II SA/Sz 824/09
WyrokWSA w Szczecinie2009-10-29
Skład orzekający: Marzena Iwankiewicz, Grzegorz Jankowski, Arkadiusz Windak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 KPA, czy też powinien był sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające?Ratio decidendi
Wojewoda naruszył przepisy art. 136 i art. 138 § 2 KPA, stosując art. 138 § 2 KPA bez wykazania, dlaczego nie mógł przeprowadzić postępowania wyjaśniającego samodzielnie w trybie art. 136 KPA. Organ odwoławczy nie może uchylać decyzji organu pierwszej instancji i przekazywać sprawy do ponownego rozpoznania, jeśli sam mógł uzupełnić postępowanie dowodowe. W związku z tym, Sąd uchylił decyzję Wojewody.Stan faktyczny
Skarżąca M.W. wniosła o wymeldowanie swojego byłego męża S.K. z lokalu mieszkalnego, powołując się na jego prawomocne skazanie za przestępstwa seksualne i orzeczoną eksmisję. Organ pierwszej instancji orzekł o wymeldowaniu, uznając, że S.K. dobrowolnie i trwale opuścił lokal. Wojewoda uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, zarzucając organowi pierwszej instancji niepełne postępowanie wyjaśniające. Skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując decyzję Wojewody.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 października 2009r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania uchyla zaskarżoną decyzję
M.W. zwróciła się do Burmistrza [...] z wnioskiem
o wymeldowanie swojego byłego męża S.K. z lokalu [...]. W uzasadnieniu wnioskodawczyni podniosła, że na mocy wyroku Sądu Okręgowego w [...] orzeczono jej rozwód ze S.K., który wyrokiem Sądu z dnia [...] r. został skazany na [...] roku więzienia za molestowanie i wykorzystywanie swojej córki i pasierbicy. Ponadto M.W. wskazała, że wyrokiem z dnia [...] r. odrzucono apelację od wyroku z dnia [...] r. o opróżnienie lokalu mieszkalnego przez S.K..
Decyzją z dnia [...] Burmistrz [...] działając na podstawie art. 15 ust. 2 w związku z art. 6 i 9 ust. 2b ustawy z dnia
10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r.
Nr 139, poz. 993) oraz art. 7,10,11,61,104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) orzekł
o wymeldowaniu S.K. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego położonego w miejscowości [...].
Uzasadniając swoje stanowisko organ pierwszej instancji podniósł, że
z dokumentów sprawy wynika, że S.K. odbywa aktualnie karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w [...], na którą skazany został za przestępstwa z art. 198 kk i art. 200 kk. Ponadto wskazał, że orzeczeniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. w punkcie pierwszym nakazano S.K. opuszczenie i wydanie przedmiotowego lokalu M.W.jednakże nie doszło do wykonania eksmisji.
W dalszej części uzasadnienia Burmistrz [...] wyjaśnił, że w świetle obowiązujących przepisów prawa prawomocny wyrok w sprawie o eksmisję nie wywołuje automatycznych skutków w kwestii wymeldowania osoby, co do której został orzeczony. W związku z tym organ przeprowadził wszystkie czynności celem wydania decyzji w szczególności w postaci uzyskania informacji od osób postronnych oraz pozyskania dokumentów na potwierdzenie stanu faktycznego sprawy.
Organ pierwszej instancji podniósł, że do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek t.j. faktyczne opuszczenie lokalu, które musi mieć charakter dobrowolny i trwały oraz niedopełnienie obowiązku meldunkowego.
Jednocześnie organ pierwszej instancji wskazał na treść art. 6 ustawy
o ewidencji ludności i dowodach osobistych definiujący pojęcie pobytu stałego, jako zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Burmistrz [...] stwierdził przy tym, że protokoły zeznań świadków potwierdzają, że S.K. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania, zaznaczając przy tym, że sam fakt wieloletniego pobytu w Zakładzie Karnym nie może być rozumiany jako dobrowolne opuszczenie lokalu.
Ponadto organ podał, że z dowodów zebranych w sprawie w postaci zeznań wnioskodawczyni oraz świadków wynika, że – S.K. nie interesował się stanem mieszkania, ani nie przyczyniał się do utrzymania mieszkania, co w ocenie organu doprowadziło do stwierdzenia, że zachodzi sytuacja trwałego opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2, który przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych.
Reasumując organ stwierdził, że instytucja zameldowania ma za zadanie odzwierciedlenie stanu faktycznego, aby umożliwić organom dostęp do informacji
o rzeczywistym miejscu pobytu obywateli. Ponadto w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono faktyczną niemożność realizacji woli przebywania w danym lokalu. Dodatkowo organ uzasadniając swoje stanowisko powołał się na wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] (sygn. [...]), w którym to orzeczeniu przy rozstrzyganiu kwestii wymeldowania w związku z podejrzeniem o molestowanie małoletniej córki kierowano się dobrem małoletniej córki. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, gdy doszło do prawomocnego skazania S.K. za przestępstwo z art. 198 kk i art. 200 kk, zdaniem organu, należało zastosować podobną wykładnię.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył S.K. kwestionując zasadność wyroku skazującego oraz zanegował twierdzenie skarżącej, że nie ponosi kosztów utrzymania spornego lokalu. Ponadto odwołujący zaznaczył, że wykonywał nakłady na przedmiotowe mieszkanie takie jak np. wymiana dachówek.
W dalszej części odwołania S.K. podniósł, że zameldowanie na pobyt stały jest mu niezbędne ze względu na możliwość ubiegania się
o przedterminowe zwolnienie z odbywania kary. Jednocześnie podał, że w momencie opuszczenia Zakładu Karnego nie będzie miał gdzie mieszkać, w sytuacji, gdy organ gminy nie zapewnił mu innego mieszkania.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) orzekł o uchyleniu w całości decyzji organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Uzasadniając swoje stanowisko organ II instancji na wstępie przytoczył treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskazując przy tym, że organ prowadzący postępowanie o wymeldowanie rozpatruje sprawę wyłącznie pod kątem wystąpienia przesłanek określonych w tym przepisie. W myśl powołanego artykułu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzje w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przez opuszczenie miejsca pobytu stałego należy rozumieć takie opuszczenie lokalu, które ma charakter trwały i jest ponadto dobrowolne. Pojęcie z kolei trwałości opuszczenia lokalu należy rozumieć jako przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym brakiem zamiaru stałego przebywania w tym miejscu.
Wojewoda [...] stwierdził, że z materiału zgromadzonego
w sprawie bezspornie wynika, że S.K. został aresztowany w dniu [...] r. (na co wskazywały strony postępowania oraz dwaj świadkowie)
i aktualnie przebywa w Zakładzie Karnym w [...]. W ocenie organu odwoławczego kluczowe znaczenie dla sprawy ma ustalenie, czy S.K. do momentu aresztowania i osadzenia koncentrował interesy życiowe w lokalu położonym w [...], którego to faktu nie ustalił organ gminy. Nieuzupełnienie materiału dowodowego w tym zakresie poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego wśród sąsiadów stanowiło o naruszeniu przez organ pierwszej instancji art. 77 § 1 kpa.
Organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z oświadczenia M.W.
w dniu [...] r. spakowała rzeczy S.K. i przeniosła na strych, jednakże z uwagi na nadmierne koszty nie podjęła kroków celem wyegzekwowania wyroku eksmisyjnego. W tej sytuacji zdaniem Wojewody organ pierwszej instancji winien przeprowadzić postępowanie celem ustalenia, czy S.K. po opuszczeniu zakładu karnego ma zamiar powrócić do miejsca stałego zameldowania, czy też możliwość taką wyklucza, a ubiegać się będzie wyłącznie o podział wspólnego majątku oraz o zwrot swoich osobistych rzeczy albo czy dobrowolnie wykona wyrok eksmisyjny.
Zdaniem organu odwoławczego wskazane byłoby tez ustalenie, czy Sąd Rejonowy w [...] faktycznie orzekł wobec skarżącego zakaz kontaktu i zbliżania się do córki i pasierbicy, na co wskazuje wnioskodawczyni, a także czy oznaczono ramy czasowe tego zakazu. Zdaniem organu odwoławczego zakaz taki uniemożliwiałby S.K. przynajmniej czasowe zamieszkiwanie w miejscu stałego zameldowania, co z kolei rodzi kolejne pytania w kwestii dobrowolności i trwałości opuszczenia przedmiotowego lokalu.
W ocenie Wojewody powyższe ustalenia przyczynią się do uzyskania niezbędnych informacji, czy nastąpiło faktyczne opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez S.K., gdyż nie ma zamiaru powrotu do lokalu, czy nawet po opuszczeniu zakładu karnego nie będzie mógł zamieszkać w tym lokalu z uwagi na postanowienie Sądu. Brak ustaleń w tym zakresie uniemożliwia stwierdzenie, czy skarżący ma zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu, lecz z uwagi na zakaz zbliżania się nie będzie mógł tego uczynić, czy też zamiar ten utracił i nie zamierza ponownie zamieszkać w miejscu stałego zameldowania.
Organ odwoławczy zaznaczył, że nie może zgodzić się z twierdzeniem zawartym w uzasadnieniu decyzji organu gminy, iż wskutek wykonania wyroku pozbawienia wolności oraz orzeczenia wobec S.K. eksmisji, przy jednoczesnym braku podjęcia z jego strony działań umożliwiających mu powrót do lokalu, zostały spełnione przesłanki by uznać, że opuszczenie przez niego lokalu miało charakter dobrowolny.
W dalszej części uzasadnienia Wojewoda powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że wymeldowanie danej osoby może zostać dokonane dopiero w przypadku, gdy wyrok ten zostanie wykonany, a więc zostanie przeprowadzona eksmisja przez Komornika Sądowego, bądź osoba wobec której orzeczono eksmisję dobrowolnie wykona wyrok Sądu i opuści lokal.
W świetle powyższego, zdaniem organu II instancji, sam fakt prawomocnego orzeczenia wobec S.K. nakazu opuszczenia lokalu nie może wywołać automatycznie skutków w kwestii meldunkowej. Organ gminy przyjął jednak, że samo wydanie wyroku eksmisyjnego oraz fakt skazania i osadzenia skarżącego
w zakładzie karnym pozwalają na uznanie, że opuścił on przedmiotowy lokal. Jednakże w aktach niniejszej sprawy brak jest informacji, czy S.K. dobrowolnie wykonał wyrok eksmisyjny, zwłaszcza, że w chwili orzekania o eksmisji przebywał już w zakładzie karnym, a wnioskodawczyni oświadczyła, że nie podjęła kroków koniecznych do wyegzekwowania wyroku.
Organ odwoławczy wskazał, że w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek informacji, iż został on zmuszony do opuszczenia lokalu przez wnioskodawczynię, jak również żadna ze stron nie wspomniała, by do takiego zdarzenia doszło, które to kwestie powinny być zbadane przez organ pierwszej instancji w trakcie uzupełnienia materiału dowodowego.
Ponadto Wojewoda podniósł, że organ gminy nie wyjaśnił z jakiego powodu uznał dowód z zeznań wnioskodawczyni dotyczący ponoszenia kosztów utrzymania lokalu, a odrzucił wyjaśnienia skarżącego, co stanowiło o naruszeniu art. 107 § 3 kpa. Jednocześnie zauważył, że decyzja organu pierwszej instancji nie zawierała uzasadnienia prawnego.
Końcowo odnosząc się do przytoczonego przez Burmistrza [...] wyroku Sądu Apelacyjnego, organ odwoławczy wskazał, że wyrok skazujący w sprawie
o molestowanie nie może stanowić podstawy wymeldowania.
Reasumując Wojewoda podniósł, że nie może zgodzić się z twierdzeniem organu gminy, iż na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, można bezspornie stwierdzić, że lokal położony w [...] przestał być miejscem, w którym S.K. koncentrował swoje interesy życiowe oraz że opuścił ten lokal w sposób dobrowolny, trwały, jak również nie ma zamiaru powrotu do tego mieszkania.
Uznając zatem, że przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie w przedmiotowej sprawie nastąpiło z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej oraz konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego uchylił w całości decyzję Burmistrza [...] oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Kwestionując rozstrzygnięcie organu drugiej instancji M.W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie podnosząc przy tym, że S.K. do momentu aresztowania zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu w [...].
Ponadto skarżąca oświadczyła, że jej były mąż przez [...] lat nie interesował się wskazanym lokalem, jak również nie ponosił kosztów związanych z utrzymaniem wskazanej nieruchomości. Wszystkie opłaty ponosiła skarżąca, natomiast wodę doprowadziła Gmina, a dachówki w miarę możliwości wymienił ZUK w [...], po jej interwencji.
W dalszej części skargi M.W. podniosła, że dzieci boją się kontaktu z jej byłym mężem i nie wyobrażają sobie mieszkania pod wspólnym dachem z osobą prawomocnie skazaną wyrokiem Sądu za pedofilię, tym bardziej, że przedmiotowy lokal ma tylko [...] pokoje, a rodzina liczy [...] osób. Jednocześnie skarżąca dołączyła wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r., sygn. akt [...] skazujący S.K. na karę [...] miesięcy pozbawienia wolności oraz orzekający zakaz kontaktowania się oskarżonego z córką M.K. na okres [...] lat.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W dniu [...] r. wpłynęło do Sądu pismo uczestnika postępowania S.K., w którym kwestionował zarzuty skarżącej co do braku zainteresowania mieszkaniem oraz nie łożeniem na jego utrzymanie. Uczestnik oświadczył ponadto, że został osadzony na skutek kłamstw skarżącej, a dzieci nie musza się jego obawiać. Dodatkowo zauważył, że nie ma żadnego poświadczenia, że dzieci musiały być poddane opiece psychologa z jego powodu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo
o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanego aktu /decyzji, czynności/ z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jego wydania.
Mając na względzie wskazane powyżej kryterium legalności, Sąd po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych stwierdził konieczność uwzględnienia skargi przy jednoczesnym skorzystaniu z dyspozycji art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona do Sądu decyzja wydana została na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwanej w dalszej części k.p.a., określającego jeden ze sposobów zakończenia postępowania przed organem administracji publicznej drugiej instancji. W myśl powołanego przepisu organ odwoławczy może uchylić w całości zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Rozstrzygnięcie określone w powołanym przepisie może być zatem wydane jedynie wówczas, gdy zachodzi konieczność przeprowadzenia szerokiego postępowania wyjaśniającego, na co wskazuje użyty przez ustawodawcę zwrot "w całości lub znacznej części".
Jednocześnie należy zwrócić uwagę na fakt, że dyspozycja przepisu art. 138 § 2 k.p.a. stanowi wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, a możliwość podjęcia rozstrzygnięcia przez organ na podstawie tego przepisu jest ograniczona do sytuacji, gdy wystąpi istotna wadliwość postępowania przed organem pierwszej instancji, która nie może zostać usunięta w postępowaniu odwoławczym.
Zgodnie z zasadą ogólną wyrażoną w art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, które powinno polegać na dwukrotnym merytorycznym rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji. Powyższe oznacza, że skuteczne wniesienie odwołania przenosi na organ drugiej instancji kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej,
a postępowanie odwoławcze nie ogranicza się tylko do kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Na organie odwoławczym ciąży m.in. obowiązek dokonania wszechstronnej i całościowej analizy oraz oceny zebranego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego oraz zbadanie zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu. Należy mieć przy tym na względzie, że organ odwoławczy nie ogranicza się tylko do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu, lecz dodatkowo obowiązany jest ustalając stan faktyczny sprawy do przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego o okoliczności pominięte przez organ pierwszej instancji, które mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie (stosownie do treści art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a.).
W tym miejscu należy wskazać na przepis art. 136 k.p.a. zgodnie, z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Istotą wyjaśniającego postępowania odwoławczego, o którym mowa w przytoczonym przepisie, sprowadza się do możliwości naprawienia przez organ odwoławczy ewentualnych wadliwości postępowania przed organem pierwszej instancji, które mogą zostać usunięte bez naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy będzie uzasadnione, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadzi postępowania wyjaśniającego w ogóle, natomiast konieczność przeprowadzenia postępowania
w znacznej części będzie miała miejsce wówczas, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadzi przeważającej części postępowania lub gdy to postępowanie zostanie przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów procesowych.
Uwzględniając określone w art. 138 § 2 k.p.a. przesłanki podjęcia rozstrzygnięcia kasacyjnego uznać zatem należy, że winny być one rozpatrywane w związku z określonym art. 136 k.p.a. obowiązkiem organu odwoławczego w sferze postępowania wyjaśniającego. W konsekwencji też przyjąć trzeba, że organ odwoławczy może zastosować art. 138 § 2 k.p.a. tylko wówczas, gdy wykaże, że przeprowadzenie przez niego dodatkowego postępowania wyjaśniającego w granicach wyznaczonych przez art. 136 k.p.a. nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy. W sytuacji zaś, gdy przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania na podstawie art. 136 k.p.a. umożliwiłoby prawidłowe załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym, podjęcie decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uznać należy, za równoznaczne z naruszeniem obydwu tych przepisów, które - to jako mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy - wyczerpuje przesłanki uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Zgodnie z poglądem wyrażonym w judykaturze dla podjęcia decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. nie jest wystarczające samo powołanie wskazanego przepisu jako podstawy prawnej, gdyż organ powinien w uzasadnieniu decyzji nie tylko powołać argumenty uzasadniające istnienie przesłanek określonych w tym przepisie, lecz także wskazać, z jakich przyczyn nie zastosował przepisu art. 136 k.p.a. (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 124/08, publ. LEX nr 485729).
Przechodząc od powyższych rozważań na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że Wojewoda, zaskarżoną decyzją naruszył przepisy w art. 136 oraz art. 138 § 2 k.p.a., przyjmując że zachodziły przesłanki do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Organ odwoławczy zarzucił rozstrzygnięciu pierwszoinstncyjnemu brak ustaleń co do faktycznego zamieszkiwania S.K. przed aresztowaniem w lokalu położonym w [...]. Tymczasem biorąc pod uwagę materiał zgromadzony w sprawie w tym protokoły przesłuchania stron postępowania S.K. oraz M.W., a także protokoły przesłuchania świadków M.M. i J.S. – strony złożyły oświadczenia w tym zakresie. Jednocześnie organ odwoławczy nie podał w oparciu o jakie dowody powziął wątpliwość co do tych okoliczności, ani z jakiego powodu uznał, że nie znajdują one potwierdzenia w materiale dowodowym.
Podobnie organ odwoławczy uznał za konieczne wyjaśnienie, czy S.K. ma zamiar powrócić do miejsca stałego zameldowania, mimo że ta kwestia została poruszona przez samego uczestnika postępowania sądowego w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji, jak również w piśmie z dnia [...] r. (znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy), w którym podniósł, że chciałby ubiegać się o przedterminowe zwolnienie z odbywania kary pozbawienia wolności, do którego niezbędne jest posiadanie miejsca stałego zameldowania.
Dodatkowo niezrozumiałe, w ocenie Sądu, jest zdanie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dotyczące wyjaśnienia przez organ pierwszoinstancyjny kwestii związanych z wykonaniem orzeczonego wobec S.K. wyroku eksmisyjnego, gdyż zdaniem organu odwoławczego w aktach sprawy brak jakichkolwiek informacji, iż S.K. został zmuszony do opuszczenia lokalu przez wnioskodawczynię, ani żadna ze stron postępowania nie wspomniała, by do takiego zdarzenia doszło. Stwierdzenie to jest niejasne w kontekście wyjaśnień zawartych m.in. w protokole przesłuchania M.W. oraz świadka J.S., a także samego stwierdzenia przez organ odwoławczy, że wyrok eksmisyjny zapadł już po aresztowaniu S.K. w dniu [...] r., zaś wnioskodawczyni nie miała pieniędzy na egzekucję tego wyroku przez Komornika dlatego jej nie przeprowadziła.
Ustosunkowując się zaś do oceny wyrażonej w zaskarżonym rozstrzygnięciu, należy stwierdzić, że rozbieżności w wyjaśnieniach stron, co do łożenia na utrzymanie mieszkania, nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nie wyjaśnienia okoliczności mających wpływ na wynik sprawy. Brak bowiem w decyzji pierwszej instancji takiej oceny materiału nie przesądza o wadliwości i niekompletności postępowania wyjaśniającego w zakresie koniecznych ustaleń, gdyż organ odwoławczy powinien dokonać własnej oceny materiału dowodowego i na jej podstawie podjąć rozstrzygnięcie.
Reasumując należy stwierdzić, że analiza akt administracyjnych doprowadziła do stwierdzenia, że organ pierwszej instancji podjął działania mające na celu wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy. Przeprowadził bowiem zarówno dowody z zeznań świadków jak i stron postępowania, jak również wystąpił do właściwych instytucji celem ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności dotyczących aresztowania S.K., jak również jego osadzenia w Zakładzie Karnym. Wobec tego nie można przyjąć, że niejednoznaczne w ocenie organu drugiej instancji wyjaśnienie niektórych okoliczności stanowiło o zaniechaniu działań przez organ pierwszej instancji skutkujący koniecznością przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości, bądź znacznej części.
Wobec powstania po stronie organu odwoławczego wątpliwości co do faktu zamieszkiwania S.K. przed aresztowaniem w przedmiotowym lokalu [...] oraz zamiaru powrotu do niego po odbyciu kary, jak również kwestii wykonania wyroku eksmisyjnego oraz łożenia na mieszkanie, a także istnienia orzeczenia określającego zakaz kontaktów S.K. z córką nie wykraczało zdaniem Sądu, poza ramy postępowania uzupełniającego, jakie powinno być przeprowadzone przez organ odwoławczy w trybie art. 136 k.p.a. W sytuacji gdyby organ odwoławczy uznał, że podjęcie czynności wyjaśniających w tym zakresie wykraczałoby poza postępowanie uzupełniające organ powinien to wykazać stwierdzając przy tym, że przeprowadzenie postępowania w granicach art. 136 nie będzie wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wynika z jakiego powodu organ odwoławczy stwierdził konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instancji, a nie przeprowadził sam tego postępowania stosownie do art. 136.
Zdaniem Sądu wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., w której odstąpiono od wyjaśnienia przyczyn dla których organ odwoławczy sam nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego przesądza o jej wydaniu z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Biorąc pod uwagę materiał dowodowy zgromadzony w sprawie przez
organ pierwszej instancji, należy stwierdzić, że argumenty powołane w rozstrzygnięciu organu odwoławczego nie uzasadniały uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W tej sytuacji organ odwoławczy powinien, w razie wątpliwości, przeprowadzić postępowanie uzupełniające we własnym zakresie, a następnie wydać rozstrzygnięcie, bądź wykazać w uzasadnieniu decyzji, że przeprowadzenie postępowania uzupełniającego nie jest wystarczające dla rozstrzygnięcia decyzji.
W tej sytuacji orzeczono, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło