IV SA/Gl 227/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2009 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził brak podstaw do stwierdzenia u T.K. choroby zawodowej układu nerwowego wywołanej czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi – alergiczne zapalenia spojówek. W uzasadnieniu decyzji przedstawiony został przebieg pracy zawodowej T. K. Wskazano, jakie warunki musi spełniać osoba, aby stwierdzić u niej chorobę zawodową. W następstwie przeprowadzonej analizy zatrudnienia strony organ pierwszej instancji uznał, że pracowała ona w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. T. K. badana była przez uprawnioną placówkę medyczną – Poradnię Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., która nie rozpoznała u niej schorzenia pozwalającego rozpoznać chorobę zawodową. Z orzeczeniem tym nie zgodziła się strona, która wystąpiła o ponowne badanie, które na prośbę Instytutu Medycyny Pracy w S. przeprowadzone zostało przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. Wskazana placówka medyczna także nie rozpoznała u strony schorzenia, które uprawniałoby do stwierdzenia u niej choroby zawodowej. W tej sytuacji faktycznej organ pierwszej instancji doszedł do przekonania, że w tej sytuacji brak jest podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła T. K., która wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W odwołaniu tym podniosła, że przez [...] lata pracowała w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej – alergiczne zapalenie skóry, czy alergiczne zapalenie błony i postawiła pytanie co spowodowało u niej choroby, jeżeli nie praca. Nadto podniosła, że placówki medyczne nie badały jej w okresie, w którym występowało nasilenie objawów chorobowych, a gdy była badania w Instytucie w Ł. to nie uwzględniono zgłaszanych przez nią sugestii związanych silnym łzawieniem. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tegoż rozstrzygnięcia przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania jak również stwierdził, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby zawodowej oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą to jest wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Następnie organ ten powołując się na dochodzenie epidemiologiczne stwierdził, że odwołująca się pracowała w warunkach eksponowania na środki dezynfekcyjne zawierające substancje drażniące i alergizujące, a tym samym pracowała w warunkach ryzyka powstania alergicznego zapalenia spojówek. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił wyniki badań przeprowadzonych przez uprawnione placówki medyczne i zaznaczył, że lekarze specjaliści Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., w orzeczeniu z dnia [...] r. wykluczyli u strony alergiczne zapalenie spojówek pochodzenia zawodowego, natomiast w uzasadnieniu orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] r. na podstawie wykonanych badań alergologicznych, konsultacji okulistycznej ujawnili jedynie cechy astygmatyzmu obu oczu oraz starczowzroczność, a przeprowadzona próba prowokacyjna ze środkami odkażającymi dała efekt negatywny. W świetle przedstawionych wyników badań organ odwoławczy doszedł do przekonania, biorąc pod uwagę obowiązujące unormowania prawne, że u strony brak jest przesłanek uzasadniających rozpoznanie choroby zawodowej zawodowego nieżytu spojówek. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniosła T. K., która nie zgodziła się z otrzymaną decyzją i zakwestionowała stwierdzenia organów administracji. W motywach skargi podniosła, że organy prowadzące postępowanie dowodowe nie przeprowadziły go w sposób prawidłowy, albowiem nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności. Nadto podniosła, że w okresie wykonywania pracy zawodowej samotnie wychowywała dzieci i nie korzystała ze zwolnień lekarskich, lecz starała się pracować, jednakże z biegiem lat nasilały się objawy chorobowe, które zmusiły ją do rezygnacji z pracy na kilka miesięcy przed przejściem na emeryturę. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał dotychczasową argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny stosownie do postanowień art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Kontrola ta przeprowadzana jest pod względem legalności, a zatem w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd, stosownie do postanowień art. 134 cytowanej ustawy rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie w pierwszej kolejności przyjdzie zwrócić uwagę na unormowania prawne stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji, otóż decyzja ta podjęta została w oparciu o postanowienia rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłoszenia podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Podniesiona okoliczność posiada znaczenie w rozpatrywanej sprawie, albowiem Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 orzekł, że art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy w zakresie w jakim określa wytyczne dotyczące treści rozporządzenia oraz wymienione powyżej rozporządzenie Rady Ministrów są niezgodne z art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Co prawda wskazany wyrok zakładał, że przepisy te utracą moc po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku, co nastąpiło w dniu 2 lipca 2008 r. Zatem zdaniem Sądu z dniem 3 lipca 2009 r. nastąpiła utrata mocy wskazanych przepisów i z tą chwilą orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydana została ostateczna decyzja administracyjna, stanowi podstawę do wznowienia postępowania w sprawie. Wskazane stanowisko znajduje umocowanie w treści art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, który zawiera zasadę wzruszenia ostatecznych rozstrzygnięć, jakie zapadły na podstawie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją RP. Stosownie do postanowień art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy decyzja wydana została na podstawie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub ustawą strona może żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uwzględnia wniesioną skargę jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie obok okoliczności podniesionych powyżej należy podzielić stanowisko zaprezentowane przez skarżącą, że organy administracji obu instancji podejmując kwestionowane rozstrzygnięcia nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Stosownie do postanowień art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji podejmuje wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a po myśli art. 77 § 1 tego Kodeksu obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a wszelkie uchybienia w tym zakresie stanowią naruszenie prawa procesowego, które uzasadniają uwzględnienie wniesionej skargi. W sprawie tej przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. w swoim orzeczeniu z dnia [...] r. orzekł, że w przypadku skarżącej brak jest podstaw do rozpoznania alergicznego zapalenia spojówek, a w następstwie przeprowadzonych badań stwierdzono zapalenie spojówek suche i zmiany zwyrodnieniowe siatkówki obu oczu w okresie początkowym. Z kolei orzekający w sprawie Instytut Medycyny Pracy w Ł. w orzeczeniu z dnia [...] r. orzekł także o braku podstaw do rozpoznania występowania u skarżącej choroby zawodowej, jednakże rozpoznał u skarżącej cechy astygmatyzmu oraz starczowzroczności. Zatem między orzeczeniami obu placówek medycznych występuje rozbieżność, która nie była przedmiotem analizy prowadzonej przez organy administracji podejmujące rozstrzygnięcie w sprawie. Dostrzeżona rozbieżność nie została omówiona co oznacza, że organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na marginesie niniejszych rozważań przyjdzie dostrzec, że organy administracji obu instancji nie wyjaśniły motywów, dla których jako druga instancja wypowiedziała się placówka medyczna z Ł. Zamieszczenie informacji, że odbyło się to na prośbę Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nie jest wystarczające, albowiem brak jest wskazania, czy faktycznie zaistniały przesłanki uzasadniające wyłączenie się tej placówki z wypowiedzenia się w niniejszej sprawie. Okoliczność ta może mieć znaczenie w tej sprawie, ponieważ przepisy prawa dopuszczają możliwość wykorzystania w nowym postępowaniu dotychczasowych wyników badań. Zmiana placówki medycznej bez uzasadnionego powodu skutkuje tym, że naruszone będą przepisy dotyczące podmiotów wypowiadających się w sprawie, a tym samym wadliwe będzie końcowe rozstrzygnięcie. Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy do orzekania przez organ odwoławczy, który będzie zobowiązany do podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o nowy stan prawny obowiązujący już w następstwie przywołanego powyżej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego oraz po uwzględnieniu podniesionych uwag. W niniejszej sprawie Sąd nie orzekał o wykonalności zaskarżonej decyzji, stosownie do postanowień art. 152 wyżej wymienionej ustawy, ponieważ mocą zakwestionowanej decyzji organy odmówiły rozpoznania u strony choroby zawodowej. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję. SW