II SA/Ol 784/09

Dnia 27 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2009 roku sprawy ze skargi P. B. w przedmiocie wymierzenia Rektorowi Uniwersytetu grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 maja 2008 roku - sygn. akt II SA/Ol 195/08 1/ wymierza Rektorowi Uniwersytetu grzywnę w wysokości 100 zł (słownie: sto złotych); 2/ zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego P. B. kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 6 maja 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (sygn. akt II SA/Ol 195/08) uwzględnił skargę P.B. i uchylił postanowienie Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]" Nr "[...]" wydane w przedmiocie skreślenia z listy studentów I roku studiów stacjonarnych na kierunku technika rolnicza i leśna - uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dziekana Wydziału Nauk Technicznych Uniwersytetu z dnia 27 grudnia 2007r. Wyrok ten stał się prawomocny. W dniu 27 sierpnia 2008r. Rektorowi Uniwersytetu zwrócono akta postępowania administracyjnego w sprawie skreślenia P.B. z listy studentów na kierunku technika rolnicza i leśna wraz z prawomocnym wyrokiem z dnia 6 maja 2008r. oraz prawomocnym postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2008r. Jak wynika z akt administracyjnych załączonych do sprawy o sygn. akt II SAB/Ol 35/09 w przedmiocie bezczynności Rektora Uniwersytetu w sprawie rozpoznania odwołania od decyzji dotyczącej skreślenia z listy studentów, skarżący pismem z dnia 1 lipca 2008r. poinformował organ o cofnięciu swojego odwołanie od decyzji Dziekana Wydziału Nauk Technicznych Uniwersytetu z dnia 27 grudnia 2007r. w przedmiocie jego skreślenia z listy studentów na kierunku technika rolnicza i leśna. W dniu 24 sierpnia 2009r. P.B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę o wymierzenie grzywny Rektorowi Uniwersytetu w wysokości 2000 zł za niewykonanie wyroku WSA w Olsztynie z dnia 6 maja 2008r. (sygn. akt II SA/Ol 195/08), wskazując jako podstawę prawną art. 154 § 1 i § 6 w zw. z art. 286 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący podał, iż wcześniej wezwał Rektora Uniwersytetu do załatwienia tej sprawy. Podał, że kilkunastomiesięczna zwłoka i brak respektowania wyroku Sądu stanowi rażące naruszenie prawa oraz zobowiązuje do wniesienia skargi i domagania się grzywny. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o odrzucenie skargi jako bezprzedmiotowej, o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy o sygn. II SA/Ol 195/08 oraz dowodu z dokumentów z akt administracyjnych załączonych do skargi P.B. złożonej w WSA w Olsztynie w dniu 30 lipca 2009r. Organ potwierdził, że postanowieniem z dnia "[...]" stwierdził niedopuszczalność odwołania z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia, na które skarżący złożył skargę. Wyrokiem WSA w Olsztynie z dnia 6 maja 2008r. (sygn. akt II SA/Ol 195/08) uchylono to postanowienie. Jednocześnie skarżący w dniu 1 lipca 2008r. złożył do organu pismo o cofnięciu odwołania od decyzji z dnia 27 grudnia 2007r. Następnie skarżący w dniu 20 lipca 2009r. złożył do Sądu skargę na bezczynność Rektora w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na tę skargę podniesiono, iż zarzuty co do bezczynności w kwestii rozpoznania odwołania są niezrozumiałe i nie znajdują oparcia w stanie faktycznym, skoro skarżący skutecznie cofnął swoje odwołanie i organ na tej podstawie nie prowadził już postępowania odwoławczego. Nadto wskazano, iż skarżący do dnia wniesienia skargi nie wzywał organu do załatwienia przedmiotowej sprawy. Stosownie zaś do art. 52 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Ponadto niezbędnym jest załączenie przez stronę skarżącą kopii wezwania do usunięcia naruszenia prawa na podstawie art. 53 § 3 i § 4 ppsa. Wobec tego, że skarżący cofnął odwołanie od decyzji organu I instancji, a jednocześnie nie zachował warunków formalnych uprawniających do wniesienia skargi do Sądu na bezczynność Rektora, przedmiotowa skarga w sprawie wymierzenia grzywny w tym zakresie jest niezrozumiała i nie znajduje uzasadnienia faktycznego i prawnego. Zarządzeniem z 27 sierpnia 2009r. Przewodniczący Wydziału II Sądu wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni od otrzymania wezwania dokumentu potwierdzającego pisemnie wezwanie organu do załatwienia sprawy. Pismem procesowym z 2 września 2009r. skarżący wystąpił z prośbą o przedłużenie wyznaczonego terminu