I SA/Rz 745/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Kazimierz Włoch Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Barbara Stukan-Pytlowany /spr./ Protokolant st.sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 24 listopada 2009r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2009r. nr [...] w przedmiocie renty strukturalnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2009r. nr [...] , 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej M. B. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 13 sierpnia 2007r. M. B. złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie renty strukturalnej. W wyniku przeprowadzonej kontroli wniosku Kierownik Biura Powiatowego w dniu 27 listopada 2007r. wydał postanowienie o spełnieniu warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej. W dniu 20 lutego 2008r. do Biura Powiatowego wpłynął akt notarialny umowy darowizny, następnie zostały złożone pozostałe dokumenty potwierdzające fakt przekazania gospodarstwa rolnego oraz zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącą. W tym stanie rzeczy decyzją z dnia [...] marca 2008r. Kierownik Biura Powiatowego przyznał rentę strukturalną M. B. Podczas przeprowadzania kontroli wniosków obszarowych z 2008r. ustalono, iż pomimo wydania powyższej decyzji a tym samym zobowiązania się przez skarżącą i jej męża do zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej mąż skarżącej J. B. wystąpił z wnioskiem o przyznanie płatności. Mąż skarżącej, na wezwanie organu, przedłożył na tę okoliczność umowę nr [...] z której wynika, że dzierżawił on od Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Inspektorat [...] działkę nr 2/5 położoną w miejscowości P. o powierzchni 1ha. Wskazana umowa dzierżawy została rozwiązana w dniu 1 listopada 2008r. W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego w dniu 12 marca 2009r. wznowił postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej M. B. zakończonego ostateczną decyzją a następnie wydał decyzję z dnia [...] marca 2009r. nr [...] o uchyleniu decyzji ostatecznej z dnia [...] marca 2008r. i odmowie przyznania renty strukturalnej M. B. W odwołaniu od decyzji organu l instancji skarżąca wyjaśniła, iż przekazała całe gospodarstwo rolne córce. Na rzecz córki została przekazana także działka dzierżawiona przez jej męża od Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Inspektorat [...]. Skarżąca zaznaczyła także, iż wydzierżawiane grunty nie nadawały się do prowadzenia działalności rolniczej ponieważ 0,60ha działki było porośnięte krzewami i drzewami, a całość zalewana jest corocznie przez wodę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2009r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu przekazania gospodarstwa rolnego 19 lutego 2008r. małżonek uprawnionej do renty strukturalnej – J. B. dzierżawił działkę o powierzchni 1ha. Przedmiotowa umowa została rozwiązana dopiero dnia 1 listopada 2008r. czyli ponad 9 miesięcy od momentu przekazania gospodarstwa następcy M. B. Ponadto J. B. złożył wniosek o przyznanie płatności obszarowych za 2008r. do wyżej wymienionej działki. W ocenie organu nie został zatem spełniony warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. Warunek ten zostałby spełniony gdyby małżonek uprawnionego najpóźniej w dniu przekazania gospodarstwa rolnego rozwiązał umowę dzierżawy. Organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutu strony, że dzierżawiona działka został przekazana na rzecz córki. Jego zdaniem okoliczność ta nie mogła być potraktowana jako dowód ponieważ umowa dzierżawy wykluczała możliwość oddania przedmiotu dzierżawy w poddzierżawę bez pisemnej zgody wydzierżawiającego - Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Inspektorat [...]. Organ uznał także, iż złożenie wniosku obszarowego na 2008r. potwierdza fakt prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni 1ha. Skarżąca złożyła skargę na powyższą decyzję, w której wniosła o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Nie wskazując naruszenia konkretnych przepisów prawa podniosła, że organy nie oceniły w szczególności faktu, iż działka nr 2/5 stanowi pas gruntu w międzywalu Wisły o ogólnej powierzchni 99,27ha z czego jedynie 2,48ha to pastwiska trwałe, pozostałe 97ha są gruntami zadrzewionymi i zakrzewionymi. Skarżąca zarzuciła także bezpodstawne pominięcie przez organy umowy poddzierżawy. Odnośnie złożenia przez J. B. wniosku o dopłaty wskazała, iż jego złożenie wynikało z błędnego wezwania Biura Powiatowego, którego jej mąż jako prosty niewykształcony rolnik nie potrafił właściwie ocenić. