II OW 51/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Kisiel (spr.) Sędzia del. NSA Wiesław Morys Protokolant Renata Sapieha po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Warszawie w sprawie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia zażalenia Iwony Solarskiej na postanowienie Starosty Warszawskiego Zachodniego o zawieszeniu postępowania w przedmiocie uwłaszczenia posiadacza nieruchomości postanawia: wskazać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie jako organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia I. S.. 1. Wnioskiem z dnia 27 lipca 2009 r., na podstawie art.15 § 1 pkt 4 oraz art.4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm. dalej P.p.s.a. ), Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między wnioskodawcą a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Warszawie w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia Iwony Solarskiej na postanowienie Starosty Warszawskiego Zachodniego z dnia 24 października 2008, nr 665/08 w sprawie zawieszenia postępowania w sprawie uwłaszczenia posiadacza nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 601, z obrębu Płochocin, gmina Ożarów Mazowiecki. W uzasadnieniu wniosku podano następujący stan faktyczny. Pismem z dnia 4 stycznia 2006 r. S. K. wystąpił do Starosty Warszawskiego Zachodniego o wydanie decyzji nadającej tytuł własności powyższej działki w trybie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. r.1959, nr 14, poz.79 ze zm. powoływany w dalszym ciągu niniejszego uzasadnienia jako "dekret"). Wnioskodawca S. K. zmarł w dniu 11 października 2007 r. Spadek po nim nabyli: córka I. S. i syn R. K.. Starosta Warszawski Zachodni postanowieniem z dnia [...] października 2008, nr [...] zawiesił postępowanie w sprawie uwłaszczenia do czasu uchwalenia i wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Ożarów Mazowiecki, obejmującego przedmiotowy teren. Rozpatrując zażalenie I. S. (działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik R. K.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. znak: [...], na podstawie artykułów19 i 65 § 1 K.p.a., orzekło swoją niewłaściwość w sprawie i przekazało zażalenie Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako organowi właściwemu do jego rozpoznania. Zgodnie z art.17 dekretu wojewódzka rada narodowa była właściwa dla nieruchomości położonych na terenie miast i osiedli, a powiatowa rada narodowa - dla nieruchomości położonych na terenie gromad. Obecnie nie istnieje ani wojewódzka, ani powiatowa rada narodowa, zaś decyzje o uwłaszczeniu wydaje obecnie starosta (art.5 pkt 6 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy, a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw, Dz.U. z 1990r. nr 34 poz.198). Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego organem nadzoru i II instancji jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Na poparcie swojego stanowiska Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało wyrok WSA w Gliwicach II SA/Gl 125/07 z dnia 28.09.2007r. "Organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez prezydium właściwej rady narodowej, na podstawie przepisów dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym oraz na podstawie ustawy z dnia 13 lipca 1957 roku o zmianie tego dekretu, jest minister właściwy do spraw rolnictwa i rozwoju wsi." 2. We wniosku do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stanął na stanowisku, że przywołany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyrok WSA w Gliwicach nie ma związku ze sprawą wszczętą na wniosek Seweryna Karlickiego. Wyrok ten dotyczył umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na własność Skarbu Państwa, zaś przedmiotowa sprawa dotyczy uwłaszczenia posiadacza nieruchomości. Są to więc dwa, zupełnie odrębne sprawy, dla których załatwienia ustawa wyznaczyła inne organy. Z dniem 1 stycznia 1999 r. o nadaniu nieruchomości na własność i o ustaleniu ceny nabycia orzeka starosta (art.11 pkt 1 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa, Dz.U. r.1998, nr 106 poz.668). Dekret nie wskazał szczególnego organu odwoławczego. Skoro więc organem I.instancji jest starosta (art.4 ust.1 dekretu), więc organem wyższego stopnia jest samorządowe kolegium odwoławcze (art.17 ust.1 K.p.a.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art.65. § 1. K.p.a.). Przepis uzależnia możliwość wydania postanowienia o przekazaniu sprawy od wskazania przepisu określającego organ właściwy w sprawie. Taka konkluzja powinna być więc wynikiem prawidłowego badania podstaw prawnych załatwienia sprawy, której dotyczy wniosek strony o wydanie decyzji czy zażalenie na wydane postanowienie. Tymczasem postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 11 maja 2009 r. o przekazaniu zażalenia I. S. do załatwienia Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi lapidarnie stwierdza, że decyzje o uwłaszczeniu wydaje obecnie starosta, zatem organem II. instancji jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Przepisy powołane w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie nie uzasadniają w żaden sposób przekazania zażalenia Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Również powoływanie wyroku z dnia 28 września 2007 r., II SA/Gl 125/07 nie tłumaczy motywów wydania przez SKO postanowienia o przekazaniu zażalenia Ministrowi, skoro wyrok ten wypowiada się na temat właściwości do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez prezydium właściwej rady narodowej. Przekazane przez SKO zażalenie dotyczyło postanowienia organu I.instancji o zawieszeniu postępowania, a postanowienie nie zostało wydane przez prezydium właściwej rady narodowej. Naczelny Sąd Administracyjny w całej pełni podziela stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że obowiązujące przepisy nie pozostawiają żadnych wątpliwości na temat właściwości samorządowego kolegium odwoławczego w sprawach tego rodzaju. Niesporna jest treść art.11 ust.1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U. 1959, nr 14, poz.78 ze zm.): "O nabyciu własności nieruchomości oraz o ustaleniu ceny nabycia lub o zwolnieniu od obowiązku jej zapłacenia orzeka starosta". Dla interpretacji tak jednoznacznie sformułowanego przepisu nie ma znaczenia brzmienie tego przepisu przed dniem 1 stycznia 1999 r. Wniosek S. K. inicjujący postępowanie administracyjne (zawieszone później postanowieniem Starosty Warszawskiego Zachodniego z dnia 24 października 2008 r.) wpłynęło do tego organu 9 stycznia 2006 r., dlatego w sprawie nie pojawiły się żadne wątpliwości intertemporalne. Prawidłowo Minister w swym wniosku wskazuje, że właściwość do rozpatrzenia zażalenia I. S. precyzyjnie wyznaczają przepisy obowiązujące w dniu przekazania zażalenia Ministrowi: art.17 pkt 1 K.p.a.: Organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego – są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. art.127 § 2. K.p.a.: Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. art.144. K.p.a.: W sprawach nie uregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W niniejszej sprawie w I.instancji postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało wydane przez starostę czyli organ jednostki samorządu terytorialnego w rozumieniu art.5 § 2 pkt 6 K.p.a. Ilekroć w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jest mowa o organach jednostek samorządu terytorialnego - rozumie się przez to starostę. Dlatego organem powołanym do rozpoznania zażalenia na to postanowienie starosty jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze, stosownie do powołanego wyżej art.17 pkt 1 K.p.a. Dla tak ustalonego domniemania właściwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie ma żadnego znaczenia podział spraw, załatwianych przez organy samorządu terytorialnego, na własne jednostek samorządu terytorialnego i zlecone z zakresu administracji rządowej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art.4 w związku z art.15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm.).