III SA/Gd 401/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski, Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Zegan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej B. K. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Wojewody z dnia 16 czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia 27 marca 2009 r., nr [...]; 2. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej D. W. kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. W dniu 5 lutego 2009 r. do Urzędu Miasta w U. wpłynął wniosek, w którym G. W. wniósł o wymeldowanie D. W. z lokalu nr [...] położonego w U. przy ul. [...]. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Burmistrz Miasta decyzją z dnia 27 marca 2009 r. w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu w/w osoby. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przemawia za uznaniem, iż D.W. nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania i nie zamierza do niego powrócić. W sytuacji gdy centrum życiowym D. W., która od 11 lat przebywa w Hiszpanii nie jest lokal, którego dotyczy niniejsze postępowanie utrzymywanie jej meldunku w spornym lokalu stanowi w istocie fikcję meldunkową. W odwołaniu od w/w decyzji D. W. reprezentowana przez radcę prawnego wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, względnie o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Burmistrzowi Miasta. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie: - art.15 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez przyjęcie, że adres spornego lokalu położonego w U. nie jest miejscem stałego pobytu odwołującej; - naruszenie szeregu przepisów postępowania, w tym art. 9 i 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie składania wniosków dowodowych oraz brak zaznajomienia z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. W uzasadnieniu odwołania D. W. zakwestionowała prawidłowość postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ I instancji. Wskazała nadto, że w Hiszpanii przebywa z uwagi na podjęte leczenie posiadając nadal zamiar stałego przebywania w lokalu położonym w U. Czasowa absencja w w/w lokalu nie wyczerpuje zatem hipotezy art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W odwołaniu wniesiono również o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków. Decyzją z dnia 16 czerwca 2009 r. Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego opuszczenie lokalu przez D. W. miało charakter trwały a utrzymywanie meldunku w sytuacji rezygnacji z powrotu byłoby sprzeczne z istotą systemu ewidencji ludności. Ewidencja ta odzwierciedla bowiem stan faktyczny a nie stan prawny, potwierdzając miejsce pobytu danej osoby. Zdaniem Wojewody za niezasadne uznać należało kwestionowanie przez stronę prawidłowości protokołu jej zeznań oraz rzetelności notatki z kontroli meldunkowej. Strona została nadto prawidłowo pouczona o możliwościach związanych z czynnym udziałem w postępowaniu. Co prawda organ I instancji nie poinformował stron o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji czym naruszył art. 10 k.p.a., jednakże uchybienie to nie miało wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków organ II instancji uznał za niepotrzebny. Zebrany w sprawie materiał dowodowy stanowił bowiem wystarczającą i kompletną bazę do wydania orzeczenia co do istoty sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku D.W. powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji i wniosła o uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Nadto skarżąca wskazując na brak zindywidualizowanej oceny potrzeby udzielenia jej informacji i wyjaśnień w świetle jej stanu zdrowia i orientacji w przepisach prawa, sformułowała zarzut naruszenia przez organy art. 7 i 77 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Na rozprawie w dniu 5 listopada br. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w Gdańsku B. K. zgłosiła udział w niniejszym postępowaniu i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W świetle zarzutów w niej podniesionych punkt wyjścia do rozważań na temat prawidłowości procedowania przez organy administracji jak i wydanych w toku postępowania aktów administracyjnych stanowić winna wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który w dacie orzekania przez organy administracji stanowił, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Sąd zwraca uwagę, iż instytucje zameldowania oraz wymeldowania z lokalu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i jako takie – nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby. W całej rozciągłości podzielić należy pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05, baza Lex nr 192912), w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania. Zwrócić uwagę jednak należy na wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu, która musi prowadzić do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. W tym świetle podnieść również należy, iż organy administracyjne obu instancji, wydając decyzje w określonej sprawie, winny uwzględniać fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 27 maja 2002 r. orzeczenia o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 w/w ustawy (sygn. akt K 20/01, publ. OTK-A 2002/3/34). Organy administracji nie badają zatem uprawnień danej osoby do przebywania w lokalu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1999 r., V SA 252/99, baza Lex nr 49952 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2000 r., V SA 1784/99, baza Lex nr 49415) stosowne ustalenia winny się koncentrować jedynie wokół tego, czy dana osoba opuściła lokal i czy opuszczenie to nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. Co istotne, takie ustalenia muszą być dokonane w sposób rzetelny z poszanowaniem reguł wyznaczonych przez kodeks postępowania administracyjnego, przy czym organ administracji zobowiązany jest mieć na względzie zwłaszcza art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Generalnie zadaniem organu administracji publicznej jest bowiem wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wyjaśnienie okoliczności sprawy w sposób przekonywujący. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania, w ocenie Sądu, prowadzi do wniosku, iż D. W. nie korzysta z lokalu w sposób ciągły. Jak wynika z akt sprawy, wyjechała do Hiszpanii - do pracy 11 lat temu. Istotnym zatem w sprawie było ustalenie czy w/w opuściła definitywnie przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny i trwały w rozumieniu art. 15 ust. 2 cytowanego aktu normatywnego. W ocenie Sądu materiał dowodowy zebrany w sprawie nie dał podstaw do takiego wniosku. Organ pierwszej instancji wywodzi go bowiem w całości na podstawie protokołu przesłuchania skarżącej z dnia 19 marca 2009 roku, który zawiera jej oświadczenie, iż "planuje zostać w Hiszpanii". Zważywszy trafny zarzut odwołania i skargi, iż organ prowadząc postępowanie wyjaśniające wbrew obowiązkowi, nie pouczył jej o treści art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego, to przyjęcie lakonicznego oświadczenia o zamiarze pozostania w Hiszpanii jako podstawy ustalenia przesłanki dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu, uznać należy co najmniej za przedwczesne. Rzeczą organu odwoławczego było, wobec zakwestionowania przez D. W. tego oświadczenia w odwołaniu, uzupełnienie materiału dowodowego w sposób umożliwiający weryfikację jego prawdziwości. Podane bowiem w tym samym protokole fakty, dotyczące przebytej operacji i konieczności kontynuowania leczenia w kraju w którym skarżąca korzysta z ubezpieczenia, wymagały prowadzenia postępowania celem wyjaśnienia, czy pozostawanie poza krajem wynika jedynie z tej okoliczności czy też niezależnie od stanu zdrowia skarżąca chce na stałe pozostać w Hiszpanii. Organy nie wyjaśniły również ( a na podstawie w/w protokołu przesłuchania ustalić nie sposób) czy pozostawiony w lokalu sprzęt AGD i meble są wyrazem braku więzi skarżącej z lokalem i jej zamiarem jest jedynie rozliczenie majątku wspólnego z byłym mężem czy też przeciwnie, pozostawienie go w lokalu stanowi o chęci powrotu do dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Brak ustaleń w tym zakresie, zdaniem Sądu stanowi o zasadności zarzutu naruszenia naczelnych reguł postępowania administracyjnego tj. art. 7, 8 , 77 i 80 kpa. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W reasumpcji powyższych rozważań należało wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia 27 marca 2009 roku. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 wyroku. Na podstawie art. 152 w/w aktu normatywnego orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania Sąd orzekł mając za podstawę art. 200 w/w ustawy. W dalszym toku postępowania organ winien uwzględnić w/w rozważania koncentrujące się wokół prawidłowości postępowania dowodowego stanowiącego podstawę wydania poprawnego rozstrzygnięcia administracyjnego.