celem podjęcia kroków do odnalezienia żądanych dokumentów. Podniósł, iż na pewno występował z takim wezwaniem do Rektora i musi skutecznie zażądać tych dokumentów od organu, który musi podjąć działania celem ich odnalezienia. Ponieważ cała procedura poszukiwania "zaginionych akt" może nie zakończyć się przed upływem wyznaczonych mu 7 dni prosi o umożliwienie późniejszego ich przedstawienia. Pismem z 9 września 2009r. skarżący przedłożył dokument potwierdzający pisemnie wezwanie Rektora do załatwienia tej sprawy, które to pismo nosi datę 14 lipca 2009r., zaś jak wynika z adnotacji organu zostało złożone w sekretariacie Rektora w dniu 21 lipca 2009r. Pełnomocnik Rektora Uniwersytetu pismem procesowym z 18 września 2009r. poinformował, że skarżący dopiero po złożeniu skargi (20 lipca 2009r.) w dniu 21 lipca 2009r. złożył wezwanie do załatwienia sprawy. Wobec powyższego sugerowanie, że organ zataja dokumenty jest niedopuszczalnym działaniem strony skarżącej. Także wniosek o przedłużenie terminu jest niedopuszczalny, gdyż strona złożone pisma powinna posiadać z potwierdzeniem ich nadania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie ustalił co następuje: Na wstępie zważyć należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola taka polega m.in. na rozpoznawaniu skarg na niewykonanie wyroku sądu administracyjnego. Stosownie do art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 lipca 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu w sprawie zaszły wszelkie formalne i materialne przesłanki wymierzenia Rektorowi Uniwersytetu grzywny za niewykonanie wyroku z dnia 6 maja 2008r. w terminie. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż istota skargi wszczynającej postępowanie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za niewykonanie wyroku sądu sprowadza się jedynie do żądania zastosowania przez sąd określonych środków mających na celu dyscyplinowanie organu za niewykonanie wyroku sądowego. Wymierzenie grzywny następuje w razie uwzględnienia skargi wniesionej przez stronę, która uprzednio zwróciła się do organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Z wskazanego warunku, wbrew twierdzeniu organu, wywiązał się skarżący, bowiem pismem z dnia 14 lipca 2009r. złożonym w sekretariacie Rektora w dniu 21 lipca 2009r. wezwał organ do niezwłocznego załatwienia sprawy po wyroku WSA w Olsztynie z dnia 6 maja 2008r. uchylającym postanowienie Rektora w przedmiocie skreślenia z listy studentów - niedopuszczalności odwołania. W tym miejscu należy także wskazać, iż pełnomocnik Rektora w piśmie procesowym z 18 września 2009r. podniósł, iż wezwanie to zostało wniesione po złożeniu skargi w dniu 20 lipca 2009r., jak również dołączył poświadczoną za zgodność kserokopię tego wezwania. Jednakże jak wynika z treści tego wezwania dotyczyło ono innej sprawy tj. żądania rozpoznania sprawy odwołania skarżącego od decyzji Dziekana z dnia 25 lutego 2008r. o skreśleniu go z listy studentów techniki rolniczej i leśnej. Zatem przedłożony przez organ dokument dotyczy innej sprawy administracyjnej niż rozpoznawana obecnie przez Sąd. Nadto z zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę stanowiska pełnomocnika organu wynika, że organ utożsamia skargę na bezczynność organu z instytucją skargi wnoszonej w trybie art. 154 ustawy ppsa. o wymierzenie grzywny za niewykonanie wyroku sądu. Wskazać w tym miejscu pozostaje, iż skargi te dotyczą różnych materii, bowiem skarga na bezczynność ma doprowadzić do określenia, czy organ jest zobowiązany w danej sytuacji do wydania aktu administracyjnego i taką skargę P.B. złożył do Sądu, która została rozpoznana przez tut. Sąd wyrokiem z dnia 1 października 2009r. (sygn. akt II SAB/Ol 35/09) zobowiązującym Rektora do rozpoznania wniosku. Natomiast skarga o ukaranie zmierza do wymierzenia sankcji za niewykonanie wyroku. Poza tym brak jest przepisów prawa, które wykluczałyby możliwość wystąpienia ze skargą o ukaranie organu za niewykonanie wyroku w sytuacji, gdy wcześniej strona skarżąca wykorzystuje środek w postaci skargi na bezczynność organu w rozpoznaniu jej sprawy. W przypadku skargi na niewykonanie wyroku bezwzględną przesłanką warunkującą dopuszczalność złożenia takiej skargi jest pisemne wezwanie organu do wykonania wyroku. Odnośnie przedłożonego przez skarżącego pisemnego wezwania do wykonania wyroku Sądu wynika z niego, iż zostało ono złożone w sekretariacie organu przed dniem wystąpienia ze skargą o wymierzenie grzywny za niewykonanie wyroku, bowiem wezwanie to wniesiono w dniu 21 lipca 2009r., natomiast skarga do Sądu została złożona, za pośrednictwem organu, w dniu 24 sierpnia 2009r. Chybiony jest zatem zarzut pełnomocnika organu, iż wezwanie to zostało złożone dopiero po wniesieniu skargi, jak również zarzut dotyczący oczerniania organu przez skarżącego, który wnosił o przedłożenie terminu do przedłożenia Sądowi wezwania, skoro jak wynika z przedłożonych dokumentów organ przekazując akta sprawy do Sądu nie załączył tego wezwania mimo jego posiadania. Odnotować należy, iż odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy Rektor Uniwersytetu otrzymał w dniu 27 sierpnia 2008r. i od tego momentu zgodnie z art. 286 § 2 ustawy ppsa. należy liczyć termin do załatwienia sprawy dotyczącej rozpoznania odwołania od decyzji organu I instancji w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Stosownie do art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym winno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Okoliczności powyższej nie zmienia fakt, iż w dniu 1 lipca 2008r. skarżący cofnął swoje odwołanie. W takim przypadku stosownie do art. 137 Kpa organ winien podjąć stosowne rozstrzygnięcie. Nie do przyjęcia pozostaje stanowisko pełnomocnika organu, iż na skutek cofnięcia odwołania postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe, skoro w żaden sposób organ nie zakończył tego postępowania. Powyższe prowadzi do wniosku, że organ - Rektor Uniwersytetu dopuścił się długotrwałej bezczynności w wykonaniu wyroku z dnia 6 maja 2008r. Stąd zasadna jest skarga o wymierzenie organowi z tego tytułu grzywny. Z akt sprawy wynika nadto, że do chwili wniesienia skargi nie została wydana decyzja w przedmiocie rozpoznania wniesionego odwołania od decyzji skreślającej z listy studentów decyzją organu I instancji z dnia 27 stycznia 2007r. Jednocześnie należy wskazać, iż ustalenie wysokości wymierzonej grzywny pozostawione zostało miarkowaniu Sądu, a jedynie jej górną granicę określa art. 154 § 6 ustawy ppsa., zgodnie z którym grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Sąd określając wysokość grzywny bierze pod uwagę takie elementy, jak charakter sprawy, okres pozostawania przez organ w bezczynności oraz podjęte działania w celu załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie Sąd wymierzył grzywnę w wysokości 100 zł uznając, iż kwota ta będzie stanowić dla organu - Rektora wystarczającą dolegliwość (w tym zakresie spełni swoją funkcję represyjną), stanowić też będzie wystarczający środek zapobiegający bezczynności organu w przyszłości (w tym zakresie spełni grzywna swoją funkcję prewencyjną indywidualną). Orzeczona wysokość grzywny powinna stanowić mobilizację dla organu aby ten niezwłocznie wykonał wyrok Sądu z dnia 6 maja 2008r. (sygn. akt II SA/Ol 195/08). Choć należy zauważyć, że z treści art. 154 § 3 ustawy ppsa. wynika, że obecnie grzywna stanowi w istocie karę za ignorowanie przez organy administracji publicznej wyroków sądowych, a nie środek przymusu do określonego zachowania się ( [w.] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2009, str. 405-410). Sąd wymierzając grzywnę miał na uwadze przede wszystkim charakter instytucji jaką jest Uniwersytet, który będąc uczelnią publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, ze m.) realizuje cele statutowe w zakresie kształcenia i edukacji. Wobec powyższego w ocenie Sądu niewskazane byłoby znaczne obciążanie finansowe takiego organu, co zresztą dostrzega sam skarżący. Z uwagi na rolę jaką Uczelnia spełnia w zakresie kształcenia i edukacji środki finansowe jakimi dysponuje powinny w jak największym stopniu służyć realizacji zadań statutowych. Tak więc w ocenie Sądu nie byłoby wskazane wymierzanie temu organowi bardziej dotkliwej kary pieniężnej, która w jakimkolwiek stopniu mogłaby odbić się niekorzystnie na realizacji zadań jakie prawo stawia przed uczelnią publiczną. Reasumując, Sąd uwzględnił skargę w trybie art. 154 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wymierzając w pkt I grzywnę w granicach określonych przez art. 154 § 6 tej ustawy. O kosztach postępowania sądowego obejmujących wpis w kwocie 200 zł oraz koszty zastępstwa prawnego w kwocie 240 zł, orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 200 ustawy ppsa. oraz § 2 ust. 1 i 2 w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, ze zm.).