II SA/Rz 515/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Zarębska- Kobak Sędziowie NSA Ryszard Bryk NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant Anna Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] kwietnia 2009 r., Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dania [...] października 2008 r. nr [...]; II. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącego J. P. kwotę 180 zł /słownie: sto osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 515/09 Uzasadnienie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania J. P., decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2008 r., nr [...] nie stwierdzającą choroby zawodowej w postaci obustronnego trwałego ubytku słuchu spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonym jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz. Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115, zwanego dalej r.s.w.) oraz poz. 21 załącznika do r.s.w. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że J. P. był zatrudniony kolejno: 1) w zakładzie P. Oddział [...] w O., 2) w zakładzie P. 3) w zakładzie P. S.A., [...] w M. oraz 4) w E. S.A., Zakład [...] w M. - na stanowisku mechanika pokładowego. W każdym z zakładów pracy był narażony na działanie hałasu w środowisku pracy, który przekraczał najwyższe dopuszczalne normy. Postępowanie wyjaśniające wykazało jednak, że schorzenie, na jakie cierpi J. P. nie spełnia wymogów stawianych chorobie zawodowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do r.w.s. Zgodnie z poz. 21 załącznika do r.s.w. chorobą zawodową jest obustronny trwały ubytek słuchu spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1, 2 i 3 kHz. Tymczasem u strony takiej choroby nie stwierdzono. Orzeczenia lekarzy specjalistów Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. z dnia 28 stycznia 2008 r. i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 12 sierpnia 2008 r. wykazały, że średnia wielkość stwierdzonego w trakcie badań ubytku słuchu wynosi: 1) 30 dB w uchu prawym i 32 dB w uchu lewym, 2) 34 dB w uchu prawym i 42 dB w uchu lewym oraz 3) 32 dB w uchu prawym i 44 dB w uchu lewym. Opinie biegłych lekarzy mają oparcie w specjalistycznej wiedzy i nie mogą być podważane, gdyż charakteryzuje je spójność konkluzji. Skoro stwierdzone schorzenie nie spełnia warunków stawianych chorobie zawodowej, bez znaczenia dla wyniku sprawy ma związek przyczynowy zachodzący pomiędzy wykrytym schorzeniem a czynnikiem chorobotwórczym występującym w środowisku pracy. Z decyzją tą nie zgodził się J. P. składając na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że dysponuje wynikami specjalistycznych badań, które pozostają w sprzeczności z wynikami badań przedstawionymi przez biegłych lekarzy sporządzających opinie, na których oparły się organy. Uważa, że średni ubytek słuchu przekracza w jego przypadku wartość 45 dB; rozbieżne wyniki badań powinny skutkować ich powtórzeniem w postępowaniu administracyjnym. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zastępca Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wniósł o oddalenie skargi. Dodał przy tym, że narażenie skarżącego na hałas w środowisku pracy ustało z dniem 2 sierpnia 2005 r. Fakt narastania wady słuchu zaobserwowany po zaprzestaniu pracy dodatkowo wskazuje, że pogłębiające się wciąż schorzenie nie miało związku ze środowiskiem pracy. W piśmie z dnia 26 lipca 2009 r. skarżący uzupełnił skargę. Stwierdził, że organy przedłużały postępowanie i naraziły go na skutki pogłębiającej się z czasem choroby. W dacie badań przeprowadzonych przez biegłych poziom schorzenia uzasadniał uznanie go za chorobę zawodową. Uczestnik postępowania, E. S.A., Zakład [...] w M., nie wniósł odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu. Kontrola Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sprowadza się do badania zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej./ art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz.U z 2002 r Nr 153 poz. 1269/, przy czym Sąd ten z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U Nr 153 poz. 1270/ nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego Nr [...] z dnia [...] października 2008 r. o odmowie stwierdzenia u skarżącego J. P. choroby zawodowej – obustronny trwały ubytek słuchu spowodowany hałasem /poz. 21 załącznika do r.s.w./. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach / Dz.U Nr 132 , poz. 115 ze zm./ wydanego na podstawie art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy. Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P23/07 , Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy - w zakresie , w jakim nie określa wytycznych dotyczących treści rozporządzenia, oraz rozporządzenie z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, są niezgodne z art. 92 ust.1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał stwierdził, że żaden z przepisów Kodeksu pracy nie zawiera wytycznych dotyczących treści aktu wykonawczego, jak również wytycznych takich nie można zrekonstruować z innej ustawy. W konsekwencji prowadzi to do konkluzji ,że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy jest niezgodny z art. 92 ust.1 Konstytucji , skoro zawarte w nim upoważnienie do wydania rozporządzenia nie określa wytycznych dotyczących treści tego aktu. Powoduje to skutki także w stosunku do ściśle powiązanego w nim rozporządzenia Rady Ministrów, które jako oparte na niekonstytucyjnej delegacji ustawowej, jest również niezgodne z Konstytucją. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł że uznane za niekonstytucyjne przepisy tracą moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy, od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP, co nastąpiło w dniu 2 lipca 2008 r w Dz.U. Nr 116,poz. 740. Odroczenie utraty mocy obowiązującej zaskarżonych do Trybunału przepisów ma szczególne znaczenie w przedmiotowej sprawie. Jak wskazują daty wydanych decyzji, organy obu instancji prowadziły postępowanie jak i wydawały decyzje gdy przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach formalnie jeszcze obowiązywały . Zasadą jest, że Sąd bada legalność zaskarżonego aktu i uwzględnia stan faktyczny i prawny z daty wydania zaskarżonej decyzji. Zmiana stanu faktycznego lub prawnego, która nastąpiła po wydaniu zaskarżonego aktu zasadniczo nie podlega uwzględnieniu. Niemniej jednak w ocenie Sądu w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie tzw. supernorma intertemporalna wynikająca z art. 190 ust.4, art. 193 i 79 Konstytucji RP, przełamująca ogólne zasady prawa międzyczasowego. Zgodnie z w/w regułą przepis uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny nie powinien być stosowany w przyszłości, nawet jeśli za jego stosowaniem przemawiałyby ogólne reguły prawa międzyczasowego. Dyskwalifikacja z powodu niekonstytucyjności zamyka bowiem drogę do stosowania normy po dacie jej derogowania z powodu niekonstytucyjności. /K.Gonera, E. Łętowska "Wieloaspektowość następstw stwierdzenia niekonstytucyjności" Państwo i Prawo 2008/5/ Zarówno w takich przypadkach, gdy na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego przepis traci moc z chwilą ogłoszenia tego orzeczenia, jak i w tych przypadkach gdy Trybunał korzystając z możliwości przewidzianej w art. 190 ust.3 zd.1 Konstytucji określa inny termin utraty mocy obowiązującej przepisu, sądy administracyjne mają prawo odmówić stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Taki pogląd prezentuje Sąd orzekający w niniejszej sprawie, który został już wcześniej zaprezentowany w orzecznictwie / wyrok NSA z dnia 21.06.2007 sygn. akt I OSK 1030/06, z dnia 31.I.2008 sygn. Akt II OSK 1599/07, wyrok WSA w Gdańsku z 8.01.2009 r sygn. III SA/GD 191/08 . Pogląd ten oparty jest na art. 178 Konstytucji RP, który stanowi, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom . Przywołać by należało dodatkowo argumentację przytoczoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 17.12.2007 III SA/Kr 932/08, który opowiedział się za niezastosowaniem niekonstytucyjnego przepisu z uwagi na ochronę praw jednostki oraz ekonomiki procesowej wskazując na przepis art. 145 a § 1 k.p.a. Z tych przyczyn, w ocenie Sądu, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach - jako akt niekonstytucyjny - nie mogło zostać zaakceptowane jako podstawa prawna rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. W ponownym zatem postępowaniu organy Inspekcji Sanitarnej przeprowadzą postępowanie zgodnie z przepisami nowego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r /Dz.U z 2009 r Nr 105 poz. 689/ i w zależności od ustaleń wydadzą stosowną decyzję. Mając powyższe na uwadze Sąd stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.