II OZ 583/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, , , po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 734/09 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wyłączenia pracownika organu administracyjnego od udziału w postępowaniu postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 13 kwietnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 734/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił A. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata albo radcy prawnego w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wyłączenia pracownika organu administracyjnego od udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu, Sąd I instancji wskazał, że skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy ponieważ nie uprawdopodobnił w wystarczający sposób okoliczności świadczących o zasadności przyznania mu prawa pomocy. We wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, złożonym 21 stycznia 2010 r., A. S. podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu "przyznał mu pomoc ze względu na stan zdrowia". Ponadto z formularza PPF wynika, że skarżący posiada jedynie udziały w nieruchomości i jest w "złym stanie zdrowia psychicznego". Pomimo wezwań kierowanych do skarżącego pismami z 3 lutego 2010 r. i 17 marca 2010 r. o przedłożenie kopii zeznań podatkowych za lata 2007-2008 (2008-2009), wyciągów z posiadanych kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych za ostatnich 6 miesięcy, kopii dokumentacji medycznej potwierdzającej zły stan zdrowia oraz określenie kwoty stałych wydatków miesięcznych, przedstawienie tytułu prawnego do lokalu wskazanego jako adres zamieszkania, do Sądu nie nadesłano jakichkolwiek istotnych w sprawie dokumentów, oprócz informacji, że skarżący został skierowany na badania psychiatryczne przez Sąd Rejonowy w G. (s. 196). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmawiając przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym podkreślił, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Skarżący nie przedstawił dokumentów, która pozwoliłyby ocenić jego sytuację majątkową. W zażaleniu z 7 maja 2010 r., A. S. wskazał jedynie, że posiadane przez niego nieruchomości są zajęte przez komornika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że w myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.), Sąd może przyznać osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z tym, inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. W razie pojawienia się wątpliwości co do informacji przedstawionych w formularzu PPF, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, sąd administracyjny może, na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwać go do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny przedstawionego przez skarżącego stanu faktycznego, po wezwaniu go do uzupełnienia złożonego wniosku i przedstawienia dokumentów związanych z jego sytuacją majątkową. Skarżący nie wykonał w pełni zarządzeń, uchylając się od współpracy z referendarzem i Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu w zakresie właściwego uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, a zatem powinien się liczyć z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione. Fakt przyznania prawa pomocy w innym postępowaniu przed sądem, czy samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez próby bliższego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wezwanie sądu, nie uzasadnia uwzględnienia jej zażalenia (tak postanowienia NSA z 17 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 45/09, z 14 września 2009 r., sygn. akt I FZ 315/09 oraz z 29 kwietnia 2010 r., sygn. akt I FZ 13/10; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.