I SA/Lu 497/09
WyrokWSA w Lublinie2009-11-06
Skład orzekający: Danuta Małysz, Wojciech Kręcisz, Anna Kwiatek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wznowić postępowanie zakończone ostateczną decyzją, powołując się na nową okoliczność faktyczną (przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego), która istniała w dniu wydania decyzji, ale była znana organowi pierwszej instancji przed jej doręczeniem?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może wznowić postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jeśli nowa okoliczność faktyczna, która istniała w dniu wydania decyzji, była znana organowi pierwszej instancji przed jej doręczeniem. Decyzja administracyjna wiąże organ od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, a do tego momentu organ może uwzględnić nowe fakty. Przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego przez stronę, o którym organ dowiedział się przed doręczeniem decyzji, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania z powodu nieznanej organowi okoliczności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku Z. Ch. o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2004. Po przyznaniu płatności ostateczną decyzją, organ pierwszej instancji wznowił postępowanie z urzędu, powołując się na fakt utraty przez wnioskodawcę posiadania gospodarstwa rolnego w wyniku darowizny na rzecz syna, co miało nastąpić przed wydaniem decyzji. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję o uchyleniu pierwotnej decyzji i odmowie przyznania płatności. Skarżący zarzucił naruszenie art. 9 k.p.a. i brak poinformowania o możliwości przejęcia uprawnień.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędziowie WSA Wojciech Kręcisz (spr.),, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Referent Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 listopada 2009 r. sprawy ze skargi Z. Ch. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...], nr [...]; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Zaskarżoną decyzją, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpoznaniu odwołania Z.C. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...], nr [...] o uchyleniu, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji dotychczasowej w całości i odmowie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor[...] Oddziału ARiMR podnosił, iż po przeprowadzeniu kontroli kompletności oraz kontroli administracyjnej wniosku Z. C. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2004 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] Nr [...] przyznał Z. C. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. Przedmiotowa decyzja stała się ostateczna.
Następnie, działając na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt. 5, art. 147 i art. 150 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR postanowieniem z dnia [...]., wznowił z urzędu postępowanie zakończone wskazaną decyzją ostateczną. W ocenie organu pierwszej instancji nową istotną dla sprawy okoliczność, która istniała w dniu wydawania rozstrzygnięcia (tj. w dniu [...]), a nie była znana organowi, stanowił fakt utraty przez wnioskodawcę posiadania w związku z zawarciem w dniu 22 listopada 2004 r. umowy darowizny, na podstawie której małżonkowie M. i Z.C. darowali synowi P. C. niezabudowaną nieruchomość położoną we wsi W., o powierzchni 7,29 ha, stanowiącą działki nr 130/1, 284/15, 284/16, 284/19, 130/6, 130/9,284/14, 284/17.
Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uchylił decyzję ostateczną i odmówił Z.C. przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004.
Z.C. odwołał się od tej decyzji.
Rozpatrując sprawę i odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR argumentował, że zaskarżona decyzja została wydana w nadzwyczajnym trybie postępowania, którego charakter objawia się w tym, iż wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej, a następnie ponownego rozpoznania i rozpatrzenia sprawy. Wznowienie postępowania to wyjątek od zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 k.p.a.) i dlatego korzystanie z tego nadzwyczajnego środka procesowego może mieć miejsce wyłącznie w wypadkach i na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, przy zaistnieniu co najmniej jednej z enumeratywne wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. podstaw wznowienia postępowania.
Organ odwoławczy podnosił, że podstawę przyznania płatności w przedmiotowej sprawie stanowił § 2 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, zgodnie z którym płatność ONW udziela się producentowi rolnemu. Z kolei z § 4 ust. 2 tego rozporządzenia wynika, że płatność ONW jest udzielana producentowi rolnemu do położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe.
Producentem rolnym, rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego, które stanowią wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu.
