II SA/Rz 265/09
WyrokWSA w Rzeszowie2009-10-27
Skład orzekający: Ryszard Bryk, Magdalena Józefczyk, Jolanta Ewa Wojtyna
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku, gdy nieruchomość zajęta pod linię kolejową została nabyta przez Archidiecezję na mocy ugody z Komisją Majątkową, a następnie stała się własnością Skarbu Państwa z mocy prawa, przysługuje odszkodowanie, jeśli PKP S.A. nie pozostawała w samoistnym posiadaniu tej nieruchomości przez co najmniej 30 lat przed dniem 31 maja 2003 r.?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję Wojewody odmawiającą ustalenia odszkodowania, uznając, że PKP S.A. nie wykazała samoistnego posiadania nieruchomości przez wymagany okres 30 lat przed 31 maja 2003 r. Kluczowe było ustalenie, że po nabyciu nieruchomości przez Archidiecezję, została ona oddana w dzierżawę, co przerwało ciągłość samoistnego posiadania przez PKP S.A. i wyłączyło zastosowanie negatywnej przesłanki z art. 37a ust. 7 ustawy o PKP.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku Archidiecezji o odszkodowanie z tytułu nabycia przez Skarb Państwa, z mocy prawa, własności nieruchomości zajętej pod linię kolejową. Wojewoda odmówił ustalenia odszkodowania, powołując się na przepis wyłączający to prawo, gdy PKP S.A. pozostawała w samoistnym posiadaniu gruntu przez co najmniej 30 lat przed 31 maja 2003 r. Archidiecezja zarzuciła naruszenie prawa materialnego i proceduralnego, wskazując m.in. na dzierżawę nieruchomości przez małżonków C. przed wskazaną datą. Sąd uchylił decyzję Wojewody, uznając, że posiadanie samoistne przez PKP S.A. nie zostało wykazane.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody, zasądzenie od Wojewody na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz zwrot nadpłaconego wpisu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 14 października 2009 r. sprawy ze skargi Archidiecezji [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009 r., Nr [...] w przedmiocie odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa własności nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej Archidiecezji [...] kwotę 457 zł /słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. zwraca stronie skarżącej Archidiecezji [...] nadpłacony wpis w kwocie 1.517 zł /słownie: jeden tysiąc pięćset siedemnaście złotych/.
Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009 roku , który działając na podstawie art. 138 § 1 pkt.2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego zwanej dalej jako k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Polskich Kolei Państwowych SA Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K., uchylił decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2007 roku . Jednocześnie orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania na rzecz Archidiecezji [...] z tytułu nabycia przez Skarb Państwa, z mocy prawa, własności nieruchomości położonej w miejscowości H., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...] o pow. 0,91 ha, zajętej pod linię kolejową szerokotorową nr [...] P. – M.
Decyzje obydwu instancji zapadły w następujących okolicznościach sprawy.
Postępowanie o odszkodowanie wszczęte zostało na wniosek Archidiecezji [...], która , w wyniku zawartej w dniu 19 marca 2002 roku przed Komisją Majątkową ugody z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa – Oddział Terenowy w R. nabyła na własność m.in. wymienioną wyżej nieruchomość . Do wniosku dołączono decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 roku , który działając na podstawie art. 37a ustawy z 8 września 2000 roku o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" / Dz. U. z 2000 r. nr 84 poz.948 ze zm./ w zw. z art. 4 pkt.2, art. 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 roku o transporcie kolejowym / Dz. U. nr 86 poz. 789 ze zm./ stwierdził, że grunt położony w miejscowości H. gmina M., oznaczony jako działka [...] o pow. 0,91 ha zajęty pod linię kolejową szerokotorową nr [...] P. – M., pozostający w dniu 28 lutego 2003 roku we władaniu PKP SA , stanowiący , zgodnie z wpisem w księdze wieczystej nr [...] własność Archidiecezji [...], stał się z dniem 1 czerwca 2003 roku , z mocy prawa, za odszkodowaniem ,własnością Skarbu Państwa. Wskazana decyzja stwierdza też, że PKP SA nabyła z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 roku prawo użytkowania wieczystego wymienionego gruntu oraz prawo własności toru głównego zasadniczego linii nr [...] zlokalizowanego na tym gruncie. Użytkowanie wieczyste ustanowione zostało na 99 lat licząc od 1 czerwca 2003 roku.
Organ I instancji ustalił odszkodowanie na rzecz Archidiecezji [...] w wysokości 85 813 zł w oparciu o pisemną opinię rzeczoznawcy majątkowego , według wartości nieruchomości na dzień pozbawienia Archidiecezji prawa własności ,tj. na dzień 1 czerwca 2003 roku. Organ przyjął, że działka nr [...] co najmniej od 1976r. była zabudowana torem linii kolejowej szerokotorowej P. – M., na co wskazują zeznania świadka F. G., który w 1976r. był starszym zawiadowcą odcinka drogowego
w M. i bezpośrednim administratorem funkcjonowania linii kolejowej na terenie m. in. miejscowości H.
W ocenie Starosty, w sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 37a ust. 1 i ust. 7 zd. 1 w/w ustawy . o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" /zwane dalej PKP SA /, bowiem roszczenie zostało złożone w terminie ustawowo określonym, tj. do dnia 31 grudnia 2007 roku przez podmiot uprawniony, zaś z dniem 1 czerwca 2003r,. Archidiecezja [...] pozbawiona została prawa własności przedmiotowej nieruchomości.
Organ uznał jednocześnie, iż nie zachodzi w sprawie okoliczność określona
w art. 37a ust. 7 zd. 3 wskazanej ustawy, zgodnie z którym roszczenie
o odszkodowanie nie przysługuje w przypadku gdy grunt, o którym mowa w ust. 1 pozostawał do dnia 31 maja 2003r. w samoistnym posiadaniu PKP S.A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez co najmniej 30 lat.
Zdaniem organu I instancji, nie został bowiem w wystarczający sposób udokumentowany fakt wybudowania przez PKP w latach 60-tych i fakt istnienia na działce nr [...] toru linii kolejowej szerokotorowej Nr [...] P. – M.
Z księgi środków trwałych nie wynika bowiem kto i kiedy wybudował wspomniany tor
i na jakiej działce według danych z ewidencji gruntów, zwłaszcza, że w sąsiedztwie tego toru na innej działce przebiegały inne w tym samym kierunku. Przyjmując zatem, że PKP S.A. - poprzez fakt istnienia toru od 1976r. na aktualnie oznaczonej
w ewidencji gruntów działce nr [...] obr. H. – wykonywała przewozy, czyli korzystała
z tego gruntu, to do dnia 31 maja 2003r. była posiadaczem tej nieruchomości przez 27 lat.
Organ zauważył, że Polskie Koleje Państwowe S.A. nie uważały się za posiadacza samoistnego przedmiotowej działki, skoro nie zadbały o ujawnienie tego faktu w ewidencji gruntów oraz nie złożyły deklaracji podatkowej w 2003r.
W odwołaniu od decyzji Starosty z dnia [...] listopada 2007r. PKP S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. wniosły o jej uchylenie w całości podkreślając, iż zeznania świadka F. G. dowodzą tego, iż skoro objął on funkcję administratora czynnej linii kolejowej w 1976r., to linia ta musiała istnieć wcześniej. Poza tym, pominięta została ta część jego zeznań, z której wynika, że przedmiotowa linia powstała na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych dla prowadzenia ruchy międzynarodowego pociągów osobowych i towarowych między P. a granicą państwa.
Strona odwołująca zwróciła uwagę na zapis znajdujący się w książce środków trwałych, wskazujący na rok budowy wspomnianej linii kolejowej - 1960. Ewidencja ta odzwierciedla przy tym faktyczną datę przejęcia inwestycji do eksploatacji. Oczywistym jest w tej sytuacji, iż jej budowa rozpoczęła się wcześniej. PKP powołała się na regulacje prawne wskazujące, że wyłącznie ona wykonywała czynności przewozu osób i rzeczy a także budowy i eksploatacji linii kolejowych, w tym także linii Nr [...] P. – M. Brak obowiązku składania deklaracji podatkowych wynikał zaś
z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych. Odnośnie natomiast kwestii ujawnienia w ewidencji gruntów faktycznego sposobu użytkowania przedmiotowej działki, strona odwołująca podniosła, iż działka nr 346 uległa podziałowi w 2000r., zaś operat dotyczący tegoż podziału przekazany został organowi ewidencyjnemu, który jednakże nie zawarł w ewidencji danych na temat sposobu użytkowania przedmiotowej nieruchomości.
