II SA/Po 717/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2009r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] 2007r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III. zasądza od Wojewody W. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ W.Batorowicz Decyzją z dnia [...].07.2007 r. nr [...] znak [...] Prezydent Miasta P. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę budynku mieszkalno -usługowo-biurowego Centrum A położonego na terenie działek nr [...],[...],[...],[...] w P. przy ul [...] i Sz. w P . W przewidzianym ustawą terminie odwołanie od tej decyzji wniosła H. P.-O. domagając się uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i umorzenia postępowania w tej sprawie. Również w toku postępowania odwoławczego, dnia 18.12.2007r. w związku z uzyskaniem informacji o toczącym się w niniejszej sprawie postępowaniu administracyjnym swój udział w sprawie zgłosił A. O . W piśmie sporządzonym 14.12.2007 r. skarżący oświadczył jednocześnie, że podtrzymuje wszystkie odwołania złożone w niniejszej sprawie przez H.P.-O . Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...].12.2007 r. nr [...] utrzymał decyzję Prezydenta Miasta P. w mocy. Uzasadniając wydaną decyzję Wojewoda co do meritum sprawy podzielił stanowisko organu I instancji, a odnosząc się do wniosku A. O. wyjaśnił, że skarżący nie był stroną postępowania i nie jest współwłaścicielem nieruchomości położonej przy ul. [...] w P. Z tego też powodu nie uwzględniono jego wniosku o zapewnienie czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. W przewidzianym ustawą terminie A. O. wniósł do sądu administracyjnego skargę na decyzję Wojewody, domagając się jej uchylenia w całości. W skardze wskazano na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w związku z pozbawieniem skarżącego czynnego udziału w postępowaniu. A. O. wskazał, że obowiązkiem organu jest zagwarantowanie stronie postępowania udziału w każdym jego stadium oraz zapewnienie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów oraz zgłoszonych zadań. Skarżący wyjaśnił, że stroną postępowania stał się w grudniu 2007 r. kiedy to nabył udział we współwłasności nieruchomości położonej przy ul. [...] w P . Wszyscy pozostali współwłaściciele tej nieruchomości zostali przez organ uznani za stronę postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Na poparcie swojego stanowiska skarżący nadesłał do akt sprawy kopię wypisu z aktu notarialnego Repertorium A nr [...] (k.7), z którego wynika, że dnia 12.12.2007 r. A. O. darowano ¼ udziału we współwłasności nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], stanowiącej zabudowaną działkę nr [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Uczestnik postępowania B spółka z o.o. w P. pismem z dnia 11.02.2009r. wniosła o oddalenie skargi. Podniosła, że skarżący w chwili wydawania decyzji przez organ II instancji nie był wpisany w dziale II Księgi Wieczystej nr [...] jako współwłaściciel działki nr [...]. Wątpliwości zatem budzi, czy rzeczywiście miał przymiot strony postępowania. Ponadto doskonale orientował się w przebiegu niniejszego postępowania, albowiem we wszystkich kwestiach dotyczących spornej inwestycji uczestniczył osobiście działając w imieniu matki. W tej sytuacji za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art.10 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procedurą administracyjną według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Mając na względzie powyższe Sąd ocenił prawidłowość przeprowadzonego postępowania administracyjnego. W trakcie kontroli dostrzegł naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit b ppsa). Na organy prowadzące postępowanie administracyjne ustawodawca nałożył szereg obowiązków. Ich zakres oraz sposób realizacji uregulowany został w ustawie z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa). W myśl tych wytycznych prowadzące postępowanie administracyjnej organy są m.in. obowiązane prawidłowo ustalić krąg stron i zapewnić tym stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wprawdzie ustawodawca w treści art. 10 § 2 kpa przewidział dwa wyjątki uzasadniające odstępstwo od tej zasady, jednak żadna z przesłanek przemawiających za dopuszczalnością takiego odstępstwa nie ziściła się na gruncie rozpoznawanej sprawy. Z zasady stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 kpa). Jednak ustalając krąg stron w postępowaniu zmierzającym do wydania pozwolenia na budowę organ administracji architektoniczno-budowlanej obowiązany jest zastosować się do treści art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 07.07.1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm. – dalej Prawo budowlane.), w myśl, którego stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przepis art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, jako przepis o charakterze lex specialis w stosunku do normy wyrażonej w art. 28 kpa, nakazuje przy ustalaniu kręgu podmiotów, którym przypisać można w postępowaniu status strony, odnieść się do zawartego w art. 3 pkt 20 ustawy pojęcia obszaru oddziaływania obiektu budowlanego. Pod pojęciem obszaru oddziaływania obiektu rozumie się przy tym teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Nie ulega wątpliwości, że w treści decyzji Prezydenta Miasta P. z [...].07.2007 r. (k.78 akt adm.) określony został obszar oddziaływania planowanej inwestycji obejmującej budowę budynku mieszkalno-usługowo-biurowego Centrum A położonego na terenie działek nr [...],[...],[...],[...] w P. przy ul. [...] j i [...] w P . Poza sporem pozostaje również, iż w tak wyznaczonym obszarze oddziaływania spornej inwestycji znajduje się działka nr [...] położona przy ul. [...] w P . Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału wynika też, że za stronę postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę spornego budynku mieszkalno-usługowo-biurowego uznana została H. P.-O., będąca współwłaścicielką zabudowanej nieruchomości gruntowej położonej w P. przy ul. [...]. Jak wynika z przedłożonego przez skarżącego wypisu z aktu notarialnego, w toku postępowania przed organem II instancji, tj. 12.12.2007 r. H. P.-O. darowała jemu połowę przysługującego jej udziału we współwłasności zabudowanej nieruchomości gruntowej położonej w P. przy ul. [...]. Nie ulega również wątpliwości, że na skutek tego zdarzenia A. O. uzyskał interes prawny w postępowaniu administracyjnym w sprawie pozwolenia na budowę spornej inwestycji, w związku z czym pismem sporządzonym 14.12.2007 r. zwrócił się do Wojewody o umożliwienie mu wzięcia udziału w sprawie. Skarżący podał przy tym, że podtrzymuje wszystkie odwołania złożone w sprawie przez H. P.-O . Pomimo złożonego przez skarżącego wniosku o zapewnienie mu czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym, Wojewoda wydał decyzję z dnia [...].12.2007 r. nie zapewniwszy mu tego. Przed jej wydaniem nie dopuścił A. O. do udziału w sprawie, nie doręczył mu zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał , iż z akt sprawy nie wynika, by A. O. był stroną niniejszego postępowania, współwłaścicielem nieruchomości położonej przy ul. [...] w P . Wprawdzie skarżący w skierowanym do Wojewody piśmie z dnia 14.12.2007r. nie poinformował o fakcie nabycie udziału we współwłasności działki nr [...], położonej przy ulicy [...], jednak nie zwalniało to organu od podjęcia działań zmierzających do wyjaśnienia z czego A. O. wywodzi swój interes prawny we wstąpieniu do sprawy. Obowiązek taki wynika z unormowań zawartych w art.7, 10, 11 kpa. Przy czym działania w tym względzie należało podjąć przed rozpoznaniem odwołania. W tych okolicznościach nie budzi, więc wątpliwości, że na gruncie rozpoznawanej sprawy spełniły się przesłanki, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Skarżący, będący współwłaścicielem nieruchomości, położonej w obszarze oddziaływania spornej inwestycji, bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu odwoławczym w sprawie pozwolenia na budowę. Naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu (art.10kpa) jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek strony. W razie stwierdzenia przez Sąd, że kontrolowana decyzja narusza prawo, a naruszenie to daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ppsa zachodzi podstawa do uchylenia takiej decyzji. Jak wskazano powyżej, naruszenie zasady udziału strony w postępowaniu jest przesłanką wznowienia postępowania, a więc stwierdzenie przez sąd administracyjny takiego naruszenia prawa na gruncie rozpoznawanej sprawy uzasadniało uchylenie decyzji Wojewody, bez względu na to czy naruszenie to miało, czy też nie wpływ na wynik sprawy. Istotą dyspozycji art. 145 §1 pkt 1 lit b ppsa jest przede wszystkim ochrona obiektywnego porządku prawnego., a dla jego zastosowania nie ma znaczenia fakt, że zgodnie z art. 147 kpa wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 następuje tylko na żądanie strony (por. wyrok NSA z 02.02.2005 r., sygn. akt II OSK 496/05, wyrok NSA z dnia 27.03.2009, sygn.akt.II OSK151/09). Z tego też powodu należy uznać, że jeżeli współwłaściciel nieruchomości położonej w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji nie brał udziału w postępowaniu o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę, to zostały naruszone jego podstawowe prawa procesowe. Reasumując, w rozpoznanej sprawie stwierdzono naruszenie prawa, dające podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, wobec czego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b orzekł, jak w pkt. I wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą kolegium będzie uwzględnienie wytycznych zawartych w treści niniejszego wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w pkt. II wyroku w oparciu o art. 152 ppsa. O zwrocie kosztów orzeczono w pkt. III wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i 3 ppsa oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348). /-/ E. Podrazik /-/ A. Łaskarzewska /-/ W. Batorowicz