II OSK 222/10

Dnia 2 lutego 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Borkowska( spr. ) Sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia [...] października 2009 r. sygn. akt II SA/Ke 559/09 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] lutego 2009 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 28 października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę M. K. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lutego 2009 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Zaskarżony wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nałożył na M. K. grzywnę w celu przymuszenia. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w trybie art. 44 § 4 k.p.a. Na powyższe postanowienie M. K. złożył w dniu [...] grudnia 2008 r. zażalenie bezpośrednio do Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w K. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Po otrzymaniu tego postanowienia (w dniu 21 stycznia 2009 r.), M. K. pismem z [...] lutego 2009 r. zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z [...] czerwca 2008 r. We wniosku podniósł, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, gdyż nie znał treści postanowienia. Ze względu bowiem na stan zdrowia nie mógł osobiście odebrać awizowanej przesyłki w urzędzie pocztowym, a poczta nie wydała przesyłki członkowi rodziny tłumacząc "innym pobytem i danymi osobowymi jak adresat na przesyłce". Postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., na podstawie art. 59 § 1 k.p.a., odmówił M. K. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na wyżej wymienione postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku własnej winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Nie przedstawił bowiem jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego, że w okresie od 26 czerwca 2008 r. do 17 lipca 2008 r. rzeczywiście był chory, w stopniu uniemożliwiającym mu odebranie przesyłki. Nie została też spełniona przesłanka określona art. 58 § 2 k.p.a., dotycząca zachowania siedmiodniowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, licząc od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Skoro bowiem zażalenie na postanowienie z [...] czerwca 2008 r. złożone zostało przez M. K. dnia 22 grudnia 2008 r., to w tym dniu ustała przyczyna uniemożliwiająca wniesienie tego zażalenia. Tymczasem prośba o przywrócenie terminu złożona została dopiero 6 lutego 2009 r. Organ podkreślił przy tym, że termin z art. 58 § 2 k.p.a. jest nieprzywracalny. Skargę na powyższe postanowienie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. K. wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi podkreślił, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia [...] czerwca 2008 r. nastąpiło bez jego winy, gdyż nie otrzymał tego postanowienia wobec czego nie znał jego treści. Przeszkodą w tym zakresie była choroba ojca oraz własna (która nasiliła się od 16 marca 2008 r. i trwa do chwili obecnej). Podał też, że w tym okresie czterokrotnie przebywał w szpitalu, miał trzy operacje, a jedną operację miał jego ojciec, nie przedstawiając na tę okoliczność stosownych dokumentów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w pisemnych motywach zaskarżonego postanowienia. Wyrokiem z dnia [...] października 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę M. K. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] lutego 2009 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 58 § 1, 2 i 3 k.p.a., zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Sąd stwierdził, że poza sporem jest, iż skarżący uchybił siedmiodniowemu terminowi do złożenia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] czerwca 2008 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Zasadnym więc było wydanie przez Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. postanowienia z dnia [...] stycznia 2009 r. stwierdzającego uchybienie do wniesienia zażalenia. Odbierając w dniu 11 grudnia 2008 r. w Urzędzie Skarbowym postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia skarżący nie mógł mieć już najmniejszych wątpliwości co do tego, że jego zażalenie jest spóźnione i należy wnieść prośbę o przywrócenie terminu. Prośbę taką, zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a., winien zatem wnieść do dnia 20 stycznia 2009 r., czego jednak nie uczynił i tym samym nie zachował siedmiodniowego terminu (art. 58 § 2 k.p.a.). Nawet doręczenie mu ostatecznego postanowienia Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] stycznia 2009 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia (21 stycznia 2009 r.) nie skłoniło go do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu. Wniosek taki złożył on dopiero w dniu 6 lutego 2009 r. Reasumując Sąd podkreślił, że powody, dla których skarżący uchybił terminowi siedmiodniowemu z art. 58 § 2 k.p.a., pozostają bez znaczenia w sprawie. Termin ten jest bowiem nieprzywracalny, a niezachowanie go zawsze powoduje odmowę przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. W takiej sytuacji bez wpływu na wynik sprawy pozostaje także ocena przyczyn, powodujących uchybienie terminu do dokonania tej czynności. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. K. zarzucając naruszenie przepisów art. 58 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7, 8, 9 i 77 k.p.a. przez przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia jest spóźniony, podczas gdy w treści tego zażalenia skarżący wskazał na przyczynę uchybienia terminu, co winno być potraktowane jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, złożony w terminie, co miało wpływ na treść orzeczenia oraz naruszenie art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. przez pominięcie w treści uzasadnienia znaczenia faktu wskazania przez skarżącego już w zażaleniu na przyczyny uchybienia terminu, pomimo że wynikało to z akt sprawy i miało znaczenie w aspekcie rozważań w przedmiocie zachowania 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W związku z powyższymi zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że Sąd w swych rozważaniach powinien wziąć pod uwagę, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazany został już w zażaleniu z dnia 22 grudnia 2008 r. przez podanie przyczyn uchybienia temu terminowi. Podniósł, że od 16 marca 2008 r. pogarsza się jego stan zdrowia, kilkakrotnie był hospitalizowany, przebył operacje co uniemożliwiało mu podjąć czynności w sprawie. Powołał się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z których wynika, że powołanie się w zażaleniu na przeszkody w podjęciu działań w sprawie jest w istocie prośbą o uwzględnienie opóźnienia i rozpoznania zażalenia. W ocenie skarżącego Sąd powinien, czego z naruszeniem art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a., nie zrobił, "rozważyć zgodność zaskarżonej decyzji z prawem przy uwzględnieniu treści zażalenia obejmującego także wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim stwierdzić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w sprawie nieważności postępowania określonej w art. 183 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem skarga kasacyjna podlegała rozpoznaniu w granicach zakreślonych wskazanymi w niej podstawami. 1. Za oczywiście bezzasadny uznać należało zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 58 § 2 k.p.a. w związku z art. 7, 8, 9, 77 § 1 k.p.a. – stanowiącego podstawę prawną kontrolowanego przez Sąd I instancji postanowienia, odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalając skargę na wskazane wyżej postanowienie podzielił stanowisko organów, że wniosek M. K. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia złożony został z uchybieniem 7-dniowego terminu wskazanego w art. 58 § 2 k.p.a., uznając, że w tej sytuacji przytoczone przez skarżącego powody, dla których uchybił terminowi, są bez znaczenia. W okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy stanowisko Sądu uznać należy za zasadne. W związku z przytoczonym uzasadnieniem, określonego w pkt 1 skargi kasacyjnej zarzutu, zasadnicze znaczenie będzie mieć ocena czy w warunkach niniejszej sprawy istnieją podstawy do potraktowania złożonych w zażaleniu z dnia 22 grudnia 2008 r. wyjaśnień skarżącego jako wniosku o przywrócenie terminu. Zauważyć w związku z powyższym należy, że tak treść wskazanych wyżej wyjaśnień jak i sposób ich sformułowania w określonym kontekście, a także fakt wystąpienia przez skarżącego w późniejszym terminie z pismem procesowym z dnia 3 lutego 2009 r., zawierającym wniosek o przywrócenie terminu, wykluczają możliwość przyjęcia, iż w uzasadnieniu zażalenia zawarta została prośba o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Wniosku o przywrócenie terminu nie można składać w sposób dorozumiany, co oznacza, że sam fakt wystąpienia z zażaleniem jeżeli nie zawiera ono wymienionego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu do jego złożenia nie uprawnia do domniemania, że tego rodzaju żądanie zostało zgłoszone (por. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. akt II GSK 596/09). Poza sporem jest, że w zażaleniu z dnia 3 lutego 2008 r. wniosek taki – zawierający prośbę o przywrócenie terminu – nie został zamieszczony. Skarżący zrealizował ten zamiar dopiero w dniu 3 grudnia 2009 r. – występując z osobnym pismem procesowym zgłaszającym żądanie przywrócenia terminu. 2. Nie mógł również odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez Sąd art. 133 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. Stosownie do brzmienia pierwszego z ww. przepisów "Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy (...)" podczas gdy drugi z powołanych przepisów określa wymogi jakimi powinno odpowiadać uzasadnienie orzeczenia. Naruszenia tych przepisów przez Sąd I instancji skarżący upatruje w tym, że "nie uwzględnił on faktu wskazania przez skarżącego już w zażaleniu przyczyn uchybienia terminu" i nie odniósł się do tego faktu w uzasadnieniu wyroku. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu zauważyć należy, że Sąd I instancji nie miał obowiązku dokonywać w aspekcie art. 58 § 2 k.p.a. oceny wskazanych w skardze kasacyjnej wyjaśnień skarżącego zawartych w zażaleniu z dnia 3 lutego 2008 r. Tak w toku postępowania administracyjnego jak i na etapie skargi do Sądu skarżący nie podnosił, że w wymienionym wyżej zażaleniu zawarł wniosek o przywrócenie terminu. Uwzględniając powyższe a w szczególności fakt, że w aktach sprawy znajduje się pismo procesowe z dnia 3 lutego 2009 r. stanowiące – czego skarżący nigdy nie zakwestionował – wniosek o przywrócenie terminu, uznać należy, iż nie zachodziła potrzeba odnoszenia się przez Sąd I instancji do tej kwestii. Wobec braku uzasadnionych podstaw skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu, adw. M. O.-R. wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowaniu między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w art. 259–261 P.p.s.a. po złożeniu przez pełnomocnika stosownego oświadczenia (§ 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (...).