Odwołując się do stanowiska prezentowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie sygn. akt SA/Wr 1891/93, Dyrektor [...] Oddziału ARiMR podkreślał, że w związku z tym, iż przywołane przepisy nie precyzują, jaki okres posiadania działek rolnych spełniających wskazane wymogi uprawnia do przyznania płatności, to przyjąć należy, że powyższa przesłanka winna być spełniona w momencie wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności. Tym samym oznacza to, iż w świetle powyższych regulacji płatność można przyznać tylko takiej osobie, która w dniu wydania decyzji w sprawie płatności jest posiadaczem gruntów rolnych i spełnia pozostałe warunki określone ustawą, a przeniesienie posiadania gruntów przed wydaniem tej decyzji uniemożliwia przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
Przenosząc powyższe stanowisko na grunt przedmiotowej sprawy, organ odwoławczy argumentował, że Z.W. C. i jego małżonka M.H. C. darowali aktem notarialnym z dnia 22 listopada 2004 r., Rep. [...], synowi P.C. niezabudowaną nieruchomość położoną we wsi W., o powierzchni 7,29 ha, stanowiącą działki nr 130/1, 284/15, 284/16, 284/19, 130/6, 130/9,284/14, 284/17, a P.C. darowiznę tę przyjął. Zgodnie z tym aktem notarialnym wydanie obdarowanemu w posiadanie przedmiotu niniejszej darowizny nastąpiło w dniu 22 listopada 2004 r. i od tego dnia przeszły na obdarowanego związane z tym korzyści i ciężary. Przedmiotowy akt notarialny wpłynął do Biura Powiatowego ARiMR w dniu 22 grudnia 2004 r., a więc w dniu wydania decyzji w przedmiocie płatności. W związku z tym, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR podnosił, że data wydania decyzji (data podpisu decyzji przez Kierownika BP ARiMR) wskazuje na bardzo istotny element, bo pozwala ustalić, w jakim stanie prawnym i faktycznym zapadło rozstrzygnięcie w sprawie. Okazuje się bowiem, okoliczność faktu przekazania gospodarstwa rolnego w dniu 22 listopada 2004 r. przez Z.C. nie została objęta postępowaniem wyjaśniającym i tym samym uzasadniało to – w ocenie Dyrektora ARiMR - wznowienie postępowania z urzędu. Jest to bowiem nowa okoliczność, która jest istotna dla sprawy, istniała w dniu wydania decyzji i nie była znana organowi (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.).
W kontekście powyższego, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, argumentował, że pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a, należy rozumieć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, ale nieznane organowi, który wydał decyzję. Okoliczności te traktowane są jako nieznane, gdy mimo zgłaszania, czy sygnalizowania przez stronę nie zostały objęte postępowaniem wyjaśniającym. Podnosił w związku z tym, że prawidłowo organ pierwszej instancji w wyniku postępowania wznowieniowego stwierdził, że przeniesienie posiadania gruntów rolnych przed wydaniem decyzji uniemożliwia przyznanie stronie płatności z tytułu ONW, gdyż płatność można przyznać tylko takiej osobie, która w dniu wydania decyzji w sprawie płatności bezpośrednich jest posiadaczem gruntów rolnych i spełnia pozostałe warunki określone przepisami prawa.
Organ odwoławczy zwracał również uwagę na przepis § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r., zgodnie z którym w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności ONW nastąpi przeniesienie posiadania wszystkich działek rolnych położonych na obszarach ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność ONW przysługuje temu podmiotowi jeżeli w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych złoży on wniosek do Kierownika Biura Powiatowego Agencji na formularzu udostępnionym przez Agencję i zauważył, że przejmujący gospodarstwo rolne P.C. takiego wniosku nie złożył.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR nie podzielał zarzutu odwołania odnośnie naruszenia art. 9 k.p.a. podnosząc, iż w przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie wnosił o udzielenie mu informacji o wymogach, co do możliwości przejęcia płatności przez przejmującego gospodarstwo rolne, a organ nie miał z urzędu obowiązku informowania strony o powszechnie obowiązujących, opublikowanych aktach prawnych.
Z.C. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie ze skargą na tę decyzję.
Podnosił, że do czasu poinformowania go o spełnieniu warunków do uzyskania renty strukturalnej, tj. do dnia 22 października 2004 r. - do dnia otrzymania postawienia nr [...] Kierownika Biura Powiatowego o spełnieniu warunków - gospodarował na swojej ziemi, inwestował w nią, kupował konieczne nawozy i środki ochrony roślin. W ocenie strony, zgodnie z ogólnie przyjętymi zasadami, już na tym etapie powinna nastąpić weryfikacja wniosku nie tylko pod względem formalnym, ale i pod kątem innych zobowiązań. Po przekazaniu gospodarstwa synowi aktem notarialnym z dnia 22 listopada 2004 r., następca podpisał zobowiązanie o przejęciu wszelkich zobowiązań. Zarzucił, że nikt nie poinformował ani jego, ani następcy o możliwości podpisania wniosku o przejęcie uprawnień do płatności bezpośrednich i płatności ONW, co stanowi naruszenie art. 9 k.p.a. Wyjaśniał, że kiedy otrzymał decyzję o przyznaniu płatności obszarowych i płatności ONW, pomimo złożenia wniosek o rentę strukturalną w tym samym organie, od którego w tym czasie nie miał żadnych informacji o trybie jego załatwiania, to uznał przedmiotową decyzję za logiczną i prawnie uzasadnioną, z uwagi na fakt, iż płatności zostały przyznane na 2004 rok, a w tym roku to on gospodarował na ziemi i ponosił wszelkie koszty z tym związane. Wskazał, że dopiero decyzją z [...] Kierownika Biura Powiatowego ARiMR przyznano mu rentę strukturalną wypłacaną od 15 kwietnia 2005 r., z wyrównaniem od listopada 2004 r. i dopiero po jej otrzymaniu dowiedział się o wysokości świadczenia i okresie, za jaki będzie je pobierał.
Skarżący podnosił, że w tych okolicznościach zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Kierownik Biura Powiatowego ARiMR o uchyleniu w całości decyzji w przedmiocie przyznania płatności są dla niego krzywdzące, że pieniędzy z dopłat już nie ma, bo i tak przekazał je synowi, jako następcy, na zakup nawozów i środków do prowadzenia gospodarstwa, a sam obecnie żyje z renty, jest ciężko chory i w tej sytuacji konieczność zwrotu przyznanej dopłaty byłaby zbyt dużym dla niego obciążeniem.
W odpowiedzi na skargę Dyrektora [...] Oddziału ARiMR wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko i argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Sąd zważył, co następuje.
Skarga ma usprawiedliwione podstawy i zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) prowadzi do wniosku, iż wydana ona została z naruszeniem przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy.
W kontekście faktu, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały w nadzwyczajnym trybie wzruszania decyzji ostatecznych, wskazać należy, że w sprawie nie jest sporne, iż: 1) wnioskiem z dnia 26 kwietnia 2004 r. Z.C. wystąpił o przyznanie płatności do gruntów na rok 2004; 2) decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...], Nr [...], taka płatność została skarżącemu przyznana; 3) w dniu 22 grudnia 2004 r. skarżący złożył do Biura Powiatowego akt notarialny z dnia 22 listopada 2004 r., Repertorium [...] na mocy, którego w drodze darowizny przeniósł posiadanie gospodarstwa rolnego na rzecz syna P.C.; 4) decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...], Nr [...], została doręczona skarżącemu w dniu 1 lutego 2004 r.
Wskazane elementy stanu faktycznego sprawy mają istotne znaczenie z punktu widzenia oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wydanych w trybie wznowienia postępowania, w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W kontekście wskazanych elementów stanu faktycznego sprawy oraz trybu, w jakim doszło do podjęcia wydanych w sprawie rozstrzygnięć, według Sądu, na wstępie za punkt wyjścia oceny ich zgodności z prawem uznać należy art. 110 k.p.a. Z przepisu tego wynika, że organ administracji publicznej, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, chyba że kodeks stanowi inaczej.
Na tle konsekwencji jego obowiązywania i stosowania - w zakresie odnoszącym się do związania decyzją administracyjną oraz momentu, z którym związanie to następuje - w relacji do pojęcia "wydania (sporządzenia) decyzji administracyjnej" zarysowały się, tak w doktrynie prawa, jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym przeciwstawne stanowiska. Z jednej strony prezentowany jest pogląd, iż "przed ogłoszeniem lub doręczeniem decyzja może być zmieniana, nawet kilkakrotnie, choćby była już zredagowana na piśmie i podpisana" (J. Jendrośka), z drugiej zaś, że "zasada związania decyzją rozciąga się także na okres między wydaniem decyzji, a jej doręczeniem, i w tym czasie organ administracji publicznej nie może zmieniać wydanej decyzji, która istnieje już w momencie wydania, choć wywiera skutki prawne dopiero z chwilą jej doręczenia stronie (W. Dawidowicz).
Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 4 grudnia 2000 r., FPS 16/00 stwierdził, że "decyzja administracyjna jest aktem zewnętrznym będącym władczym oświadczeniem woli organu administracyjnego i może być uznana za wydaną z chwilą ujawnienia woli organu na zewnątrz struktur organizacyjnych i stworzenia adresatowi rozstrzygnięcia możliwości zapoznania się z treścią tego oświadczenia woli", a ponadto, że "oświadczenie woli, które ma być złożone adresatowi decyzji, złożone jest z chwilą, gdy doszło do adresata w taki sposób, że mógł on zapoznać się z jego treścią", a "decyzja sporządzona (a więc spełniająca wymogi formalne), ale niedoręczona, nie załatwia sprawy administracyjnej, gdyż nie wiąże organu ani strony, co uzasadnia przyjęcie, że decyzja administracyjna jest wydana z chwilą jej doręczenia (ogłoszenia)". Tożsamy pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 marca 2001 r., w sprawie sygn. akt V SA 90/00, argumentując, że decyzja sporządzona (a więc spełniająca wymogi formalne), ale nie doręczona, nie załatwia sprawy administracyjnej, gdyż nie wiąże organu ani strony, co uzasadnia przyjęcie, iż jest ona wydana z chwilą jej doręczenia (ogłoszenia). Również w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2000 r., sygn. akt FPS 10/00, podkreślono, że dopóki decyzja nie zostanie zakomunikowana stronie, jest aktem nie wywierającym skutków prawnych. Uzewnętrznienie decyzji stwarza wobec strony nową sytuację procesową i dopiero od tego momentu decyzja wiąże organ administracji publicznej. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 listopada 2005 r., w sprawie o sygn. II SA/Wa 1591/05. Odmienny pogląd w tej kwestii zaprezentowany został zaś w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 714/06, w którym wskazano, iż "Obowiązujące przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie dają podstaw do utożsamiania wydania decyzji z jej doręczeniem. Wydanie (sporządzenie) decyzji zgodnie z wymaganiami art. 107 § 1 k.p.a. jest czynnością procesową wywołującą oznaczone skutki prawne". W jej uzasadnieniu wskazano, że "za wydanie decyzji administracyjnej, a tym samym załatwienie sprawy, można uznać datę, w której akt administracyjny zaopatrzony został we wszystkie niezbędne elementy tej formy działania administracji publicznej", zaś "chwilą wydania decyzji jest data jej sporządzenia, nie zaś doręczenia stronie".
W analizowanym kontekście podkreślenia wymaga, że decyzje są indywidualnymi aktami administracyjnymi o charakterze zewnętrznym, skierowanymi do konkretnego adresata i jako akty zaadresowane do podmiotów indywidualnych, ze swej istoty, muszą być zakomunikowane stronie w sposób i w formie zdeterminowanej przepisami prawa. W ten bowiem sposób strona (adresat decyzji) uzyskuje wiedzę i informację o stanowisku organu w danej instancji odnośnie sposobu załatwienia jej sprawy. Oświadczenie stronie treści decyzji przez doręczenie lub ogłoszenie wywołuje ponadto skutek w postaci jej wejście do obrotu prawnego.