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm. - określanej dalej jako p.p.s.a.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonej decyzji. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie poddana została decyzja wydana w nadzwyczajnym trybie - wznowienia postępowania administracyjnego. Jako podstawę wznowienia organ administracji wskazał art.145 §1 pkt 5 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli "wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję". Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 109, poz. 750 ze zm. - zwanym dalej rozporządzeniem w sprawie rent strukturalnych), rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pod określonymi jednak warunkami. Jednym z tych warunków jest zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej (§ 4 pkt 6 rozporządzenia). Zgodnie z § 9 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych warunek zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej uważa się za spełniony, jeśli po przekazaniu gospodarstwa rolnego: 1) łączna powierzchnia użytków rolnych posiadanych lub współposiadanych przez uprawnionego do renty strukturalnej i jego małżonka nie przekracza 0,5 ha, a działalność rolnicza prowadzona na tych użytkach służy wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnych uprawnionego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 2) zarówno uprawniony do renty strukturalnej, jak i jego małżonek nie prowadzą działu specjalnego produkcji rolnej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. W rozpoznawanej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia [...] marca 2008r. przyznał skarżącej rentę strukturalną. Następnie organ I instancji powziął informację, że mąż skarżącej J. B. złożył wniosek o przyznanie dopłaty do działki rolnej dzierżawionej od Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Inspektorat [...] na podstawie umowy z dnia nr [...] w okresie od 1 stycznia 2006r. do dnia 31 grudnia 2008r. Organy administracji uznały, że legitymowanie się przez męża skarżącej nieruchomością rolną o powierzchni przekraczającej 0,5 ha, stanowiło podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i uznania, że skarżąca M. B. nie spełniła warunku zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, wynikającego z § 4 pkt 6 w związku z § 9 pkt 1 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych. Zdaniem Sądu z taką interpretacją powyższych przepisów nie można się zgodzić. Organy skoncentrowały się bowiem przede wszystkim na ustaleniach, dotyczących powierzchni użytków rolnych posiadanych przez męża skarżącej. Nie wyjaśniły natomiast należycie czy grunty te faktycznie znajdowały się w jego dyspozycji, czy nadawały się do prowadzenia działalności rolniczej oraz czy prowadził on na nich działalność rolniczą. Poprzestanie w tej mierze na ustaleniu, iż mąż skarżącej złożył wniosek o przyznanie dopłat obszarowych należy uznać za niewystarczające. Przez działalność rolniczą - według § 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych rozumie się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowlę ryb. Pojęcie to należy odczytywać w kontekście przepisów wspólnotowych. Zgodnie z art. 23 ust. 2 lit. b) obowiązującego rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) warunkiem przyznania wcześniejszej emerytury jest to, aby przekazujący gospodarstwo zaprzestał ostatecznie wszelkiej komercyjnej działalności rolniczej. Podobny warunek zawierały poprzednio obowiązujące przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia. Art.11 ust.1 tiret pierwsze tego ostatniego rozporządzenia stanowił, że osoba przekazująca gospodarstwo powinna zaprzestać całkowicie prowadzenia komercyjnej gospodarki rolnej; mogła ona jednak kontynuować niekomercyjną gospodarkę rolną i utrzymywać użytkowanie budynków. W świetle powyższych uregulowań warunkiem przyznania renty strukturalnej jest zaprzestanie przez rolnika prowadzenia komercyjnej działalności rolniczej. Zdaniem Sądu § 9 pkt 1 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych, który powołał organ wydając rozstrzygnięcie, określa jedynie szczególną sytuację, w której powyższy warunek uważa się za spełniony. Przepis ten dopuszcza mianowicie, aby rolnik - mimo obowiązku