Utrzymując w mocy skarżoną decyzję Wojewoda przyjął (decyzja z dnia [...] stycznia 2008r.), iż z zawartego w art. 37a ust. 7 w/w ustawy z dnia 8 września 2000r. odesłania do ust. 1 tego artykułu, który odnosi się wyłącznie do gruntów niestanowiących własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP S.A. wynika, że kwestia ustalenia odszkodowania za przejście prawa własności nieruchomości uzależniona jest od okresu, w jakim PKP S.A. była samoistnym jej posiadaczem. Chodzi tutaj jednakże o okres, w którym grunt wchodzący w skład linii kolejowej nie stanowił własności wskazanych wyżej podmiotów (Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP S.A.). Przedmiotowa nieruchomość przestała być własnością Skarbu Państwa po sporządzeniu przez Komisję Majątkową ugody z dnia 19 marca 2002r., stając się wówczas własnością Archidiecezji [...]. Tym samym do okresu samoistnego posiadania wskazanej działki przez PKP S.A. należało zaliczyć jedynie okres od dnia zawarcia wspomnianej ugody do dnia 31 maja 2003r., co stanowi z kolei o niespełnieniu negatywnej przesłanki ustalenia odszkodowania określonej w art. 37a ust. 7 zd. 3 ustawy ....
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 30 października 2008r., sygn. akt II SA/Rz 245/08 uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2008r., nie zgadzając się z przedstawioną przez organ interpretacją art. 37a ust. 7 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe , Sąd wskazał, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów stawianych przez przepis art. 107 § 3 k.p.a. oraz, że zaskarżona decyzja narusza art. 37 a ust.7 ustawy z 8 września 2000 r. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Sąd zalecił ustosunkowanie się w postępowaniu ponownym do zarzutów zawartych w odwołaniu, a w razie potrzeby , przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy w dniu 31 maja 2003 roku i nieprzerwanie 30 lat przed tą datą sporna działka była
w samoistnym posiadaniu PKP SA lub jej poprzedników prawnych.
Rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy wskazał na art. 37a ust. 1 w/w ustawy , zgodnie z którym grunty wchodzące w skład linii kolejowej, pozostające w dniu 28 lutego 2003r. we władaniu PKP S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP S.A. stają się z dniem 1 czerwca 2003r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7 tegoż przepisu. Stosownie z kolei do tego ostatniego przepisu, odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu, złożony w okresie od 1 czerwca 2003r. do 31 grudnia 2007r. Po upływie tego okresu roszczenie nie przysługuje. Roszczenie nie przysługuje także, gdy grunt, o którym mowa w ust. 1 pozostawał do dnia 31 maja 2003r. w posiadaniu samoistnym PKP S.A. lub ich poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat.
Wojewoda podkreślił, iż nie może budzić wątpliwości okoliczność w postaci przebiegu toru kolejowego linii Nr [...] przez działkę nr [...], bowiem zostało to przesądzone w odrębnym postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] marca 2007r. Zdaniem organu, wpisanie powyższego toru kolejowego do księgi środków trwałych oznacza, iż znajdował się on na stanie przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", co stanowi z kolei niewątpliwie dowód posiadania tej drogi kolejowej przez PKP SA. Poza tym, okres posiadania owej nieruchomości należy liczyć od momentu rozpoczęcia budowy toru.
Zapis w wymienionej księdze oraz zeznania świadka F. G. wskazują, zdaniem organu, zgodnie na okoliczność posiadania przez PKP przedmiotowej nieruchomości nieprzerwanie co najmniej od 1960r. czyli przez 43 lata do 31 maja 2003r.
Wojewoda podniósł także, iż wskazanego okresu posiadania działki nr 346/2 nie przerwała zawarta przez Archidiecezję [...]z A. C. w dniu 2 września 2002r. umowa, na podstawie której oddano mu w dzierżawę m. in. powyższą działkę na okres 3 lat. Zeznania wyżej wymienionego wskazują bowiem, iż wskazaną nieruchomość dzierżawił tylko do 2004r., i to wyłącznie do granicy wyznaczonej znajdującymi się na niej torami. Tym samym nie doszło do objęcia przez niego w posiadanie toru linii kolejowej szerokotorowej Nr [...].