Uwzględniając wskazane wyżej elementy stanu faktycznego sprawy, albowiem to przez ich pryzmat oraz przez pryzmat wszystkich ich konsekwencji istotnych z punktu widzenia sytuacji prawnej skarżącego, jako adresata "inkryminowanej" decyzji z dnia [...] stanowiącej następnie przedmiot postępowania prowadzonego w nadzwyczajnym trybie wzruszania decyzji ostatecznych, przyjąć należy, że pojęcie "wydania decyzji administracyjnej" swoim zakresem znaczeniowym obejmuje również moment jej doręczenia (ogłoszenia) adresatowi. Z tym bowiem momentem, tj. doręczając decyzję – de facto zaś z momentem podjęcia jednoznacznych i konkretnych czynności oraz działań, których bezpośrednią intencją i celem jest zakomunikowanie stronie treści rozstrzygnięcia, tj. polegających na jej ekspedycji - organ administracyjny zamyka sobie możliwość jakiejkolwiek jej zmiany. Skoro bowiem decyzja administracyjna rozpoczyna swój byt prawny z chwilą ogłoszenia lub doręczenia jej stronie postępowania, to również w tym momencie zostaje ona wprowadzona do obrotu prawnego, zaś jej wzruszenie jest dopuszczalne tylko w granicach wyznaczonych stosownymi przepisami k.p.a. Jak wyżej bowiem już wskazano, decyzja administracyjna jest aktem zewnętrznym stanowiącym władcze oświadczenie woli organu administracyjnego. Może być więc uznana za wydaną dopiero z chwilą ujawnienia i uzewnętrznienia treści aktu woli organu wobec adresata decyzji. Innymi słowy, oświadczenie woli, które ma być złożone adresatowi decyzji, złożone jest z chwilą, gdy doszło do adresata w taki sposób, że mógł on zapoznać się z jego treścią. Decyzja zaś sporządzona (a więc spełniająca wymogi formalne), ale nie doręczona, nie załatwia sprawy administracyjnej. Nie wiąże ona ani organu, ani strony. Skoro bowiem nie została ona notyfikowana jej adresatowi, to nie ustala ona wobec niego, w sposób wiążący, konsekwencji prawnych stwierdzonych faktów. W kontekście wyżej podniesionych argumentów poza sporem jest bowiem, że aż do momentu podjęcia intencjonalnych czynności zmierzających do zakomunikowania stronie treści władczego oświadczenia woli organu, zmaterializowanego w sporządzonej decyzji, fakty stanowiące podstawę faktyczną jej wydania mogą zostać zweryfikowane innymi faktami, istotnymi z punktu widzenia treści rozstrzygnięcia, tj. innymi słowy, okolicznościami istotnymi z punktu widzenia zgodnego z prawem i definitywnego rozstrzygnięcia sprawy.
Odnosząc powyższe do okoliczności stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że skoro "inkryminowana" decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wydana została w dniu [...], a następnie doręczona stronie dopiero w dniu 1 lutego 2005 r., zaś w dniu 22 grudnia 2004 r. skarżący złożył do Biura Powiatowego ARiMR akt notarialny z dnia 22 listopada 2004 r., Repertorium A [...] na mocy, którego w drodze darowizny przeniósł posiadanie gospodarstwa rolnego na rzecz syna P.C., to brak jest podstaw, aby uznać, że okoliczność przeniesienia przez skarżącego posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz następcy, nie była znana organowi w momencie wydania decyzji, we wskazanym wyżej rozumieniu tego pojęcia. Nie dość bowiem, że wskazana okoliczność skutecznie notyfikowana została organowi pierwszej instancji w dacie sporządzenia "inkryminowanej" decyzji, to ponad wszelką wątpliwość organ ten dysponował niczym nieskrępowaną możliwością uwzględnienia tejże okoliczności (w podstawie faktycznej rozstrzygnięcia sprawy), aż do momentu wyekspediowania rozstrzygnięcia sporządzonego w dacie 22 grudnia 2004 r.
