I OSK 137/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie sędzia NSA Maria Czapska – Górnikiewicz (spr.) sędzia del. NSA Wiesław Morys Protokolant asystent sędziego Justyna Rosińska po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1080/09 w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od A. M. na rzecz Ministra Infrastruktury kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi A. M. uchylił postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2009 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. Minister Infrastruktury na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez A. M. od decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2009 r., którą to decyzją udzielono Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na niezwłoczne zajęcie, w celu realizacji celu publicznego, jakim jest budowa Autostrady A-[...] dla odcinka II przebiegającego przez województwo mazowieckie- od m. [...] (węzeł "[...]) do m. [...] (węzeł "[...]"), nieruchomości położonej w gminie W., obręb [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...] o pow. 0,1822 ha, nr [...] o pow. 0,2015 ha, nr [...] o pow. 0,0739 ha i nr [...] o pow. 0,0110 ha oraz nadano tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności- stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wydając powyższe postanowienie Minister Infrastruktury wskazał, iż ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji Wojewody Mazowieckiego wynika, że została ona doręczona skarżącemu w dniu 17 lutego 2009 r., wobec czego termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 3 marca 2009 r. Natomiast odwołanie zostało złożone osobiście przez A. M. w sekretariacie Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie w dniu 4 marca 2009 r., a więc jeden dzień po upływie ustawowego terminu. Minister podkreślił również, że do odwołania nie załączono wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, w związku z czym wniesione odwołanie należało uznać za wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 kpa. Skargę na powyższe postanowienie wniósł A. M., podnosząc, iż organ pominął fakt załączenia wniosku o przywrócenie terminu do odwołania, który został zawarty w jednym piśmie wraz z samym odwołaniem. Wniosek ten został uzasadniony faktem śmierci matki skarżącego, na co przedstawiono dowód w postaci kopii aktu zgonu. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając wniesioną skargę stwierdził, iż co najmniej przedwczesne było ustalenie organu odwoławczego, według którego skarżący nie wniósł prośby o przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu wprawdzie skarżący nie sformułował literalnie takiej prośby, lecz wskazał przyczynę niezachowania terminu, jaką była śmierć jego matki. Stwierdzenie zawarte w odwołaniu, że "równocześnie zastrzega,, że w związku ze śmiercią mojej mamy- 23 lutego 2009 r.- niniejsze odwołanie ma jedynie charakter wstępny, a dodatkowe wyjaśnienia w postępowaniu złożę w terminie tygodniowym", było w istocie wnioskiem o przywrócenie terminu. Mając na uwadze taką szczególną sytuację skarżącego, powyższy stan rzeczy zdaniem Sądu pierwszej instancji pozwalał organowi potraktować tą część pisma jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W żadnym natomiast razie okoliczności przedstawione przez skarżącego nie mogły zostać pominięte bez naruszenia choćby zasad wyrażonych w art. 8 i art. 9 k.p.a. O ile, organ miałby jakieś wątpliwości, co do intencji skarżącego, to w ramach tych zasad winien był udzielić mu stosownych wyjaśnień i wskazówek, a ewentualne braki pisma skarżącego usunąć w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Z naruszeniem zatem powołanych wyżej zasad oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. kwestia przywrócenia terminu nie została wyjaśniona, gdy tymczasem przed jej rozstrzygnięciem nie jest możliwe orzekanie w trybie art. 134 k.p.a. o uchybieniu terminu. Ponownie rozpoznając sprawę, jak wskazał Sąd, organ odwoławczy w pierwszej kolejności przeprowadzi postępowanie, co do przywrócenia terminu i w zależności od jego wyniku podejmie właściwe rozstrzygnięcie, czy też rozstrzygnięcia. Wskazując na powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.) uchylił skarżone postanowienie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości, wniósł Minister Infrastruktury. Skarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez wadliwe przyjęcie, że postanowienie uchylone wyrokiem zostało wydane z naruszeniem art. 134 k.p.a. w sytuacji, gdy wbrew stanowisku Sądu, odwołanie nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez wadliwe przyjcie, że postanowienie uchylone wyrokiem zostało wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w sytuacji, gdy- wbrew stanowisko Sądu- odwołanie strony od decyzji zostało sformułowane w sposób oczywisty i jasny, a zatem nie wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do intencji strony, zwłaszcza w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie strona reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika. Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej, Minister Infrastruktury wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Na wstępie przede wszystkim podkreślenia wymagała okoliczność, iż w sprawie nie była kwestionowana okoliczność uchybienia terminowi przez Andrzeja Małeckiego do wniesienia odwołania. Podstawa sporu w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym sprowadzała się do oceny, czy w złożonym odwołaniu strona zawarła wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Stosownie do art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminowi należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli strona uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Z kolei w myśl § 2 tego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie z wniesieniem prośby strona winna była dopełniona czynności, dla której określony był termin. Konsekwencją wniesienia odwołania z uchybieniem terminu, jest zgodnie z art. 134 k.p.a. stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Z konstrukcji art. 58 k.p.a. wynika zatem jednoznacznie, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić wyłącznie na prośbę strony i w tym zakresie została wyłączona możliwość wszczęcia postępowania przez organ z urzędu. Jak wskazywano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego organ nie tylko nie ma obowiązku, ale nawet prawa wyjaśniać, dlaczego doszło do uchybienia terminu, czy nastąpiło to z winy strony i czy miała ona świadomość uchybienia terminu, a jeżeli tak, to czy chce wystąpić z wnioskiem o jego przywrócenie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 1285/07, LEX nr 497633). Nie można również przyjąć za możliwą konstrukcję milczącego, czy też dorozumianego przywrócenia terminu, gdyż przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego nie jest znany taki przypadek (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2008 r. sygn. akt II OSK 1822/06). Skoro, bowiem wniosek zawierający prośbę o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności w postępowaniu przed organem administracji stanowi pismo procesowe, do którego stosuje się przepisy o podaniach, to wniosek taki winien zawierać elementy wskazane w art. 63 § 2 i 3 k.p.a., a więc zawierać m.in. określone żądanie wynikające z treści wniosku. W związku z powyższym, w okolicznościach niniejszej sprawy, zasadnie podniósł Minister Infrastruktury, iż nie można było przyjąć, że jedynie ogólny opis sytuacji skarżącego, pomimo iż dla niego dotkliwej, stanowił żądanie przywrócenia terminu, uzasadniające konieczność rozpoznania takiego wniosku. Nie można było wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji przyjąć, że część pisma, odnosząca się do sytuacji osobistej strony, mogła stanowić o intencjach skarżącego i konieczności udzielenia mu stosownych wskazówek i wyjaśnień. Dokonując ustaleń i oceny stanu faktycznego sprawy Sąd pierwszej instancji pominął też ten etap postępowania administracyjnego, w którym wnoszący skargę do Sądu pierwszej instancji był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, a na co zasadnie zwrócono uwagę we wniesionej skardze kasacyjnej. Tak, więc wbrew odmiennemu stanowisku prezentowanemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nie można się dopatrzeć uchybienia w kontrolowanym przez Sąd pierwszej instancji postanowieniu art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a tym samym za wadliwe uznać należało przyjęcie, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy spełnione zostały wymogi zawarte w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Zasadność powyższych podstaw skargi kasacyjnej obligowała Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonego wyroku na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny mając na względzie uwagi wyżej przedstawione, dokona ponownej analizy wniesionej do tegoż Sądu skargi. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 ustawy.