IV SA/Wa 1497/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędzia WSA Michał Sowiński, Protokolant Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2009 r. sprawy ze skargi S. A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza W. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Burmistrza W. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] orzekającą o wymeldowaniu z pobytu stałego S. A. z budynku nr [...] przy ul. [...] w W.. W uzasadnieniu wskazano, iż organ pierwszej instancji uznał w oparciu o zabrany materiał dowodowy, w tym zeznania B. A., M. A., B. L. oraz wyjaśnienia S. A., iż skarżący w marcu, kwietniu 2007 roku wyprowadził z miejsca pobytu stałego. Ponadto z informacji Komendy Powiatowej Policji w W. wynika, że skarżący nie zgłaszał utrudnień w zamieszkiwaniu w budynku przy ul. [...] w W. oraz nie występował o wprowadzenie go do ww. budynku. W trakcie trwania sprawy z powództwa B. A. przeciwko skarżącemu o ustanowienie rozdzielności majątkowej S. A. oświadczył, że wyprowadził się do innej kobiety. Również z uzasadnienia postanowienia z dnia [...] marca 2009 r. umarzającego dochodzenie wynika, że skarżący zajmuje pomieszczenia mieszkalne i gospodarcze w T.. Wobec powyższego zdaniem organu została spełniona przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.). Wojewoda [...] stwierdził, iż S. A. z budynku nr [...] przy ul. [...] w W. wyprowadził się w grudniu 2007 roku, zabrał swoje rzeczy i zamieszkał ze swoją konkubiną w T.. Wprawdzie skarżący twierdzi, że przedmiotowego budynku nie opuścił dobrowolnie i został wyrzucony. Jednak zdaniem organu nie podjął żadnych środków prawnych umożliwiających mu powrót do lokalu, nie wystąpił z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania ani nie skorzystał z żadnych innych środków prawnych. Zatem można uznać, iż zrezygnował z własnej woli z dalszego przebywania w przedmiotowym lokalu. Ponadto okoliczności sprawy wskazują również, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały, ponieważ nie posiada on swoich rzeczy w budynku nr [...] przy ul. [...] w W. i nie dysponuje kluczami. Natomiast jego życie obecnie koncentruje się w T., gdzie mieszka wraz z konkubiną. Organ podniósł, iż ewidencja ludności w obecnym kształcie prawnym służy rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca rzeczywistego pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją, a istniejącym stanem rzeczy. Uregulowanie to ma na celu podkreślenie wyłącznie rejestracyjnej funkcji ewidencji ludności. Zameldowanie w lokalu, jako czynność materialno-techniczna jest bowiem jedynie rejestracją stanu faktycznego (zapisem ewidencyjnym) i nie rodzi prawa do mieszkania, a jedynie ustala istnienie i rodzaj pobytu pod danym adresem. W sytuacji zatem, gdy S. A. nie mieszka w miejscu pobytu stałego, a postępowanie wyjaśniające wykazało, iż opuszczenie to było dobrowolne i ma charakter trwały oraz że centrum aktywności życiowej mieści się w innym miejscu, należy uznać że decyzja o wymeldowaniu jest zasadna. Skargę na to rozstrzygnięcie złożył S. A. zarzucając naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji i dowodach osobistych przez błędne zastosowanie i uznanie, iż zachowanie skarżącego wyczerpało w pełni dyspozycje ww. przepisu oraz wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. S. A. podniósł, iż nie opuścił budynku nr [...] przy ul. [...] w W. dobrowolnie z zamiarem trwałego opuszczenia, ponieważ został z niego wyrzucony. W nowym miejscu pobytu nie koncentruje się jego centrum życiowe. Przebywa tam, ponieważ został wyrzucony ze swojego domu rodzinnego. Nie może to, jego zdaniem, świadczyć o dobrowolności, ani o zamiarze pobytu w nowym miejscu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Burmistrza W. zostały wydane z naruszeniem przepisów procesowych, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 134 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawna Przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą, stanowi, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przesłanką wymeldowania jest opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu. Wymaga jednakże podkreślenia, iż ustawodawca nie sprecyzował w wymienionym przepisie jaki charakter ma mieć opuszczenie przez osobę miejsca stałego pobytu oraz w jaki sposób fakt opuszczenia lokalu ma być potwierdzony. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust.2 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., V SA 3169/00). O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z koncentracją aktywności życiowej w nowym miejscu. Rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić bowiem w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia woli, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. Innymi słowy, dana osoba w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Oznacza to, że każda sprawa meldunkowa wymaga indywidualnego podejścia do okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu i działaniami podejmowanymi przez zainteresowanego. W zależności od okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, oceniając zamiar danej osoby opuszczenia miejsca pobytu stałego należy brać pod uwagę nie tylko długość okresu czasu, przez jaki pozostaje ona poza tym miejscem, ale również jej zachowanie, wyrażające wolę zerwania więzi z miejscem stałego pobytu i równocześnie wyrażające wolę zamieszkania w innym miejscu oraz skoncentrowania tam swoich interesów osobistych i majątkowych. Dla oceny tego zamiaru przeważające znaczenie ma nie tyle ustalenie obecnego miejsca pobytu danej osoby, lecz stwierdzenie czy osoba, wobec której wszczęto postępowanie o wymeldowanie opuściła miejsce pobytu stałego dobrowolnie, jakie były powody takiego zachowania oraz ustalenie, w jaki sposób dana osoba organizuje sobie życie w nowym miejscu pobytu, co świadczyć może o zerwaniu jej więzi z poprzednim miejscem pobytu stałego. W przedmiotowej sprawie skarżący przed organami obu instancji, jak też w skardze do Sądu podnosił, iż z miejsca pobytu stałego nie wyprowadził się dobrowolnie, lecz został z niego wyrzucony. Wprawdzie przyznał, iż wyprowadził się do T., gdzie wynajmuje pokój i hoduje konie i ma tam część swoich rzeczy, to jednak za miejsce swojego centrum życiowego uważa nadal miejsce dotychczasowego stałego zameldowania w W. w domu jednorodzinnym, położonym przy ul. [...] nr [...] . Od początku podtrzymywał, że na decyzję o opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu miały wpływ konflikty z żoną B. A., a później z powodu wymiany zamków w drzwiach wejściowych do domu nie mógł z powrotem zamieszkać Okoliczność opuszczenia miejsca stałego zameldowania skarżącego nie jest sporna. Natomiast nie zostały w sposób jednoznaczny wyjaśnione w sprawie okoliczności związane z opuszczeniem lokalu , a także nie została wyjaśniona okoliczność iż skarżący wyprowadzając się do T. tam przeniósł swoje centrum życiowe i zamieszkał u konkubiny Z. B., jak twierdzi świadek –B. A. - żona skarżącego. Jak wynika z materiału dowodowego organy zaniechały przeprowadzenia kontroli meldunkowej w celu ustalenia gdzie znajduje się centrum życiowe skarżącego, czy w budynku nr [...] przy ul. [...] w W., czy też w nowym miejscu jego pobytu w T.. Zatem stan faktyczny sprawy nie został do końca wyjaśniony, co prowadzi do wniosku, że doszło do naruszenia zasady prawdy materialnej z art. 7 kpa oraz art. 77 § 1 kpa. W celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy należało przeprowadzić stosowną kontrolę meldunkową i ustalić czy w budynku nr [...] przy ul. [...] w W. znajdują się rzeczy osobiste skarżącego i czy w nowym miejscu pobytu, tj. T. skarżący wyraził wolę skoncentrowania swoich interesów majątkowych i osobistych. W ocenie Sądu, decyzje organów obu instancji są wadliwe, gdyż rozstrzygają o wymeldowaniu skarżącego na podstawie materiału dowodowego, na który składają się tylko zeznania i wyjaśnienia członków najbliższej rodziny skarżącego, czyli zeznania jego żony B. A., oraz wyjaśnienia syna – M. A. i wyjaśnienia pasierbicy – B. L., a więc osób, które są skonfliktowane ze skarżącym, Z tej przyczyny ten materiał dowodowy nie może nie mogą być uznany za w pełni obiektywny, gdyż nie został poparty innymi dowodami, których przeprowadzenia organy zaniechały pomimo ciążącego na nich obowiązku wnikliwego obiektywnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Podkreślić należy, że z brakiem dobrowolności opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych mamy do czynienia wówczas gdy, w wyniku z reguły bezprawnych działań osób trzecich dana osoba nie przebywa w lokalu, w którym jest zameldowana. W pewnych sytuacjach, nieprzebywanie w lokalu może być efektem konfliktu rodzinnego, który tak jak w niniejszej sprawie prowadzi do opuszczenia lokalu przez jedną ze stron. Z tego względu dopiero po ustaleniu w następstwie jakiego zdarzenia doszło do opuszczenia lokalu przez skarżącego oraz w jakim miejscu aktualnie znajduje się ośrodek jego osobistych i majątkowych interesów (tzw. centrum życiowe) i czy ma zamiar przebywać tam na stałe, będzie możliwe stwierdzenie, że zachodzą przesłanki z art. 15 ust. 2 ww. ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 133/06 - LEX nr 327831, wskazał , że opuszczenie lokalu jest to nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i złożeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów, przy czym zamiar ten można określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Reasumując, należy wskazać, że na podstawie dowodów zgromadzonych w aktach sprawy nie jest możliwe ustalenie, czy skarżący opuścił dobrowolnie budynek nr [...] przy ul. [...] w W. i tym samym czy spełniona została przesłanka określona w art. 15 ust. 2 ww. ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji przeprowadzi ponownie postępowanie wyjaśniające, uwzględniając wskazania zawarte w wyroku. Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 53, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.