W związku z powyższym, w kontekście wskazanych elementów stanu faktycznego sprawy, stwierdzić należy, wbrew stanowisku prezentowanemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w sprawie stanowiącej przedmiot orzekania Sądu nie ziściła się przesłanka objęta hipotezą art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Złożenie bowiem przez skarżącego w dniu 22 grudnia 2004 r. przedmiotowego aktu notarialnego, nie może być kwalifikowane, jako ziszczenie się przesłanki wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności istniejących w dniu wydania decyzji, a nie znanych organowi ją wydającemu. Przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego przez skarżącego na jego nabywcę bezspornie miało miejsce w dniu 22 listopada 2004r., o czym organ został powiadomiony w dniu 22 grudnia 2004 r. Jakkolwiek więc wskazana okoliczność była nową, istotną okoliczność faktyczną zaistniałą po złożeniu przez skarżącego wniosku o przyznanie płatności, to jednak istniała ona w dniu wydania decyzji i była znana organowi pierwszej instancji.
Według Sądu, prezentowany kierunek wykładni wskazanych przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego koresponduje z kierunkową dyrektywą wykładni ustaw zgodnie z konstytucją. W kontekście zasady demokratycznego państwa prawnego uwzględnia bowiem treść wywodzonej z niej zasady szczegółowej zaufania obywateli do stanowionego i stosowanego prawa. Jej istota wyraża się między innymi w gwarancji pewności treści aktów stosowania prawa, która może być prawidłowo realizowana, tylko i wyłącznie przy założeniu, że akt stosowania prawa zostanie notyfikowany jego adresatowi. Za spełniający ten warunek nie może być więc uznany akt li tylko sporządzony, a niedoręczony (nienotyfikowany) adresatowi. Nie wiąże on bowiem organu, który go sporządził, ani tym bardziej nie ustala konsekwencji prawnych faktów wobec strony, do której jest adresowany. Nie sposób więc oczekiwać w związku z tym, aby wywoływał on jakiekolwiek skutki prawne. W kontekście normatywnej treści art. 110 k.p.a. zwrócić zaś należy uwagę na to, iż jego istota odnosi się do stabilizacji (trwałości) treści rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, kończąc wszelkie i jakiekolwiek wahania organu, co do jej załatwienia i uniemożliwiając mu zmianę własnego stanowiska wyrażonego w już doręczonej lub ogłoszonej decyzji, w związku z czym, zasadnie należy dopuścić możliwość dokonania jego zmiany w okresie poprzedzającym moment jego definitywnego notyfikowania adresatowi decyzji.
Niezależnie od powyższego podkreślić należy również, co jest nie mniej istotne w kontekście oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwsze instancji, że w przedstawionych okolicznościach stanu faktycznego sprawy, nawet przy wskazanym wyżej rozumieniu pojęcia "wydania decyzji", wnioskowanie o ziszczeniu się (nieziszczeniu się) przesłanki wznowieniowej określonej przepisem 145 § 1 pkt 5 k.p.a. uwzględnia jej ścisły kontekst językowy determinowany przepisem art. 107 § 1 k.p.a., w którego rozumieniu datą wydania decyzji jest, odzwierciedlona w jej treści, data jej sporządzenia. Wskazana korespondencja jest, jak to już podkreślano, konsekwencją koincydencji dat, w których po pierwsze, skarżący złożył organowi administracji przedmiotowy akt notarialny po drugie zaś, organ administracji wydał (sporządził) decyzję - czynności skarżącego, jak i organu administracji nastąpiły w tej samej dacie, tj. w dniu 22 grudnia 2004 r. Brak jest przy tym podstaw, aby wywodzić, że organ administracji miał prawo powoływać się w tej dacie na brak wiedzy odnośnie wskazanej okoliczności, uzasadniając jej brak chociażby strukturą organizacyjną, liczbą zatrudnionych pracowników itd., itp. Strona postępowania, skutecznie dokonując określonej czynności procesowej i działając w dobrej wierze oraz w zaufaniu do organu administracji nie może bowiem ponosić negatywnych konsekwencji tego stanu rzeczy.
Powyższe prowadzi do wniosku, iż w stanie faktycznym sprawy, przesłanka wznowieniowa, na którą powoływały się organy administracji, nie ziściła się, a w rezultacie, że postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 22 grudnia 2004 r. zostało wznowione z naruszeniem przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W związku z powyższym, skargę Z. C., jako uzasadnioną, należało uwzględnić, a w konsekwencji zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję uchylić na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w zw. z art. 135 w związku z art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło