II SA/Sz 841/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Na podstawie decyzji nr [...] wydanej w dniu [...]r. Prezydent Miasta ustalił na rzecz S. i M. R. warunki zabudowy dla terenu położonego przy ul. [...]w [...]stanowiącego działkę nr [...], polegającego na zmianie sposobu użytkowania budynku magazynowo - garażowego na trzystanowiskowy warsztat mechaniki samochodowej, znak [...]. Powyższa decyzja stała się ostateczna w dniu [...]r. W dniu [...]r. skarżąca J. W. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego pismo, w ramach którego podniosła, że dopiero teraz powzięła informację, że Wydział Urbanistyki i Administracji Budowlanej Urzędu Miasta wydał na rzecz S. i M. R. wyżej opisaną decyzję o warunkach zabudowy. W tym stanie rzeczy skarżąca wniosła o unieważnienie przedmiotowej decyzji, ponieważ została wydana przed terminem uprawomocnienia się decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań na realizację przedsięwzięcia S. i M. R., a opisanego w powołanej powyżej decyzji. Do powyższego pisma skarżąca załączyła odwołanie od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację przedsięwzięcia pod nazwą: zmiana sposobu użytkowania budynku magazynowo-garażowego na trzystanowiskowy warsztat mechaniki samochodowej przy ul. [...] w [...]" z dnia [...]r., znak: [...]. Zdaniem skarżącej jest ona stroną postępowania administracyjnego, o ustalenie warunków zabudowy i w związku z tym organ pierwszej instancji był obowiązany zawiadomić ją jako stronę o przedmiotowej decyzji. Postanowieniem wydanym w dniu [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r. Nr [...], znak [...]. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że organ pierwszej instancji nie uznał skarżącej jako strony postępowania administracyjnego, o ustalenie warunków zabudowy i tym samym nie doręczył jej przedmiotowej decyzji. Wobec nie wniesienia odwołania, niniejsza decyzja stała się ostateczna z dniem [...]r. Zatem niedopuszczalne było, zdaniem organu drugiej instancji, wniesienie odwołania przez skarżącą od powyższej decyzji, po upływie ustawowego terminu do złożenia odwołania od decyzji, a określonego w art. 129 kodeksu postępowania administracyjnego. Z kolei uchylenie lub zmiana decyzji, albo stwierdzenie jej nieważności czy też wznowienie postępowania może nastąpić jedynie w przypadkach wskazanych w ustawie. W związku z tym w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożenie przez skarżącą odwołania od ostatecznej decyzji było niedopuszczalne, ponieważ przedmiot postępowania został już ostatecznie zakończony. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., sygn. [...], wnosząc jednocześnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako naruszającego prawo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze złożyło odpowiedź na skargę, w której wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sad Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Wojewódzkie Sądy Administracyjne są powołane do rozpoznania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z kolei właściwym do rozpoznania przedmiotowej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Ponadto ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Na podstawie przepisu art. 134 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd również nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie formy i treści podania, pod którego pojęciem należy rozumieć zgodnie z przepisem art. 63 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego: żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, przyjmuje zasadę ograniczonego formalizmu. Zatem powołany przepis wprowadza określenie podania zarówno na oznaczenie czynności procesowej strony dokonanej w celu spowodowania wszczęcia postępowania zwykłego, ale i czynności dokonywanych w celu wszczęcia postępowań nadzwyczajnych. Ponadto przepis art. 63 kodeksu postępowania administracyjnego reguluje wymagania formalne podania, jakie musi spełnić strona, aby jej czynność procesowa — podanie spowodowało skutek prawny. Przestrzeganie tych ograniczonych wymagań formalnych, ustalenie przez organ administracji publicznej, czy czynność procesowa - podanie o wszczęcie postępowania, czy też podanie w toku postępowania wypełnia je, ma podstawowe znaczenie dla ochrony interesu prawnego strony. Spełnienie wymagań formalnych zarówno gwarantuje, że czynność procesowa została dokonana przez stronę, a następnie że tylko treść żądania strony wyznacza przedmiot postępowania. Przyjmując zasadę ograniczonego formalizmu przepis art. 63 § 2, § 3 i § 3a kodeksu postępowania administracyjnego precyzuje wymagania formalne podania, które musi zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz podpis. Przepisy szczególne mogą wprowadzać inne wymagania co do treści. Powołane powyżej przepisy wyznaczają minimum wymagań formalnych, od spełnienia których uzależnione jest uznanie skuteczności prawnej danej czynności podjętej przez stronę. Jest to bowiem minimum wymagań, bez których nie można by ustalić zasadniczych elementów dla prowadzenia postępowania w danej sprawie, a mianowicie: podmiotu, który żąda autorytarnego określenia uprawnienia w danym zakresie, podpisu, który warunkuje, że żądanie pochodzi od osoby określonej jako wnoszącej podanie oraz wskazanie żądania, które wyznacza przedmiot postępowania. Przenosząc niniejsze rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy, należy podnieść, że pismo skarżącej z dnia [...]r. zawierało opisane powyżej wymagania formalne stawiane przez przepis art. 63 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżąca w sposób niebudzący wątpliwość określiła przedmiot żądania, tj. "unieważnienie decyzji Nr [...] z dnia [...]r. o ustalenie warunków zabudowy dla terenu położonego przy ul. [...]stanowiącego działkę nr [...]". W związku z powyższym organ drugiej instancji rozpatrując podanie skarżącej winien zakwalifikować je zgodnie z treścią żądania, nie zaś przyjmować mylnie jako "odwołanie od decyzji". O tym, jaki charakter ma pismo strony, decyduje sama strona. Jeżeli organ miał nawet pewne wątpliwości co do charakteru wniesionego pisma przez skarżącą, był on obowiązany wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Na podstawie przepisu art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego organ ma obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody, z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielać jej w razie potrzeby niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżąca wyraźnie określiła przedmiot swojego żądania. Z kolei żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy oceniać na podstawie treści pisma przez nią wniesionego, a nie na podstawie tytułu pisma, co wynika z wyroku z dnia 2 marca 1987r., III SA 92/87. Treść żądania ujęta w podaniu wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania (art. 61 § 1 w zw. z art. 63 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego) zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 stycznia 2008r., I SA/Gd 560/07. Wobec powyższego mając na uwadze treść żądania skarżącej ujętego w piśmie z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze całkowicie błędnie potraktowało powyższe pismo jako odwołanie od decyzji. Treść żądania skarżącej w/w piśmie wskazuje, że skarżąca nie wniosła odwołania od decyzji nr [...]. W tym zakresie organ był obowiązany do podjęcia stosownych czynności w postępowaniu wszczętym na skutek złożonego przez skarżącą żądania. Na marginesie pozostaje fakt, że skarżąca nie zatytułowała swojego pisma jako "odwołanie", a co więcej w jego treści nie zawarła wyrażenia "odwołanie", co jedynie dodatkowo uzasadnia zasadność wniesionej skargi. W tym stanie rzeczy organ wydając zaskarżone postanowienie dopuścił się naruszenia zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7, art. 8, art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego, a nadto przepisu art. 61 § 1 w zw. z art. 63 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem sądów administracyjnych zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną między innymi w art. 63, art. 65, art. 128 i art. 140 k.p.a., jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony właśnie bez zbędnego formalizmu. Nie można jednak przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. Jest to niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogłoby to doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji wnoszącego podanie — wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 lutego 2009r., II SA/Łd 806/08. Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1c) - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.