II GSK 1145/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba (spr.) Sędziowie NSA Stanisław Gronowski Małgorzata Korycińska Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi o wznowienie postępowania P. T. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 1012/11 w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich 1 oddala skargę o wznowienie postępowania; 2. zasądza od P. T. na rzecz Ministra Sprawiedliwości kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 marca 2012 r. oddalił skargę kasacyjną P. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 28 czerwca 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1678/09 w sprawie ze skargi P. T. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów adwokackich. P. T. złożył skargę o wznowienie postępowania od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania za postępowanie kasacyjne według norm przepisanych. Na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 279 p.p.s.a. jako postawę wznowienia wskazał: 1. nieważność postępowania w sprawie o sygn. akt II GSK 1012/11 w postępowaniu kasacyjnym przed NSA, wynikającą z działania w charakterze uczestnika postępowania Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej tj. podmiotu nie posiadającego zdolności sądowej, z uwagi na fakt, iż jest on jedynie organem osoby prawnej – Naczelnej Rady Adwokackiej, a zatem nie mieszczącego się w kręgu podmiotów, o których mowa w art. 25 p.p.s.a.; ewentualnie, z ostrożności procesowej, na wypadek nie uwzględnienia przez NSA poglądu o braku zdolności sądowej Prezydium NRA 2. nieważność postępowania w sprawie o sygn. akt II GSK 1012/11 w postępowaniu kasacyjnym przed NSA, wynikającą z działania w niniejszej sprawie w charakterze uczestnika postępowania na prawach strony - Prezydium NRA tj. podmiotu nie posiadającego zdolności procesowej, z uwagi na bycie organem administracji publicznej, wydającym decyzję nieostateczną (w II instancji) w toku postępowania administracyjnego (zakończonego dopiero w III instancji ostateczną decyzją Ministra Sprawiedliwości), co wyklucza możliwość posiadania przez taki podmiot interesu prawnego w niniejszym postępowaniu zakończonym powołanym wyrokiem NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 1012/11; ewentualnie, z ostrożności procesowej, na wypadek nie uwzględnienia przez NSA poglądu o braku zdolności sądowej Prezydium NRA 3. nieważność postępowania w sprawie o sygn. akt II GSK 1012/11 w postępowaniu kasacyjnym przed NSA, wynikającą z faktu, że Prezydium NRA będąc uczestnikiem postępowania na prawach strony nie było należycie reprezentowane przez adw. A. G. , która posłużyła się w tym postępowaniu dokumentem uprawniającym do reprezentowania innego podmiotu Naczelnej Rady Adwokackiej (uchwała Prezydium NRA nr [...] z dnia 25 marca 2010 r. zawierająca pełnomocnictwo, złożone do akt niniejszej sprawy wraz z pismem z dnia 1 lipca 2011 r.), podczas gdy NRA nie była ani stroną, ani uczestnikiem postępowania zakończonego wyrokiem NSA z dnia 29 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 1012/11; jednocześnie zastrzegam, iż brak należytej reprezentacji przez pełnomocnika Prezydium NRA jako uczestnika na prawach strony, nie był podniesiony w drodze zarzutu w toku rzeczonego postępowania sądowadminstracyjnego, a o przesłance wznowienia postępowania z uwagi na wadliwość umocowania adw. A. G., pełnomocnik Skarżącego dowiedział się podczas przeglądania akt sprawy w dniu 30 marca 2012 r. W obszernym uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania skarżący odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych w petitum skargi kasacyjnej. Skarżący wniósł także o wyłączenie od rozpoznania od niniejszej skargi o wznowienie postępowania i ponownego rozpoznania sprawy wszystkich sędziów NSA, podległych wiceprezesowi NSA Andrzejowi Kisielewiczowi oraz wiceprezesowi NSA, Dyrektorowi BO Januszowi Trzcińskiemu. Wniosek ten został załatwiony postanowieniem z dnia 12 października 2012 r. sygn. akt I OW 153/12, w którym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o wyłączenie sędziów. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. Wznowienie postępowania jako instytucja wyjątkowa mająca na celu podważenie prawomocnego orzeczenia sądowego uruchamiana może być w oparciu o jedną ze wskazanych w dziale VII ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstaw. Stosownie do art. 281 p.p.s.a., na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia postępowania. Po rozważeniu stanu sprawy, sąd może jednak – zgodnie z powołanym przepisem – połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Nie ulega wątpliwości, iż w niniejszej sprawie strona w ustawowym terminie zażądała wznowienia postępowania albowiem stosownie do treści art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Skarżący jako podstawę wznowienia wskazał art. 271 pkt 2 p.p.s.a., który stanowi, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Rozpoznając skargę o wznowienie postępowania wskazać należy, że kluczową kwestią jest ustalenie stanu prawnego, jaki obowiązywał w momencie wydawania decyzji zaskarżonej do sądu administracyjnego. Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się na podstawie przepisów ustawy -Prawo o adwokaturze w brzmieniu obowiązującym od dnia 29 kwietnia 2007 r. do dnia 25 marca 2009 r. Zgodnie z treścią art. 79 ust. 3 tej ustawy - w brzmieniu do dnia 25 marca 2009 r. - do postępowania w sprawie skreślenia aplikanta adwokackiego z listy aplikantów stosowało się odpowiednio przepisy art. 68 ust. 5 do ust. 7. Na podstawie ustawy z dnia 29 marca 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, która weszła w życie w dniu 29 kwietnia 2007 r., do art. 68 został dodany ustęp 6a i 6b. Przepisy te miały zastosowanie do skarżącego. Natomiast zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze, ustawy radcach prawnych oraz ustawy - Prawo notariacie (Dz. U . Nr 37, poz. 286), postępowania w sprawach wniesionych do Ministra Sprawiedliwości na podstawie art. 46 ust. 2 i art. 68 ust. 6a w związku z art. 79 ust. 3 ustawy Prawo o adwokaturze, przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej niezakończone do dnia wejścia w życie tej ustawy, prowadzone są na dotychczasowych zasadach. Jak wynika z art. 68 ust. 5 ustawy - Prawo o adwokaturze, od uchwały okręgowej rady adwokackiej w sprawie wpisu na listę adwokatów, służyło odwołanie do Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w terminie 14 dni od daty doręczenia ww. uchwały, a na mocy art. 68 ust. 6a od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej służy zainteresowanemu odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z przepisami k.p.a. Z kolei na mocy art. 68 ust. 6b od ostatecznej decyzji Ministra Sprawiedliwości zainteresowanemu oraz Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej służyła skarga do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. W związku z powyższym uznać należy, że Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej ma prawo uczestniczyć w przedmiotowym postępowaniu. Wskazać jednak należy, że nie jest to zwykłe uczestnictwo regulowane art. 12 w zw. z art. 25 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem prawo do uczestnictwa Prezydium NRA w niniejszej sprawie jest uczestnictwem szczególnym, wynikającym z prawa do zaskarżania przez Prezydium NRA decyzji ostatecznych Ministra Sprawiedliwości, a następnie prawa do zaskarżania wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - o czym stanowi wskazany wyżej art. 68 ust. 6b ustawy - Prawo o adwokaturze. Powyższe wywody prowadzą do konstatacji, że Prezydium NRA przysługuje zdolność sądowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, organ ten może bowiem występować w roli skarżącego, co prowadzi do uzyskania przez niego statusu strony postępowania w rozumieniu art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Skoro Prezydium NRA może być stroną postępowania ze skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości (w rozumieniu art. 32 p.p.s.a.), to należy uznać dopuszczalność występowania tego organu jako uczestnika na prawach strony w takim postępowaniu (w rozumieniu art. 33 § 1 p.p.s.a.), jeżeli zostało ono zainicjowane skargą aplikanta skreślonego z listy. Zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a. "Osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony". Jak się wskazuje w literaturze, "Dopuszczenie do udziału w sprawie z mocy prawa powoduje, że jedyną przesłanką, jaką bada sąd przed obligatoryjnym wezwaniem do udziału w sprawie, jest sprawdzenie, czy osoba ta brała udział w postępowaniu administracyjnym. Użycie w art. 33 § 1 p.p.s.a. określenia jest tylko kryterium odróżniającym taką osobę od innych uczestników postępowania administracyjnego, np. świadków lub biegłych" (B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2009, s. 78). Niewątpliwie Prezydium NRA brało udział w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przed Ministrem Sprawiedliwości, a także nie wniosło skargi na decyzję kończącą to postępowanie. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym zainicjowanym skargą aplikanta skreślonego z listy aplikantów na decyzję Ministra Sprawiedliwości, która została wydana na podstawie art. 68 ust. 6a w związku z art. 79 ust. 3 Prawa o adwokaturze, Prezydium NRA jest uczestnikiem na prawach strony w rozumieniu art. 33 § 1 p.p.s.a. Na marginesie wskazać należy, że stosownie do treści art. 59 ust. 1 Prawa o adwokaturze, Prezydium NRA jest przede wszystkim organem Naczelnej Rady Adwokackiej. Przepisy tej ustawy przyznają także Prezydium NRA samodzielne kompetencje w zakresie administracji publicznej. W szczególności organ ten rozpatruje odwołania od uchwał podejmowanych w sprawach indywidualnych przez okręgowe rady adwokackie (art. 46 ust. 1 Prawa o adwokaturze). Prezydium NRA jest również organem powołanym do rozpatrzenia odwołania od uchwały o skreśleniu aplikanta z listy aplikantów (art. 79 ust. 3 w związku z art. 68 ust. 6 Prawa o adwokaturze). W tych sprawach Prezydium NRA występuje jako samodzielny organ administracji publicznej, odrębny od Naczelnej Rady Adwokackiej. W związku z powyższym niezasadne są zarzuty zawarte w pkt. 1 i pkt. 2 skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Odnosząc się do zarzutu zawartego w pkt 3 skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, tj. kwestii pełnomocnictwa udzielonego adwokat A. G. uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej nr [...] z dnia 25 marca 2010 r. do reprezentowania Naczelnej Rady Adwokackiej wskazać należy, że z treści art. 58 pkt. 1 i pkt. 10 w związku z art. 59 ust. 3 prawo o adwokaturze wynika, że Prezydium sprawuje czynności należące do zakresu działania Naczelnej Rady Adwokackiej, z wyjątkiem wymienionych w art. 58 pkt 1a, 2, 11 i 12. Skoro w art. 58 pkt 1 do 15 prawo o adwokaturze wskazany jest zakres działań Naczelnej Rady Adwokackiej, a art. 59 ust. 3 stanowi o tym, kto sprawuje czynności należące do zakresu działania Naczelnej Rady Adwokackiej (poza zastrzeżonymi), to pełnomocnictwo wystawione do reprezentowania Naczelnej Rady Adwokackiej upoważniało również do reprezentowania Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, mimo użytego w nim sformułowania. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 281 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.