Bez znaczenia pozostaje również, zdaniem Wojewody, kwestia złożenia deklaracji podatkowej obejmującej sporną działkę, jak też ujawnienia w ewidencji gruntów stanu jej posiadania. Pozostawanie nieruchomości w posiadaniu samoistnym winno być bowiem ustalane wyłącznie na podstawie stanu faktycznego istniejącego na gruncie.
Nie zgadzając się z decyzją Wojewody z dnia [...] lutego 2009r. Archidiecezja [...] złożyła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzucając:
- naruszenie prawa materialnego a to art. 37a ust. 1, ust. 2, ust. 7, ust. 8 i ust. 9 ustawy o komercjalizacji ... poprzez przyjęcie, iż PKP S.A. pozostawała
w samoistnym posiadaniu działki nr [...] nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat przed dniem 31 maja 2003r. oraz przyjęcie, że PKP władała tą działką w dniu 28 lutego 2003r, podczas gdy na mocy ugody z dnia 2 września 2002r. oddała ją
w dzierżawę małżonkom A. i H. C., którzy przez okres 3 lat (w tym przed 31 maja 2003r.) byli w jej posiadaniu,
- naruszenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) poprzez pominięcie wyrażonych w uzasadnieniu wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 30 października 2008r. wskazań co do dalszego postępowania w postaci konieczności uzupełnienia dowodów celem ustalenia czy w dniu 31 maja 2003r. i nieprzerwanie przed tą datą działka nr [...] znajdowała się w samoistnym posiadaniu PKP S.A. lub jej poprzedników prawnych.
Wobec powyższego wniesiono o uchylenie kwestionowanej decyzji i przekazanie sprawy Wojewodzie do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, ponawiając motywy uzasadnienia skarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niewykonania wytycznych Sądu zawartych w wyroku z dnia 30 października 2008r. organ podkreślił, iż wprawdzie postępowanie dowodowe nie zostało przez niego przeprowadzone, ale zalecenie odnośnie powyższego uzasadnione było stwierdzeniem przez organ potrzeby w tym zakresie. W niniejszym przypadku nie było takiej konieczności, bowiem zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. nr 153 poz. 1269 z 2002 roku / sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 roku / zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.
W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. Sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w przepisie art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
Przedmiot kontroli w powyższym zakresie stanowi decyzja Wojewody, odmawiająca stronie skarżącej ustalenia odszkodowania z tytułu nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości zajętej pod linię kolejową, na podstawie art. 37 a ustawy z dnia 8 września 2000 roku o komercjalizacji, restrukturyzacji
i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"/ Dz. U. nr 84 poz. 948 z 2000 r./, zwanej dalej ustawą o PKP. Decyzja zapadła
w postępowaniu ponownym , po uchyleniu poprzedniej decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 30 pażdziernika 2008 w sprawie sygn. II SA /Rz 245/08.
Wymieniony wyżej przepis art. 37a , w ust.1 stanowi, że grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 roku we władaniu PKP SA niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP SA stają się z dniem 1 czerwca 2003 roku z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem , z zastrzeżeniem ust. 7.Zgodnie z ust. 7 odszkodowanie, o którym mowa w ust.1, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości , na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu , złożony w okresie od dnia 1 czerwca 2003 roku do dnia 31 grudnia 2007 roku . Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. Roszczenie to nie przysługuje również w przypadku , gdy grunt , o którym mowa w ust.1, pozostawał do dnia 31 maja 2003 roku w posiadaniu samoistnym PKP SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat.
W postępowaniu toczącym się na podstawie omawianego przepisu , organ administracyjny obowiązany jest ustalić, czy w sprawie zachodzą przesłanki przyznania odszkodowania lub , czy nie wystąpiły okoliczności które wyłączają ustalenie odszkodowania.
W sprawie bezsporne jest, że do dnia 19 marca 2002 roku właścicielem działki nr [...] o powierzchni 0,91 ha w miejscowości H. był Skarb Państwa, kiedy to na podstawie ugody zawartej z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa przed Komisją Majątkową , Archidiecezja [...] nabyła działkę na własność , jako zamienną za nieruchomości, których zwrot nie jest możliwy. Następnie, na mocy powyższej ugody, przejęła nieruchomość od Skarbu Państwa, czego dowodem jest protokół zdawczo – odbiorczy z dnia 29 kwietnia 2002 roku. Bezsporne jest też, że przez nieruchomość przebiega linia kolejowa szerokotorowa nr [...] P. – M. stanowiąca własność PKP SA.
Wniosek o odszkodowanie za wywłaszczenie tej działki Archidiecezja złożyła w Starostwie Powiatowym w dniu 8 marca 2007 roku , dołączając decyzję Wojewody z [...] marca 2007 roku , która stwierdza, że wymieniona działka, pozostająca w dniu 28 lutego 2003 roku we władaniu PKP SA , stanowiąca własność Archidiecezji [...], stała się z dniem 1 czerwca 2003 roku własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem na podstawie art. 37 a ustawy o PKP. Powyższe wskazuje, że wymóg złożenia wniosku w okresie od 1 czerwca 2003 roku do 31 grudnia 2007 roku został spełniony. Kwestią sporną pozostaje, czy spełnione zostały wszystkie przesłanki wymienione w przepisie art. 37 a ustawy o PKP. Wskazany wyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 pażdziernika 2008 roku II SA/Rz 245/08 dając organowi wytyczne co do dalszego postępowania wskazał, że rzeczą organu będzie ustosunkowanie się do zarzutów zawartych
w odwołaniu skarżącej spółki / PKP SA / , a w razie potrzeby przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy w dniu 31 maja 2003 roku i nieprzerwanie 30 lat przed tą datą sporna działka [...] była
w samoistnym posiadaniu PKP SA lub jej poprzedników prawnych.
Zgodnie z przepisem art. 336 kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel / posiadacz samoistny / , jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca, lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad rzeczą / posiadacz zależny/.
W zaskarżonej decyzji organ , jako dowód posiadania przez PKP działki nr [...] wskazał okoliczność, że tor kolejowy wpisany do Księgi Środków Trwałych, wybudowany został w 1960 roku. Okoliczność istnienia toru nie jest w sprawie kwestionowana, nie dowodzi jednak, że PKP SA była samoistnym posiadaczem gruntu.
Akta sprawy wskazują, że sporny grunt do momentu przekazania go Agencji Rolnej Skarbu Państwa w 1992 roku był we władaniu Państwowego Gospodarstwa Rolnego w M., zlikwidowanego na podstawie ustawy z 19 pażdziernika 1991 roku
o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw , co potwierdza protokół zdawczo odbiorczy z dnia 14 grudnia 1992 roku .Może to świadczyć, że grunt pozostawał do tej daty we współposiadaniu co najmniej dwóch podmiotów – PKP SA oraz Państwowego Gospodarstwa Rolnego w M. Nie ma to jednak decydującego znaczenia w sprawie, natomiast istotne jest to, że po przejściu prawa własności na Archidiecezję [...], działka nr [...] oddana została w dzierżawę na mocy umowy z dnia 2 września 2002 roku zawartą na trzy lata pomiędzy właścicielem gruntu / Archidiecezja/ a A. C. i H. C., zamieszkałymi
w miejscowości H., z przeznaczeniem na prowadzenie działalności rolniczej. Wydanie nieruchomości nastąpiło w dniu zawarcia umowy, w stanie do umówionego użytku. Tym samym dzierżawcy stali się posiadaczami zależnymi przedmiotowej nieruchomości od 2 września 2002 roku do 2 września 2005 roku. Jeżeli nawet przyjąć rok 2004, jako czas wygaśnięcia umowy / zgodnie z zeznaniami A. C./, to i tak powyższe fakty świadczą o tym, że grunt ten nie pozostawał do dnia 31 maja 2003 roku w posiadaniu samoistnym PKP SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. Tym samym nie ma w rozpatrywanej sprawie zastosowania przepis art. 37a ust.7 ustawy o PKP. Nie ma w tej sytuacji znaczenia data objęcia nieruchomości w posiadanie przez poprzedników prawnych PKP SA, bowiem istotna jest data końcowa – tj dzień 31 maja 2003 roku, a w tym dniu, zdaniem Sądu , podmiot ten nie był posiadaczem samoistnym gruntu. Sąd nie zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że A. C. dzierżawił działkę do granicy wyznaczonej torami kolejowymi, bowiem przedmiotowa działka stanowi jedną całość i wszystkie dokumenty zawarte w aktach sprawy określają ją jako działkę [...] o powierzchni 0,91 ha i jako taka pozostawała we współposiadaniu dzierżawcy i PKP SA.
W postępowaniu ponownym organ rozpatrzy sprawę i wyda decyzję zgodnie ze przedstawionym stanowiskiem Sądu .
Wskazując na powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit.a P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło