rażące naruszenie prawa, gdyż oznaczałoby weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej. W skardze H.R. podniosła w pierwszym rzędzie zarzuty dotyczące decyzji Burmistrza K. ustalającej opłatę planistyczną. Odnosząc się bezpośrednio do treści zaskarżonego postanowienia wskazała, że ze względu na śmierć męża przeoczyła o jeden dzień termin do wniesienia odwołania. Podała także, że o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania dowiedziała się dopiero z postanowienia SKO w C. Nikt wcześniej nie poinformował jej, że istnieje taka możliwość, co zdaniem skarżącej narusza treść art. 11 k.p.a. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżącej należy wyjaśnić, że stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny nie posiada zatem uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej. Sąd jest jednak władny uchylić zaskarżony akt w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, czy naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i wreszcie naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.). Z kolei w myśl art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Poddane kontroli Sądu postanowienie SKO w C. w ocenie Sądu zapadło co najmniej przedwcześnie i bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy. W pierwszym rzędzie zauważyć przyjdzie, że zapadło ono z naruszeniem wyrażonej w art. 9 k.p.a. zasady ogólnej postępowania administracyjnego – informowania stron postępowania administracyjnego. Zasada ta nakłada na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organy czuwają jednocześnie nad tym aby strony postępowania i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wskazówek i wyjaśnień. Z obowiązku nałożonego tym przepisem SKO w C. nie wywiązało się należycie oceniając arbitralnie treść pism skarżącej z dnia [...] i [...]. Tymczasem już z pierwszego z tych pism wynikało, że odwołująca się od decyzji Burmistrza K. w sposób nieprawidłowy obliczyła termin, w jakim mogła wnieść skutecznie odwołanie. W piśmie tym skarżąca jednocześnie też powołała się na okoliczność uzasadniającą możliwość przywrócenia w trybie art. 58 k.p.a. 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania, którą bez wątpienia stanowiła śmierć jej męża ( w [...]). Opisana treść pisma skarżącej nakazywała Kolegium zatem nie tyle wezwanie jej do wykazania złożenia odwołania w ustawowym terminie lecz pouczenia o sposobie obliczania terminów w postępowaniu administracyjnym. Jednocześnie organ winien wezwać skarżącą do sprecyzowania, czy w związku z zaistniałą sytuacją osobistą i popełnionym błędem domaga się ona przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Stwierdzenie uchybienia terminu, bez jednoznacznego wyjaśnienia treści żądania strony nastąpiło tym samym z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, określonych w art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. Jeśli charakter pisma strony budzi wątpliwości, to organ administracji ma obowiązek, stosownie do postanowień powołanych wyżej artykułów, wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Skoro na podstawie pisma skarżącego nie można jednoznacznie określić treści żądania, a istnieją przesłanki by sądzić, iż domaga się on również przywrócenia terminu do złożenia odwołania, to rzeczą organu administracji jest wyjaśnienie rzeczywistej woli strony i treści jej żądania ( por. w tej kwestii wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 lutego 2009 r., II SA/Łd 806/08 [w:] Lex Nr 478537). W tym stanie rzeczy uzasadnione jest stwierdzenie wydania zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę SKO w C. wystąpi do skarżącej o wyjaśnienie wskazanych wyżej wąŧpliwości i dopiero w oparciu o te wyjaśnienia wyda stosowne orzeczenie lub orzeczenia. Z powyższych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O niewykonalności tego postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania Sąd nie orzekał wobec braku stosownego wniosku strony skarżącej. su