zaprzestania działalności rolniczej - nadal ją prowadził, lecz powinna ona służyć wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnych, na powierzchni użytków rolnych nie przekraczających 0,5 ha. Generalnie natomiast - zgodnie z § 4 pkt 6 tego rozporządzenia - warunkiem przyznania renty jest zaprzestanie przez rolnika prowadzenia komercyjnej działalności rolniczej. Innymi słowy szczególnej regulacji zawartej w § 9 pkt 1 nie można traktować - tak jak to czyni organ - jako wyczerpującej przesłankę określoną w § 4 pkt 6 rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych. Taka wykładnia stanowiła podstawę dla sformułowania przez organ mylnego wniosku, że samo posiadanie przez rolnika bądź jego małżonka użytków rolnych powyżej 0,5 ha pozbawia go prawa do renty. Gdyby przyjąć ten punkt widzenia to wynikający z § 4 pkt 6 warunek powinien być związany nie z zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej, lecz z nieposiadaniem, po przekazaniu gospodarstwa rolnego, użytków rolnych ponad 0,5 ha. W konsekwencji, w ocenie Sądu, samo posiadanie gruntów powyżej tej powierzchni, wchodzących w skład innego gospodarstwa rolnego niż przekazane następcy, nie wyłącza przyznania renty, jeżeli osoba uprawniona do renty bądź jej małżonek nie prowadzi na tych gruntach komercyjnej działalności rolniczej. Za taką interpretacją przemawia też treść § 6 ust.1 pkt 1 cyt. rozporządzenia w sprawie rent strukturalnych, zgodnie z którym warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony, jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności, z zastrzeżeniem § 9 pkt 1 rozporządzenia. Ze sformułowania "tego gospodarstwa" użytego w § 6 ust.1 pkt 1 wynika, iż przepis ten dotyczy przekazania jednego gospodarstwa rolnego. Przepis ten nie dotyczy więc przekazania wszystkich odrębnych gospodarstw rolnych posiadanych przez rolnika (por. wyrok WSA z dnia 4 kwietnia 2006 r., IV SA/Wa 96/06). W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego skarżąca podnosiła, że działka nr 2/5 w znacznej części nie nadawała się do prowadzenia działalności rolniczej. Ponadto została ona przekazana córce. Organy administracyjne odnosząc się do tych zarzutów decydujące znaczenie przypisały faktowi złożenia przez męża skarżącej wniosku o dopłaty. W ocenie Sądu organy nie zbadały należycie czy dzierżawione grunty nadawały się do prowadzenia działalności rolniczej. Nie można także zgodzić się ze stanowiskiem organu odnośnie oceny umowy poddzierżawy zawartej pomiędzy J. B. a jego córką. Brak zgody Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Inspektorat [...] na oddanie przedmiotu dzierżawy w dalszą dzierżawę nie oznacza, iż czynność dokonana bez tej zgody jest bezwzględnie nieważna. Dokonanie czynności bez tej zgody oznacza jedynie, iż jest ona dotknięta bezskutecznością zawieszoną uregulowaną w przepisie art. 63 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z wskazanym przepisem zgoda osoby trzeciej może być wyrażona przez złożeniem oświadczenia woli przez osoby dokonujące czynności albo po jego złożeniu. Zgoda wyrażona po złożeniu oświadczenia woli ma moc wsteczną od jego daty. W rozpoznawanej sprawie organy nie czyniły żadnych ustaleń zmierzających do wyjaśnienia przedstawionej kwestii. Organy też nie wyjaśniły należycie czy działka nr 2/5 będąca przedmiotem dzierżawy ze względu na swój stan nadawała się do prowadzenia działalności rolniczej. Nie wyjaśniły również czy taka działalność była na niej prowadzona. Z tych też względów zaskarżoną decyzję należało uchylić. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracyjny winien ustalić przedstawione wyżej okoliczności. Niewyjaśnienie tych okoliczności narusza art. 7 i art. 77 k.p.a. Z punktu widzenia art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. samo posiadanie przez męża skarżącej gruntów powyżej 0,5 ha, aczkolwiek jest okolicznością nową, nie znaną organowi w momencie wydawania decyzji, to jednak nie jest okolicznością istotną, tzn. taką, która miałaby wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, w tym przypadku - odmowę przyznania renty. Wskazane uchybienia są wystarczającą podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 135 i art.145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W oparciu o art. 200 p.p.s.a. zasądzono od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej M. B. kwotę 200zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.