III SA/Po 184/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej sprawy ze skargi K.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/M. Ławniczak /-/T. M. Geremek /-/M. Kosewska K.K. złożyła w piśmie z dnia 17 marca 2008 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wniosek o umorzenie zadłużenia z tytułu nieuregulowanych składek, uzasadniając go aktualną sytuacją majątkową oraz chorobą. Zakład przeprowadził postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem w dniu [...] r. decyzji nr 93/2008 odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne z okresy [...] W uzasadnieniu decyzji w pierwszej kolejności przedstawiono sytuację rodzinną i majątkową wnioskodawcy. ZUS wskazał, że pomimo zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, brak środków materialnych nie ma charakteru trwałego. Wnioskodawczyni posiada majątek, gdyż jest współwłaścicielem samochodu osobowego oraz nieruchomości położonej w Luboniu, która jest przedmiotem zabezpieczenia wierzytelności Zakładu. Ponadto strona ma przyznane świadczenie emerytalne, zasiłek pielęgnacyjny oraz zamieszkuje z rodziną. ZUS podkreślił, że wziął pod uwagę chorobę wnioskodawczyni, jednak nie zostały przedłożone informacje na temat miesięcznych kosztów leczenia. Strona złożyła do Prezesa ZUS wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając że ZUS nie przeanalizował dokładnie sprawy pod kątem umorzenia zadłużenia ze względu na ważny interes zobowiązanego, tj. nie wziął pod uwagę wszystkich aspektów jego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej. Podniósł, że opłacenie należności z tytułu składek spowodowałoby pozbawienie możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Decyzją nr [...] r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] Po analizie całokształtu materiału dowodowego oraz okoliczności podniesionych przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stwierdzono, iż organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a powołana przez skarżącą argumentacja nie prowadzi do zmiany rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dnia [...] r. W sprawie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności zawarte w art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s., co jednak nie obliguje Zakładu do podjęcia decyzji pozytywnej. Brak jest natomiast możliwości umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a. ustawy o s.u.s., gdyż nie zachodzą przesłanki określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U Nr 141, poz. 1365). Wyjaśniono, że trudna sytuacja materialna skarżącej nie ma charakteru trwałego. Wnioskodawczyni posiada majątek, gdyż jest współwłaścicielem samochodu osobowego oraz nieruchomości położonej L., która jest przedmiotem zabezpieczenia wierzytelności Zakładu. Podkreślono, że trudna sytuacja finansowa oraz zły stan zdrowia nie stanowią samoistnych i wystarczających podstaw do podjęcia przez Prezesa ZUS decyzji pozytywnej. Trudna sytuacja skarżącej nie jest przy tym następstwem nadzwyczajnych zdarzeń czy okoliczności, na które nie miała ona wpływu. Skarżąca nie wykazał natomiast istnienia wyjątkowych okoliczności, które pozwalałyby na umorzenie należności pomimo braku całkowitej nieściągalności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Pismem z dnia 2 lutego 2009 r. K.K. wniosła skargę na powyższą decyzję, zarzucając, iż przedstawione przez niego dowody nie zostały poddane wnikliwej analizie. Podniósł, że z uwagi na choroby i niezdolność do podjęcia pracy nie jest w stanie uregulować należności z tytułu składek. Ich opłacenie pozbawiłoby skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz możliwości leczenia. Podkreślił także, iż ze względu na stan zdrowia ma znikome szanse na podjęcie zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę organ rentowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sądy administracyjne powołane są do sprawowania wymiaru sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji w powyżej określonych granicach, Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn aniżeli w niej wskazane. Sąd stwierdził bowiem naruszenie prawa dające podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na to, że została ona wydana przez niewłaściwy organ. Przepis art. 83 ust. 4. ustawy o s.u.s. stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że organem wydającym decyzję w trybie przewidzianym w art. 83 ust. 4 ustawy o s.u.s. jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezes Zakładu ( por. wyrok NSA z 28.01.2009 r., II GSK 691/08, niepubl. i powołany tam wyrok NSA z 29.05.2007 r., II GSK 340/06 ). Zwrot "stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy" zawiera jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować wniosek, a nie organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku. Ustawodawca uznając, że stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przyjął zatem, że sprawa będzie ponownie rozpatrywana przez ten sam organ – Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Prezes Zakładu podpisuje wydane przez ten organ administracji publicznej decyzje bowiem zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy o s.u.s. Prezes reprezentuje Zakład na zewnątrz. Prezes Zakładu może przekazać swoje uprawnienie do reprezentowania Zakładu pracownikom i innym osobom na podstawie § 2 ust. 2 Statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( Załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lutego 2008 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych – Dz. U. Nr 28, poz. 164 ). W zaskarżonej decyzji z dnia [...] jako organ wydający decyzję wskazano Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( odmiennie niż w decyzji z dnia [...] r., gdzie organem tym był Zakład Ubezpieczeń Społecznych ), wynika to zarówno z nagłówka decyzji jak i z jej uzasadnienia. Również w odpowiedzi na skargę wskazano Prezesa Zakładu jako organ wydający decyzję. Oznacza to, że decyzję wydał niewłaściwy organ, co stanowi wadę wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1 kpa, uzasadniającą stwierdzenie przez sąd nieważności decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wobec czego należało orzec jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach oraz o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w punktach: II i III sentencji wyroku w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 oraz art. 152 p.p.s.a. /-/T.M. Geremek /-/M. Kosewska /-/M. Ławniczak