I SA/Lu 449/09
WyrokWSA w Lublinie2009-11-06
Skład orzekający: Danuta Małysz, Wojciech Kręcisz, Anna Kwiatek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wszczęcie z urzędu postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania podatkowego czyni bezprzedmiotowym wcześniej wszczęte na wniosek strony postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego?Ratio decidendi
Wszczęcie z urzędu postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania podatkowego nie czyni bezprzedmiotowym wcześniej wszczętego na wniosek strony postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty. Przepis art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej zakazuje wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w czasie trwania postępowania podatkowego lub kontroli, ale nie zakazuje prowadzenia postępowania w sprawie nadpłaty, które zostało wszczęte przed rozpoczęciem postępowania podatkowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji i umorzyła postępowanie w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym za lipiec 2006 r. Spółka wniosła o stwierdzenie nadpłaty, argumentując, że polskie przepisy nie implementowały we właściwym czasie dyrektywy unijnej dotyczącej opodatkowania energii elektrycznej. Po odmowie stwierdzenia nadpłaty przez organ pierwszej instancji i utrzymaniu tej decyzji przez Dyrektora Izby Celnej, WSA w Lublinie wyrokiem z 5 grudnia 2007 r. uchylił te decyzje. Następnie Naczelnik Urzędu Celnego odmówił stwierdzenia nadpłaty, a Dyrektor Izby Celnej uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe w związku z wszczęciem z urzędu postępowania podatkowego w sprawie określenia zobowiązania podatkowego za cały 2006 rok. Spółka zaskarżyła tę decyzję, argumentując, że postępowania są odrębne i nie ma podstaw do umorzenia postępowania nadpłatowego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej i zasądził od Dyrektora Izby Celnej na rzecz A. Sp. z o.o. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędziowie WSA Wojciech Kręcisz,, NSA Anna Kwiatek (spr.), Protokolant Referent Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 listopada 2009 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym za miesiąc lipiec 2006 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz A. Sp. z o.o. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu odwołania A. od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym uiszczonym z tytułu sprzedaży energii elektrycznej w miesiącu lipcu 2006 roku w kwocie 73.119 zł, uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i umorzył postępowanie w sprawie.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Celnej podnosił, że w dniu 23 listopada 2006 r. do Urzędu Celnego w Lublinie wpłynął wniosek o stwierdzenie oraz zwrot nadpłaty podatku akcyzowego dla firmy A. dotyczący nadpłaconego podatku akcyzowego w kwocie 73.119 zł. z tytułu sprzedaży energii elektrycznej w miesiącu lipcu 2006 r. Pełnomocnik strony wniosek ten uzasadnił między innymi tym, iż Polska nie implementowała we właściwym czasie do swego prawodawstwa przepisów Dyrektywy Rady 2003/96/WE z 27 października 2003 roku w sprawie restrukturyzacji przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej (Dz.U.UE L z dnia 31 października 2003 roku), z których wynika, że energia elektryczna podlega podatkom, które stają się wymagalne w momencie dostawy przez dystrybutora lub redystrybutora i w związku z powyższym powinna zostać zastosowana zasada bezpośredniego skutku dyrektywy.
Naczelnik Urzędu Celnego odmówił stwierdzenia nadpłaty. Organ pierwszej instancji podnosił, że jakkolwiek strona jest podatnikiem podatku akcyzowego, to jednak w przedmiotowej sprawie zubożonym nie jest strona, a konsument, ponieważ to on faktycznie poniósł materialny ciężar podatku.
Strona odwołała się od tej decyzji.
Decyzją z dnia [...] , Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji argumentując, że zaniechanie dokonania przez Polskę w terminie implementacji do krajowego porządku prawnego art. 21 ust. 5 dyrektywy energetycznej nie upoważnia podatnika do jego bezpośredniego stosowania.
Pełnomocnik A. wystąpił ze skargą na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2007 roku, sygn. akt I SA/Lu 520/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził między innymi, że w myśl art. 21 ust. 5 dyrektywy Rady 2003/96/WE w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej, dla celów stosowania art. 5 i 6 dyrektywy 92/12/EWG, energia elektryczna i gaz ziemny podlegają podatkom, które stają się wymagalne w momencie dostawy przez dystrybutora lub redystrybutora. Podkreślił przy tym, że zgodnie z powołaną dyrektywą, za dystrybutora jest uważana także jednostka produkująca energię elektryczną na swoje własne potrzeby.
Decyzją z dnia [...], Naczelnik Urzędu Celnego, po ponownym przeprowadzeniu postępowania, odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym uiszczonym z tytułu sprzedaży energii elektrycznej w miesiącu lipcu 2006 roku w kwocie 73.119 zł.
Od decyzji tej pełnomocnik strony odwołał się zarzucając, iż wydana ona została z naruszeniem: 1) art. 153, art. 170, art. 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niezastosowanie się do wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zapadłym w niniejszej sprawie; 2) art. 120 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji przepisów Konstytucji RP oraz Dyrektywy Rady 2003/96/WE z 27 października 2003 roku w sprawie restrukturyzacji przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej; 3) art. 21 ust. 5 dyrektywy energetycznej poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż w rozpatrywanej sytuacji przepis ten nie oznacza zakazu opodatkowania podatkiem akcyzowym innych podmiotów, aniżeli tam wymienieni dystrybutorzy i redystrybutorzy energii elektrycznej, oraz poprzez przyjęcie, że norma wyrażona w tym przepisie nie wyznacza wyłącznego kręgu podmiotowego podatników podatku akcyzowego, lecz wskazuje, że obowiązek podatkowy w określonym momencie musi uzyskać określony minimalny poziom; 4) art. 4 ust. 2 dyrektywy energetycznej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż z przepisu tego wynika, że prawo wspólnotowe dopuszcza, że akcyza od energii elektrycznej jest podatkiem wielofazowym, tzn. nakładanym na różnych fazach obrotu; 5) art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 roku w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania poprzez jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż z przepisu tego wynika, że prawo wspólnotowe dopuszcza, że akcyza od energii elektrycznej jest podatkiem wielofazowym, tzn. nakładanym na fazach obrotu; 6) art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż nadpłata nie powstaje i nie może powstać w rozpatrywanym przypadku tj. w podatku akcyzowym nałożonym bezpodstawnie na sprzedaż i wydanie energii elektrycznej, który został uiszczony nienależnie przez podmiot będący producentem energii elektrycznej; 7) art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 roku o podatku akcyzowym poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż przepis ten nie jest sprzeczny z przepisami dyrektywy energetycznej w tym art. 21 ust. 5 zdanie pierwsze w przypadku sprzedaży i wydania przez spółkę energii elektrycznej na rzecz dystrybutorów i redystrybutorów.
Rozpatrując sprawę i odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor Izby Celnej podnosił, że w dniu 13 listopada 2008 r. Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z dnia 6 listopada 2008 r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia dla A., zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do grudnia 2006 roku. Podstawą wszczęcia postępowania był materiał zgromadzony w trakcie kontroli podatkowej przeprowadzonej przez pracowników Urzędu Celnego w firmie A. w zakresie prawidłowości i rzetelności rozliczeń podatku akcyzowego w zakresie obrotu energią elektryczną za okres 1 stycznia 2006 r. – 31 grudnia 2006 r.
Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego określił stronie zobowiązanie w podatku akcyzowym za miesiące styczeń - grudzień 2006 roku w łącznej wysokości 1.721.686 zł podnosząc, że opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podlega sprzedaż energii elektrycznej pochodząca z własnej produkcji oraz całość energii zużytej na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej pochodząca z własnej produkcji.
Pełnomocnik spółki odwołał się do tej decyzji wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do grudnia 2006 roku w kwocie 1.324.780 zł.
Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] określającej stronie zobowiązanie w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2006 roku w łącznej wysokości 1.721.686,00 zł. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
W kontekście wskazanych okoliczności stanu faktycznego sprawy Dyrektor Izby Celnej podnosił, że doszło do sytuacji polegającej na tym, że organ pierwszej instancji prowadził postępowanie w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego, które dotyczy tego samego przedmiotu, co wszczęte z urzędu i ponownie prowadzone przez ten sam organ postępowanie podatkowe w sprawie określenia dla A. w L. zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do grudnia 2006 roku.
Organ odwoławczy podnosił, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego jest ściśle związane z techniką poboru podatku opartą na samoobliczeniu podatku przez podatnika. W postępowaniu tym, wszczętym przez stronę, dotyczącym stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym za miesiąc lipiec 2006 roku organ podatkowy pierwszej instancji weryfikował samoobliczenie podatku dokonane przez podatnika i sam obliczył wysokość zobowiązania podatkowego, a następnie odmówił stwierdzenia nadpłaty. Niezależnie od tego zostało wszczęte z urzędu inne postępowanie dotyczące określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2006 roku, a więc i za miesiąc lipiec 2006 roku.
Stosownie do art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej jeżeli wskutek wszczętego postępowania podatkowego organ podatkowy stwierdzi, że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, powinien wydać decyzję, w której określi wysokość zaległości podatkowej i ewentualnie stwierdzi nadpłatę.
Z powyższego wynika, według organu odwoławczego, że w obydwu wymienionych postępowaniach chodzi w gruncie rzeczy o to samo - o ustalenie, czy dane zawarte w deklaracji podatkowej, złożonej przez stronę, za lipiec 2006 roku są zgodne ze stanem faktycznym, a konsekwencji o wyliczenie właściwej kwoty zobowiązania podatkowego. W wypadku stwierdzenia rozbieżności organ podatkowy wydaje decyzję o określeniu wysokości zaległości podatkowej lub nadpłaty, z tym, że w postępowaniu wszczętym na wniosek podatnika o stwierdzenie nadpłaty, organ podatkowy nie jest władny rozstrzygać o określeniu zaległości podatkowej.
Dyrektor Izby Celnej podnosił, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty może toczyć się samodzielnie tylko wówczas, gdy nie toczy się postępowanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej. W związku z tym, w sytuacji, gdy przed zakończeniem postępowania o stwierdzenie nadpłaty Naczelnik Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie podatkowe dotyczące tego samego podatku, którego stwierdzenia nadpłaty żądał podatnik, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, wszczęte na żądanie podatnika postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty staje się bezprzedmiotowe. Zakres tego postępowania zostaje w całości objęty zakresem postępowania podatkowego wszczętego z urzędu przez Naczelnika Urzędu Celnego, obejmującego obliczenie przez organ podatkowy zobowiązania podatkowego i stwierdzenie nadpłaty lub określenie wysokości zaległości podatkowej.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż aby uniemożliwić prowadzenie odrębnych postępowań, w istocie rzeczy w tej samej sprawie i aby nie dopuścić do wydawania przeciwstawnych decyzji, wprowadzono do Ordynacji podatkowej przepis art. 79, który uniemożliwia wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w czasie trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej oraz w okresie między zakończeniem kontroli a wszczęciem postępowania - w zakresie zobowiązań podatkowych, których dotyczy postępowanie lub kontrola. Przepis obejmujący swoim zakresem tak wczesną fazę (biorąc za punkt odniesienia moment wydania decyzji), jaką jest postępowanie kontrolne wprowadzono zaś po to, aby okoliczności dotyczące uiszczenia podatku w prawidłowej wysokości - a tego też dotyczy postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty - badać tylko raz. Nie byłoby bowiem zasadne i racjonalne rozstrzyganie w sprawie wniosku o stwierdzenie nadpłaty w sytuacji, gdy prowadzona jest, czy to kontrola podatkowa, czy to już postępowanie podatkowe, które swoim zakresem obejmują także badanie prawidłowości uiszczenia podatku, a więc również kwestie istnienia ewentualnej nadpłaty. Skoro istnieją przeciwwskazania prawne do wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie nadpłaty równolegle z kontrolą podatkową, to tym bardziej nie jest możliwe prowadzenie postępowania w sprawie nadpłaty, gdy inne postępowanie podatkowe jest na bardziej zaawansowanym etapie. W tym kontekście, Dyrektor Izby Celnej podnosił, że w wyroku z dnia 20 marca 2003 r. I SA/Łd, sygn. akt 1460/2001, WSA w Łodzi stwierdził, że w wypadku, gdy przed zakończeniem postępowania o stwierdzenie nadpłaty organ podatkowy wszczął z urzędu postępowanie podatkowe dotyczące tego samego podatku, w którym stwierdzenia nadpłaty żądał podatnik, wszczęte na żądanie podatnika postępowanie w sprawie nadpłaty staje się bezprzedmiotowe. W tym kontekście organ odwoławczy podnosił, że w rozpatrywanej sprawie, po przeprowadzeniu kontroli podatkowej i wszczęciu z urzędu postępowania podatkowego postanowieniem z dnia 6 listopada 2008 r., Naczelnik Urzędu Celnego nie powinien był wydawać decyzji z dnia [...] odmawiającej stwierdzenia nadpłaty, gdyż kwestia nadpłaty w takiej sytuacji jest rozstrzygana w decyzji kończącej postępowanie podatkowe wszczęte z urzędu, z której wyniknie istnienie zaległości albo nadpłaty w podatku akcyzowym. Określenie zaległości wyklucza stwierdzenie nadpłaty.
Na powyższą decyzję, A. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zarzucając jej naruszenie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z jej art. 208 § 1, poprzez uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w przedmiocie nadpłaty w podatku akcyzowym, w sytuacji, gdy nie było ku temu podstaw. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Spółki wywodził, że uchylenie przez Dyrektora Izby Celnej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie nadpłaty stanowiło naruszenie art. 233 § 1 pkt 2 lit a) Ordynacji podatkowej. W jego ocenie brak było podstaw do umorzenia postępowania w sprawie nadpłaty, mimo iż jego wynik jest uzależniony od postępowania w sprawie określenia zobowiązania podatkowego za ten sam okres.
Podkreślając odrębność obu postępowań, wskazał, że postępowanie wymiarowe ma doprowadzić do odpowiedzi na pytanie, czy w sposób prawidłowy podatnik dokonał samoobliczenia podatku, co oznacza, że jego istotą jest ustalenie, czy kwota podatku zadeklarowanego przez podatnika jest zgodna z kwotą podatku wynikającego z przepisów prawa, natomiast istotą postępowania nadpłatowego jest stwierdzenie, czy wystąpiła nadpłata, tj. kwota ,,nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku" (art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej).
Zdaniem autora skargi, nie było podstaw do uznania, iż postępowanie
w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym, ze względu na równolegle toczące się postępowanie w przedmiocie określenia Spółce wysokości zobowiązania w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2006 r. stało się bezprzedmiotowe, a tym samym podstaw do przyjęcia, iż w tym zakresie ziściła się przesłanka do umorzenia postępowania nadpłatowego.
Powołując się na wykładnię pojęcia "bezprzedmiotowości postępowania", pełnomocnik Spółki wywodził, iż w niniejszej sprawie dotyczącej stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym istnieje zarówno podmiot, przedmiot, jak również podstawa prawna żądania strony. Wskazał, że podstawą prawną wniosku Spółki był art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej, z uzasadnieniem, iż zapłata podatku akcyzowego dokonana została w oparciu o przepis prawa polskiego niezgodny z prawem wspólnotowym. Do wniosku o stwierdzenie nadpłaty dołączona została skorygowana deklaracja akcyzowa. Niezgodność polskich przepisów akcyzowych z regulacjami wspólnotowymi została potwierdzona w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, jak również w wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 12 lutego 2009 r. (sygn. C-475/07).
Powołując się na przepis art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej, pełnomocnik skarżącej Spółki zauważył, iż przepisy Ordynacji podatkowej nie zakazują organowi wszczęcia postępowania podatkowego dotyczącego określenia wysokości zobowiązania podatkowego po złożeniu wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Wskazuje
on jedynie na sytuację, w której to postępowanie wymiarowe zostało wszczęte wcześniej niż postępowanie w przedmiocie nadpłaty. W świetle powyższego stanowisko organu odwoławczego wyrażone w zaskarżonej decyzji stanowi rodzaj nieuprawnionej i rozszerzającej wykładni przepisów prawa podatkowego.
Przyznając, że decyzja w przedmiocie wymiaru wysokości zobowiązania podatkowego będzie miała wpływ na treść decyzji w przedmiocie nadpłaty, autor skargi podkreślił, iż nie uzasadnia to jednak umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty.
Reasumując podkreślił, iż decyzja Dyrektora Izby Celnej umarzająca postępowanie w przedmiocie nadpłaty w akcyzie naruszyła przepis
art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w związku z treścią art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Samo
zaś wszczęcie z urzędu przez organy podatkowe postępowania, którego celem jest określenie wysokości zobowiązania podatkowego nie uczyniło postępowania
w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty bezprzedmiotowym. Obydwa postępowania: wymiarowe oraz nadpłatowe są odrębnymi procedurami, inny jest cel każdego z tych postępowań oraz inna podstawa prawna. W konsekwencji, nie zachodzi tożsamość spraw oraz brak jest przesłanek do połączenia tych kwestii do ich łącznego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoją dotychczasową argumentację.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póżn. zm./ - na wstępie należy podkreślić, iż przedmiotem sporu jest kwestia umorzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym za miesiąc lipiec 2006r., w sytuacji kiedy po wniosku strony w tym przedmiocie zostało przez organ podatkowy wszczęte i nie zakończone postępowanie wymiarowe za poszczególne miesiące 2006 roku.
Trzeba mieć na względzie, iż umorzenie postępowania w świetle przepisu
art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej następuje wówczas, gdy postępowanie
z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy
przez rozstrzygnięcie jej, co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, ale zawsze oznacza brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć
na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 r., III SA 2225/01, Biuletyn Skarbowy 2003, nr 6, s. 25).
Odnosząc takie rozumienie pojęcia "bezprzedmiotowości" do stanu rzeczy zaistniałego w niniejszej sprawie, a w szczególności do utożsamienia przez organy podatkowe bezprzedmiotowości postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty
w podatku akcyzowym za miesiąc lipiec 2006 r. jedynie z faktem wszczętego
z urzędu postępowania wymiarowego za poszczególne miesiące 2006 roku i jego nie zakończeniem, Sąd stwierdza, iż jest ono nieprawidłowe.
Należy mieć bowiem na względzie, iż przepis art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty nie może zostać wszczęte
w czasie trwania postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej oraz w okresie między zakończeniem kontroli, a wszczęciem postępowania - w zakresie zobowiązań podatkowych, których dotyczy postępowanie lub kontrola.
Wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że wszczęcie na wniosek podatnika lub innych podmiotów uprawnionych do występowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty nie może nastąpić po wszczęciu postępowania podatkowego
lub kontroli podatkowej. Nie ma też możliwości wszczęcia tego postępowania w okresie między zakończeniem kontroli, a wszczęciem postępowania podatkowego w zakresie zobowiązań, których dotyczy postępowanie lub kontrola.
Poza sporem w sprawie pozostaje, że skarżąca Spółka z wnioskiem
o stwierdzenie oraz zwrot nadpłaty podatku akcyzowego w kwocie 73.119 zł z tytułu sprzedaży energii elektrycznej za miesiąc lipiec 2006 roku, wystąpiła do Urzędu Celnego w dniu [...] Z kolei organ ten wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia dla niej zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do grudnia 2006 roku postanowieniem z dnia
6 listopada 2008 r. Zestawienie tych dwóch dat w oczywisty sposób wskazuje,
iż wniosek o stwierdzenie nadpłaty poprzedzał wszczęcie postępowania podatkowego.
W ocenie Sądu, przepis art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty wszczętego przed rozpoczęciem postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej. Rację ma zatem autor skargi, iż odmienny pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowi nadinterpretacją powołanego przepisu.
Nie przesądzając - na tym etapie - o zasadności samego wniosku skarżącej
w przedmiocie nadpłaty, należy jednocześnie podnieść, iż stanowisko organu odwoławczego o umorzeniu postępowania w sprawie nie było trafne. W szczególności nie można - w ocenie Sądu - podzielić jego argumentacji, jakoby samo wszczęcie postępowania wymiarowego uzasadniało umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty z powodu jego bezprzedmiotowości.
W konsekwencji powyższego, uznając, że zaskarżona decyzja została wydana
z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 233 § 1 pkt 2 lit. a)
w zw. z art. 208 ustawy Ordynacja podatkowa, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit.c) powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.
Orzekając o kosztach postępowania Sąd miał na względzie fakt, że przedmiotem rozpoznania w sprawie niniejszej jest skarga na decyzje o umorzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym, w związku z tym wpis określony na podstawie § 2 ust. 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.) wynosi 200 zł i w takiej wysokości uwzględniony został przy określeniu wysokości kosztów postępowania. W związku z powyższym, nadpłacony wpis zostanie stronie skarżącej zwrócony z urzędu. Wynagrodzenie zaś pełnomocnika strony zostało określone na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu /Dz.U. Nr 212, poz. 2075/.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło