II OZ 511/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1222/09 oddalające wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. F. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2009 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 11 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1222/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wskazano, że rozpoznawany przez Sąd wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym wnioskiem w tym zakresie, a skarżący nie przedstawił żadnych nowych okoliczności kształtujących stan faktyczny sprawy. Sąd podkreślił, że skarżący nie przedstawił przede wszystkim aktualnych zaświadczeń o osiąganych przez żonę wynagrodzeniu, a w jego interesie jako osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy leżało wykazania, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, by jego sytuacja materialna pogorszyła się, wręcz przeciwnie dochód rodziny uległ zwiększeniu o 200 zł. Ponadto podniesiono, że posiadanie stałych dochodów, pomimo obowiązku ponoszenia wydatków stałych związanych z utrzymaniem rodziny powoduje, że obowiązek ponoszenia kosztów postępowania nie może zostać wyłączony. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący A. F. wnosząc o jego uchylenie lub ewentualnie ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżący wskazał, że nie posiada stałego dochodu, albowiem rentę z tytułu niezdolności do pracy przyznano mu tylko do końca 2011 r., po czym po raz kolejny będzie stawał przez komisją lekarską ZUS. Podniósł również, że jako rodzic ma obowiązek utrzymania rodziny, a w szczególności uczących się dzieci, a o jego trudnej sytuacji materialnej świadczy fakt, że jest bezdomny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jako nie zawierające usprawiedliwionych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) i w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas – gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające – może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zatem, jak trafnie wskazał Sąd I instancji, przesłanką udzielania pomocy jest wykazanie niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów. Nadto podkreślić należy, że strona wnosząc sprawę do Sądu powinna liczyć się z tym kosztami i odpowiednio się do nich przygotować. W niniejszej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy podzielić pogląd Sądu I instancji, że skarżący nie wykazał takiej zmiany okoliczności, która uzasadniałaby zmianę prawomocnego postanowienia z dnia 29 kwietnia 2010r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że posiada dom o powierzchni poniżej 100 m², działkę o powierzchni 0,35 ara, a dochód rodziny wynosi 2 400 zł (700 zł świadczenie rentowe otrzymywane przez skarżącego, 1 700 zł wynagrodzenie M. F. żony skarżącego). Podniósł także, że ma na utrzymaniu dwoje uczących się dzieci, jest po trzech zawałach serca oraz ponosi zwykłe koszty utrzymania rodziny i koszt leków. Posiada zaświadczenie o całkowitej niezdolności do pracy. Takie same informacje skarżący zawarł we wniosku złożonym do Sądu I instancji w dniu 7 września 2009 r. (prezentata), z tą jednakże różnicą że wówczas dochód rodziny został wskazany na poziomie 2 000 zł (500 zł świadczenie rentowe skarżącego i 1 500 zł wynagrodzenie M. F., żony skarżącego), a powierzchnia domu została określona na 100 m². Wówczas postanowieniem z dnia 29 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, albowiem nie przedstawił rachunków potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów utrzymania i leczenia, a zaświadczenia dotyczące osiąganych przez niego i żonę dochodów pochodzą sprzed roku. Powyższe stanowisko Sądu I instancji zostało podzielone przez Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OZ 355/10, oddalił zażalenie skarżącego w tym przedmiocie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie wykazał, by jego sytuacja materialna uległa takiej zmianie, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Oceny tej nie zmienia fakt, że skarżący został wymeldowany z pobytu stałego w [...], ul. [...], albowiem kwestia wymeldowania nie ma znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej skarżącego i sama przez się nie czyni z niego osoby bezdomnej, skoro – jak sam wskazuje – posiada dom o powierzchni poniżej 100 m², a poza tym pod wskazanym adresem mimo wymeldowania w dalszym ciągu przebywa. O powyższym świadczy m. in. fakt, że odbiera kierowaną do niego na ten adres korespondencję. Na ocenę tę nie ma również wpływu fakt, że świadczenie rentowe z tytułu niezdolności do pracy ma przyznane, jak twierdzi, do końca 2011 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący w dalszym ciągu nie wykazał wysokości wydatków na utrzymanie domu i rodziny oraz wysokości osiąganego dochodu, albowiem w aktach sprawy brak jest na powyższe stosownych dowodów. Poza tym podkreślić należy, że dochód rodziny od września 2009 r. uległ zmianie na korzyść - został zwiększony o 400 zł. Sąd nie kwestionuje iż skarżący ponosi koszty utrzymania domu i rodziny, jednakże nie wykazał ich comiesięcznej wysokości. Brak stosownych zaświadczeń o uzyskiwanych dochodach i udokumentowania wysokości wydatków związanych z utrzymaniem domu i rodziny nie pozwala Sądowi na ocenę, czy sytuacja ekonomiczna skarżącego uległa takiej zmianie, która pozwałaby na przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe argumenty, na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 184 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.