II SA/Bd 693/09
WyrokWSA w Bydgoszczy2009-10-28
Skład orzekający: Anna Klotz, Wojciech Jarzembski, Grażyna Malinowska – Wasik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może zmienić ostateczną decyzję o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 154 § 1 k.p.a., jeśli zmiana ta ma na celu nabycie przez żołnierza prawa do emerytury wojskowej na podstawie przepisów obowiązujących przed zmianą przepisów, a organ administracji uznał, że żołnierz nie spełniał kryteriów do emerytury nawet przy wcześniejszej dacie zwolnienia?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki do zmiany ostatecznej decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. Zastosowanie tego przepisu wymaga łącznego spełnienia przesłanek, że decyzja nie tworzy praw dla żadnej ze stron oraz że za zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. W niniejszej sprawie, nawet przy wcześniejszej dacie zwolnienia, skarżący nie spełniał kryteriów do emerytury wojskowej, a jego prośba o zwolnienie była świadomą decyzją, która nie była warunkowana nabyciem praw emerytalnych.Stan faktyczny
Skarżący, J. M., wniósł skargę na decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych utrzymującą w mocy decyzję o odmowie zmiany rozkazu personalnego w zakresie daty jego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Skarżący domagał się zmiany daty zwolnienia z dnia faktycznego na wcześniejszą, argumentując, że opóźnienie w rozpatrzeniu jego prośby spowodowało utratę prawa do emerytury wojskowej na korzystniejszych zasadach. Organy administracji odmówiły zmiany, uznając, że skarżący nie spełniał kryteriów do emerytury nawet przy wcześniejszej dacie zwolnienia, a jego prośba o zwolnienie była świadomą decyzją.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany rozkazu w zakresie daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę.
II SA/Bd 693/09
Uzasadnienie
J. M.. działając przez ustanowionego w sprawie adwokata wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na wydaną na podstawie art. 114, art. 115 i art. 118 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892 ze zm.), art. 12 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r., Nr 8, poz. 66), § 3 i 11 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137) oraz art. 104 i art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych Nr [...] z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B. nr [...] z dnia [...].
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło na podstawie poniżej przedstawionego stanu faktycznego.
Pismem z dnia [...] skarżący złożył do Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B. prośbę o zwolnienie go z zawodowej służby wojskowej.
Powyższe oświadczenie skarżącego w dniu [...] uzyskało pozytywną opinię z zachowaniem drogi służbowej. Zastępca Dowódcy ds. Politycznych z poparciem do dalszego rozpoznania z dnia [...] przekazał wniosek Szefowi Służby MPS, który to w dniu [...] wniosek o zwolnienie skarżącego ze służby przekazał do dalszego rozpoznania. Następnie kolejny przełożony Kwatermistrz- Zastępca Dowódcy POW w dniu [...] nadał sprawie dalszy bieg.
W dniu [...] skarżący oświadczył, że podtrzymuje treść swojej prośby z dnia [...] Zgodnie z wyciągiem z rozkazu personalnego [...], z którego wynika, że na podstawie art. 49 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 16, poz. 134) skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy na swoją prośbę (art. 51 ust. 1 pkt 2). Natomiast zgodnie z wyciągiem z rozkazu dziennego [...] z dnia [...] z dniem [...] skarżący został skreślony ze stanu ewidencyjnego oraz wszelkiego rodzaju zaopatrzenia z uwagi na zwolnienie do rezerwy na własną prośbę.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w S. odmówiono skarżącemu przyznania emerytury wojskowej z uwagi na niespełnienie kryterium 15 lat zawodowej służby wojskowej.
Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2000 r. sygn. akt II SA/Bd 1982/99 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącego na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] utrzymującą w mocy na podstawie art. 154 § 1 i 2 kpa rozkaz dowódcy P. Okręgu Wojskowego Nr [...] z dnia [...] o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej z dniem [...].
Z uzasadnienia wyroku wynika, że zastosowanie zmiany daty zwolnienia skarżącego w oparciu o przepis art. 154 kpa, było niemożliwe z uwagi na przepisy prawa materialnego zawarte w ustawie z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 16, poz. 134 ze zm.).
Wnioskiem z dnia [...] skarżący zwrócił się o zmianę na podstawie art. 154 § 1 kpa rozkazu personalnego z dnia [...]. Nr [...] Dowódcy POW w B. poprzez ustalenie, że zwolnienie ze służby nastąpiło z dniem [...].
Wniosek uzasadnił tym, że jego prośba o zwolnienie z dnia [...] w dniu [...] trafiła do organu zwalniającego –Dowódcy POW. Na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 1970 r. obowiązkiem organów wojskowych było rozpatrzenie wniosku o zwolnienie w terminie 3 miesięcy od jego wniesienia, tj. do dnia [...].
Konieczność powyższej zmiany skarżący uzasadnił innym odmiennym, korzystniejszym dla niego stanem prawnym, obowiązującym w dniu złożenia wniosku niż stanem prawnym obowiązującym w okresie zwolnienia go w dniu [...].
Na skutek zaistniałego opóźnienia wnioskodawca utracił prawo do wojskowej emerytury, bowiem w tym czasie uległy zmianie przepisy, które w sposób mniej korzystny dla strony regulowały kwestie nabywania praw emerytalnych. Zdaniem Skarżącego gdyby zwolnienie ze służby nastąpiło zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, wówczas wnioskodawca nabyłby prawo do świadczenia emerytalnego na poprzednich warunkach, które spełniał.
Decyzją z dnia [...] Dowódca P. Okręgu Wojskowego odmówił dokonania na podstawie art. 154 k.p.a. zmiany wnioskowanej decyzji ostatecznej w zakresie zwolnienia J.M.z zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł m.in., iż wbrew twierdzeniu wnioskodawcy, rozpatrzenie jego prośby o zwolnienie ze służby w terminie do [...] nie miałoby wpływu na zachowanie uprawnień do emerytury wojskowej na starych zasadach, ponieważ nowe warunki określone ustawą z dnia 23 marca 1983 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. Nr 16, poz. 78) obowiązywały od 1 stycznia 1983 r., o czym stanowi art. 8 ustawy z dnia 23 marca 1983 r.
W wyniku odwołania od powyższej decyzji Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...], na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 154 oraz w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji powołał się na ww. wyrok Naczelnego Sądy Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2000 r. stwierdzający, że skarżący w miesiącu marcu 1983 r. wyraził zgodę na przesunięcie terminu zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej. Zatem przesunięcie ww. terminu przez organ administracji nastąpiło za aprobatą skarżącego. Wobec tego rozstrzygnięcie ostateczne dokonane zostało w sferze ściśle określonej przez prawo, zmiana rozstrzygnięcia na podstawie art. 154 k.p.a. nie jest możliwa. Orzekając w trybie art. 154 k.p.a. organ stwierdził, że nie jest uprawniony do ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy, zaś w przypadku braku przesłanek do uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 154 k.p.a. lub 155 k.p.a. organ administracji powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego. Za zmianą decyzji nie przemawiają względy określone w art. 154 k.p.a., tj. interes społeczny czy słuszny interes strony, gdyż zdaniem organu skarżący i tak nie nabędzie uprawnień emerytalnych.
Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wyrokiem z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1953/07 Sąd uwzględnił skargę.
Dokonując merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji Sąd nie podzielił stanowiska organu popartego orzeczeniami NSA, iż w przypadku braku przesłanek do uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 154 lub 155 k.p.a. organ powinien wydać decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego. Sąd nie zgodził się również ze stanowiskiem organu, że o niezasadności wniosku świadczy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2000 r., sygn. akt II SA 1982/99, w którym Sąd przesądził, iż zmiana przedmiotowego rozkazu personalnego na podstawie art. 154 k.p.a. nie jest możliwa. Nie trafne zatem w ocenie Sądu było stanowisko Dowódcy Wojsk Lądowych, iż nie było podstaw prawnych lub faktycznych do prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie, bowiem od początku nie istniał przedmiot postępowania. Sąd powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził, że w przypadku, gdy nie wystąpi przesłanka bezprzedmiotowości postępowania w I instancji, organ odwoławczy jest obowiązany sprawę rozpatrzyć merytorycznie. Przepisu art. 105 § 1 k.p.a. nie mógł mieć w sprawie zastosowania, bowiem nie istniały przeszkody formalne w rozpatrzeniu wniosku strony w oparciu o dyspozycję art. 154 k.p.a. Wszczęte postępowanie o zmianę decyzji ostatecznej w oparciu o przepis art. 154 k.p.a. nie stało się bezprzedmiotowe, a organ II instancji powinien środek odwoławczy rozpoznać i wydać decyzję merytoryczną, utrzymującą zaskarżoną decyzję w mocy lub uchylającą zaskarżoną decyzję i orzekającą co do istoty sprawy. Odmienne rozstrzygnięcie, jak to uczynił Dowódca Wojsk Lądowych w zaskarżonej decyzji, prowadzi zdaniem Sądu do naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Sąd stwierdził, że nie stoi na przeszkodzie w merytorycznym rozpatrzeniu zasadności wniosku strony zapadły w 2000 r. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, bowiem ocena prawna wyrażona przez sąd administracyjny w wyroku wiąże organ administracji na płaszczyźnie merytorycznej, a to oznacza, iż nie może stanowić podstawy umorzenia postępowania z przyczyn formalnych. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje jedynie na niezasadność wniosku skarżącego, z uwagi na brak zaistnienia przesłanek z art. 154 k.p.a. Ponadto organ orzekający w sprawie powinien dokonać oceny, czego nie uczynił, czy jest on związany oceną prawną wyrażoną w przedmiotowym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zawsze bowiem zmiana stanu prawnego (w dniu 4 listopada 2003 r. weszła w życie nowa ustawa pragmatyczna - ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych) powoduje konieczność dokonania przez organ administracji publicznej nowych, samodzielnych ocen pranych określonego stanu faktycznego. Organ odwoławczy powinien również zwrócić uwagę, iż zmiana obowiązującego prawa powoduje, iż powstaje nowa sprawa nie tylko w sensie procesowym, lecz również w znaczeniu materialnoprawnym.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dowódca P.o Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 114, 115 i 118 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) art. 12 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2002 r., Nr 11, poz. 108 ze zm.) oraz § 3 i 11 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137) a także art. 104 i art. 154 k.p.a. odmówił dokonania zmiany rozkazu w zakresie zmiany daty zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej.
W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że w związku z rozkazem personalnym z [...]. nie można zarzucić organom wojskowym bezczynności. Skarżący nie skarżył bezczynności organu w związku z wnioskiem o zwolnienie go ze służby, a jeszcze w dniu [...] podtrzymał swój wniosek.
Z uwagi na upływ 25 lat od chwili złożenia oświadczenia woli w dniu [...]. jest niemożliwe ustalenie okoliczności złożenia tego wniosku.
Zdaniem organu skarżący na podstawie obowiązujących przepisów prawa w chwili zwolnienia nie spełniał kryterium 15 lat służby w Wojsku Polskim.
Zdaniem organu przepisy emerytalne zawarte w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin nie dają skarżącemu podstaw do przyznania emerytury wojskowej na podstawie obowiązującego stanu prawnego również z uwagi na niespełnione kryterium 15 lat służby wojskowej w Wojsku Polskim w dniu zwolnienia z tej służby.
Organ dodał również, że z treści wniosku z dnia [...] nie wynika, aby skarżący w dniu jego składania kierował się chęcią ubiegania o emeryturę. Prośba o zwolnienie ze służby podyktowana była zamiarem dalszej pracy jako pracownika cywilnego w "służbie MPS".
Z uwagi na obowiązujące przepisy prawa materialnego oraz przesłanki wynikające z treści art. 154 k.p.a. organ I instancji odmówił zmiany decyzji w żądanym zakresie.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił rażące naruszenie art. 154 k.p.a. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i jednoczesną zmianę terminu zwolnienia ze służby na dzień [...].
Zdaniem skarżącego bezzasadnie organ podkreślił w uzasadnieniu decyzji fakt podtrzymania przez skarżącego wniosku o zwolnienie w dniu [...]. Nadto skarżący uznał za chybione argumenty organu w zakresie nabycia praw emerytalnych, gdyż organ ten nie jest właściwy do orzekania w tym zakresie.
Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych decyzją z dnia [...]., Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że w obowiązującym obecnie stanie prawnym nie ma również możliwości zmiany decyzji o zwolnieniu zgodnie z żądaniem strony.
Organ dodał również, że obowiązujące przepisy prawa w dacie złożenia wniosku o zwolnienie nie przesądzały kiedy powinno nastąpić faktyczne zwolnienie z wojska. Trzymiesięczny termin na rozpatrzenie wniosku miał charakter instrukcyjny, a decyzja organu w tym zakresie miała charakter uznaniowy.
Zwolnienie uzależnione było od terminu rozliczenia się żołnierza z jednostką wojskową oraz zapewnienia zastępcy na zajmowane przez niego stanowisko.
Odnosząc się do uprawnień emerytalnych organ powołując się na przepisy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin obowiązujące w dniu 26 lutego 1983 r. jak i w dniu 13 maja 1983 r. stwierdził, że skarżący nie posiadał 15 - letniego okresu służby w Wojsku Polskim w żadnym z powyższych dni. Kolejna zmiana przepisów emerytalnych z 2004 r. również nie daje skarżącemu prawa do emerytury.
Organ odwoławczy stwierdził również, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 154 k.p.a. Na poparcie swojego stanowiska przytoczył orzeczenia sądów administracyjnych.
Na powyższą decyzję Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych w B. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której zarzucił, iż decyzje w obydwu instancjach zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 154 k.p.a. Wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że organ nie odniósł się do pierwszej formalnej przesłanki art. 154 k.p.a., a rozstrzygniecie ograniczył do interesu strony, gdy tym czasem nie jest on organem emerytalnym.
W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wraz z argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny ocenia wydany akt pod względem jego legalności.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.
Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie zostało wszczęte w trybie art. 154 k.p.a., w związku z wnioskiem o zmianę ostatecznej decyzji – rozkazu dowódcy P. Okręgu Wojskowego Nr [...] z dnia [...] - o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej na jego prośbę w zakresie daty zwolnienia ze służby z dnia [...] na dzień [...] (termin ustalony po upływie trzech miesięcy od daty złożenia wniosku o zwolnienie z dnia [...])
Zgodnie z treścią art. 154 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W takich przypadkach właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji. Przepis ten nie daje podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, jeżeli przepisy ustaw sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takich decyzji ostatecznych lub wprowadzają wyraźny zakaz uchylania albo zmiany wszelkich decyzji ostatecznych. Zastosowanie przepisu art. 154 § 1 k.p.a. wymaga łącznego spełnienia następujących przesłanek:
a) decyzja ostateczna nie tworzy praw dla żadnej ze stron postępowania,
b) za uchyleniem lub zmianą takiej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.
Ocena, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, należy do właściwego organu administracji publicznej. W wypadku gdy organ uzna za bezzasadne żądanie strony uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 154 k.p.a., tak jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, wówczas jest obowiązany wydać decyzję odmawiającą uchylenia lub zmiany decyzji dotychczasowej.
Z analizy akt wynika, że w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki umożliwiające organowi zastosowanie trybu postępowania wnioskowanego przez skarżącego.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. jest możliwe w sprawach, w których przy wydawaniu decyzji organ administracji miał pewną swobodę decyzji (tzw. uznanie administracyjne), czyli zmienione mogą być decyzje uznaniowe.
Istota sprawy sprowadza się zatem jedynie do oceny, czy możliwa była w oparciu o przesłanki wynikające z art. 154 § 1 kpa zmiana rozkazu o zwolnieniu ze służby wojskowej w zakresie terminu zwolnienia.
Skarżący w pismach procesowych wykazuje, że bezczynność organu w związku z jego wnioskiem z dnia [...] doprowadziła do sytuacji, że zwolnienie do rezerwy nastąpiło w dniu [...], kiedy to zaczęły obowiązywać niekorzystne dla niego przepisy emerytalne.
Z powyższego wywodzi on słuszny interes prawny co do zmiany daty zwolnienia na dzień [...].
Aby ocenić zasadność wniosku skarżącego w pierwszej kolejności analizie należy poddać obowiązujące przepisy o służbie żołnierzy zawodowych w dacie złożenia przez skarżącego wniosku o zwolnienie.
Zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierzy zawodowych uregulowane było wówczas w rozdziale 5 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1970, Nr 16, poz. 134)
W art. 51 ust. 1 pkt 2 powyższej ustawy wprowadzony został przepis fakultatywny - żołnierza można zwolnić z zawodowej służby wojskowej na jego prośbę, która powinna być rozpatrzona w ciągu 3 miesięcy od jej wniesienia.
Przepisy wówczas obowiązujące nie wprowadzały żadnej sankcji za uchybienie powyższemu terminowi. Nie nakazywały, aby termin zwolnienia był ustalony z upływem powyższych 3 miesięcy.
Termin określony w powyższym przepisie miał jedynie charakter instrukcyjny, w którym organ upoważniony powinien wydać decyzję. Charakter instrukcyjny terminu dla organu prowadzącego postępowanie tylko pod tym względem, że jego upływ nie pozbawia organu kompetencji do rozstrzygnięcia sprawy i wydania decyzji. Ustawa nie przewidywała w przypadku uchybienia temu terminowi skutków. Upływ zatem tego terminu nie wywierał żadnych skutków oprócz tego, że organ pozostawał w bezczynności. Termin ten mógł mieć znaczenie przy ocenie zasadności skargi na przewlekłość postępowania. Jego uchybienie nie odniosło skutku w stosunku do stron, a jedynie mogło prowadzić do odpowiedzialności dyscyplinarnej organu. Podjęcie decyzji o zwolnieniu po tym terminie było skuteczne. Przekroczenie tego terminu nie pociągało za sobą bezskuteczności dalszych czynności organów.
Odbiegając od powyższego terminu instrukcyjnego nie można pominąć faktów, które zaistniały w rozpoznawanej sprawie.
W chwili złożenia wniosku o zwolnienie ze służby obowiązywała ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 1972 r., Nr 53, poz. 341), znowelizowana ustawą z dnia 23 marca 1983 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, która na podstawie art. 8 weszła w życie z dniem ogłoszenia z mocą od dnia 1 stycznia 1983 r.
Powyższa nowelizacja przepisów emerytalnych jest jednak bez wpływu na wynik sprawy z uwagi na zaistniałe fakty. Otóż skarżący w dacie obowiązywania znowelizowanych przepisów oświadczył w kwietniu [...]., że podtrzymuje wniosek o zwolnienie ze służby. Była to jego świadoma decyzja. Złożone wówczas oświadczenie woli pociągnęło dalszą procedurę zwolnienia. Skarżący, aż do [...] pozostawał na stanie jednostki i dopiero z tym dniem został skreślony z ewidencji jednostki i zwolniony do rezerwy (wyciąg z rozkazu personalnego z dnia [...]).
Z uwagi na powyższe zdarzenie niemożliwe jest w oparciu o obowiązujące wówczas i obecnie przepisy prawa uznanie, że zwolnienie nastąpiło wcześniej.
Nie można też założyć, że bezczynność organów wojskowych w związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem była celowa. W aktach sprawy brak jest dowodów na to. Z wniosku skarżącego nie wynika, że zwolnienie ze służby wiązał on z prawem do emerytury. Skarżący składając w [...] potwierdzenie zwolnienia ze służby powinien mieć świadomość w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy prawa, że nie spełnia kryterium wymaganych lat w służbie na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin- Dz. U. z 1983 r., Nr 16, poz. 78.- emerytura przysługuje żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, który w dniu zwolnienia z tej służby posiada 15 lat służby wojskowej w Wojsku Polskim w okresie po dniu 1 listopada 1918 r., a w razie zwolnienia na jego prośbę - jeżeli posiada 15 lat zawodowej służby wojskowej w Wojsku Polskim. Mając zamiar skorzystać z uprawnień emerytalnych skarżący powinien w dniu wejścia w życie znowelizowanych przepisów cofnąć swoje oświadczenie woli. Nie można uznać, że na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów emerytalnych skarżący nabył prawa do wcześniejszej emerytury i ma to związek jedynie z prawidłową datą ustalenia zwolnienia ze służby.
Obowiązujące wówczas przepisy stanowiły, że emerytura wojskowa przysługuje żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, który w dniu zwolnienia z tej służby posiada 15 lat wysługi emerytalnej, w tym co najmniej 10 lat służby w Ludowym Wojsku Polskim w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. (Dz. U. z 1972 r., Nr 53, poz. 341). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ emerytalny pierwszą decyzję w przedmiocie emerytury wydał w dniu [...].
Nie można w świetle obowiązujących przepisów prawa uznać, za niebyłe pełnienie służby przez skarżącego po dniu złożenia wniosku o zwolnienie, aż do czasu faktycznego zwolnienia w dniu [...].
Zwolnienie skarżącego ze służby nastąpiło na jego wyraźny wniosek, który ma swoją podstawę w obowiązujących przepisach prawa. Obecnie obowiązujące przepisy prawa w dniu wydawania zaskarżonej decyzji nie dają podstaw do zmiany daty zwolnienia zgodnie z żądaniem skarżącego.
Zgodnie z treścią art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 141, poz. 892) żołnierz zawodowy może w każdym czasie wypowiedzieć stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej bez podawania przyczyny, przy czym - stosownie do brzmienia art. 114 ust. 5 - zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego wskutek dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej następuje po upływie sześciu miesięcy od dnia złożenia wypowiedzenia, w ostatnim dniu miesiąca.
Przepis ten nie ma jednak zastosowania do skarżącego, ponieważ na podstawie art. 169 zawartego w przepisach przejściowych, dostosowujących i końcowych tej ustawy, sprawy wszczęte, lecz niezakończone ostateczną decyzją przed dniem [...], prowadzi się nadal według przepisów dotychczasowych.
Sprawa skarżącego jest zakończona decyzją ostateczną.
Wobec treści powyższych przepisów, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja organu nie narusza prawa.
Sąd podziela również trafność orzecznictwa przytoczonego przez organ, które zresztą zostało zaaprobowane przez doktrynę (Łaszczyca Grzegorz, Martysz Czesław, Matan Andrzej Komentarz do art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), [w:] G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, LEX, 2007, wyd. II.- LEX 2007, że: "W orzecznictwie sądowym wskazuje się także na niebezpieczeństwo rozszerzającego interpretowania tych pojęć. Jak wskazuje WSA w Warszawie w wyroku z dnia 4 października 2005 r. (V SA/Wa 1658/05, LEX nr 188729), "Słuszny interes strony (rozumiany aż do kolizji z interesem społecznym) nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy, ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 k.p.a., zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa". W innym wyroku sąd zasadnie podkreślił, że "samo subiektywne poczucie krzywdy żywione przez stronę oraz rozczarowanie i żal wobec stanowiska organu administracji nie może być traktowane jako słuszny interes strony w rozumieniu przepisu art. 154 § 1 k.p.a., a tym samym nie stanowi przesłanki wzruszenia decyzji. Nie można też uznać za słuszny interes strony, w świetle art. 154 k.p.a., jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją (wyr. WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2006 r., V SA/Wa 1952/05, LEX nr 202367)."
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło