II GSK 111/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-01-28
Skład orzekający: Marzenna Zielińska, Małgorzata Korycińska, Krystyna Czajecka - Szpringer
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy posiadanie przez małżonka rolnika ubiegającego się o rentę strukturalną użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 0,5 ha, nawet jeśli nie stanowią one przedmiotu jego własności, wyklucza możliwość przyznania renty strukturalnej, jeśli na tych gruntach nie jest prowadzona komercyjna działalność rolnicza?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że posiadanie przez rolnika lub jego małżonka użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 0,5 ha, niezależnie od tytułu prawnego, wyklucza możliwość przyznania renty strukturalnej. Obowiązek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej obejmuje wszelkie posiadane grunty rolne, a nie tylko te stanowiące własność lub współwłasność małżonków.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania renty strukturalnej M. B. po wznowieniu postępowania. Organy administracji uznały, że warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej nie został spełniony, ponieważ mąż skarżącej dzierżawił 1 ha gruntu i złożył wniosek o dopłaty obszarowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając, że samo posiadanie gruntów powyżej 0,5 ha nie wyklucza przyznania renty, jeśli nie jest na nich prowadzona komercyjna działalność rolnicza. Dyrektor ARiMR złożył skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w R. Zasądził od M. B. na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. koszty postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia sel. WSA Krystyna Czajecka - Szpringer Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 24 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Rz 745/09 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowy przyznania renty strukturalnej po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w R.; 2. zasądza od M. B. na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
I
Wyrokiem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w R., po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] czerwca 2009 r. w przedmiocie renty strukturalnej, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z dnia [...] marca 2009 r. oraz określił, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, a także zasądził od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w R. na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.
Relacjonując stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że Kierownik Biura Powiatowego w M. decyzją z dnia [...] marca 2008 r. przyznał skarżącej rentę strukturalną. Podczas przeprowadzania kontroli wniosków obszarowych z 2008 r. ustalono, iż mąż skarżącej, J. B., wystąpił o przyznanie płatności. Na wezwanie organu, ubiegający się o płatności obszarowe przedłożył umowę nr [...], z której wynika, że dzierżawił on od Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Inspektorat w S. działkę nr 2/5 o powierzchni 1ha położoną w miejscowości. Te ustalenia skutkowały wznowieniem postępowania zakończonego ostateczną decyzją o przyznaniu skarżącej renty strukturalnej, a następnie wydaniem decyzji z dnia [...] marca 2009 r., którą Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. uchylił decyzję z dnia [...] marca 2008 r. i odmówił przyznania renty strukturalnej M. B.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w R. utrzymał w mocy decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu przekazania gospodarstwa rolnego, tj. 19 lutego 2008 r., mąż uprawnionej do renty strukturalnej – J. B. dzierżawił działkę o powierzchni 1ha. Ponadto złożył wniosek o przyznanie płatności obszarowych za 2008 r. do wyżej wymienionej działki, co miało potwierdzać fakt prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni 1ha. W ocenie organu nie został zatem spełniony warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. Organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutu strony, że dzierżawiona działka została przekazana na rzecz córki. Jego zdaniem okoliczność ta nie mogła być potraktowana jako dowód, ponieważ umowa dzierżawy wykluczała możliwość oddania przedmiotu dzierżawy w poddzierżawę bez pisemnej zgody wydzierżawiającego - Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Inspektorat w S.
Wyjaśniając podstawę prawną rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny podał, że § 9 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm., dalej jako: rozporządzenie z dnia 19 czerwca 2007 r.), który powołał organ wydając rozstrzygnięcie, dopuszcza aby rolnik - mimo obowiązku zaprzestania działalności rolniczej - nadal ją prowadził, lecz powinna ona służyć wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnych, na powierzchni użytków rolnych nieprzekraczających 0,5 ha. Generalnie natomiast - zgodnie z § 4 pkt 6 tego rozporządzenia - warunkiem przyznania renty jest zaprzestanie przez rolnika prowadzenia komercyjnej działalności rolniczej. Innymi słowy szczególnej regulacji zawartej w § 9 pkt 1 nie można traktować, jako wyczerpującej przesłankę określoną w § 4 pkt 6 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r. Taka wykładnia stanowiła podstawę dla sformułowania przez organ mylnego wniosku, że samo posiadanie przez rolnika bądź jego małżonka użytków rolnych powyżej 0,5 ha pozbawia go prawa do renty. W konsekwencji, w ocenie Sądu pierwszej instancji, samo posiadanie gruntów powyżej tej powierzchni, wchodzących w skład innego gospodarstwa rolnego niż przekazane następcy, nie wyłącza przyznania renty, jeżeli osoba uprawniona do renty bądź jej małżonek nie prowadzi na tych gruntach komercyjnej działalności rolniczej.
Za taką interpretacją w ocenie WSA przemawia też treść § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r., zgodnie z którym warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się za spełniony, jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności z zastrzeżeniem § 9 pkt 1 rozporządzenia. Ze sformułowania "tego gospodarstwa" użytego w § 6 ust. 1 pkt 1 Sąd wywiódł, iż przepis ten dotyczy przekazania jednego gospodarstwa rolnego, nie dotyczy natomiast przekazania wszystkich odrębnych gospodarstw rolnych posiadanych przez rolnika.
Sąd nie zgodził się również ze stanowiskiem organu odnośnie oceny umowy poddzierżawy zawartej pomiędzy J. B. a jego córką wskazując, iż brak zgody Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. Inspektorat w S. na oddanie przedmiotu dzierżawy w dalszą dzierżawę nie oznacza, iż czynność dokonana bez tej zgody jest bezwzględnie nieważna. Dokonanie czynności bez tej zgody oznacza jedynie, iż jest ona dotknięta bezskutecznością zawieszoną uregulowaną w przepisie art. 63 Kodeksu cywilnego. Organy też nie wyjaśniły należycie, czy działka będąca przedmiotem dzierżawy ze względu na swój stan nadawała się do prowadzenia działalności rolniczej. Nie wyjaśniły również, czy taka działalność była na niej prowadzona. Niewyjaśnienie tych okoliczności naruszało zdaniem Sądu pierwszej instancji art. 7 i art. 77 k.p.a. WSA ocenił także, że z punktu widzenia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. samo posiadanie przez męża skarżącej gruntów powyżej 0,5 ha, aczkolwiek jest okolicznością nową, nieznaną organowi w momencie wydawania decyzji, to jednak nie jest okolicznością istotną, tzn. taką, która miałaby wpływ na odmowę przyznania renty.
W podstawie swojego rozstrzygnięcia WSA powołał m.in. art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.).
II
Skargę kasacyjną od wyroku złożył Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w R. zaskarżając to orzeczenie w całości i domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy WSA do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Orzeczeniu zarzucono naruszenie:
1. § 4 pkt 6 w zw. z § 9 pkt 1, § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że wymagane dla uzyskania renty strukturalnej zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej:
- upoważnia współmałżonka uprawnionej do renty do posiadania nieruchomości rolnej o powierzchni przekraczającej 0,5 ha, czyli przekraczania przez gospodarstwo wielkości gruntów rolnych określonych w § 9 pkt 1 rozporządzenia,
- obowiązek przekazania gospodarstwa rolnego nie dotyczy wszystkich posiadanych gruntów rolnych a jedynie "jednego gospodarstwa rolnego",
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., które miały istotny wpływ na wynik sprawy:
- poprzez błędne przyjęcie przez Sąd, że postępowanie organu wymaga uzupełnienia o ustalenia, czy skarżący rolnik zaprzestał prowadzenia komercyjnej działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach, które dodatkowo zgłosił do dopłat bezpośrednich - a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci uchylenia decyzji organu skarżącego,
- poprzez błędne przyjęcie przez Sąd, że organ nie czynił ustaleń zmierzających do wyjaśnienia kwestii oceny umowy poddzierżawy pomiędzy J. B. a jego córką w sytuacji, gdy sprawa ta została ustalona, tj. błędne zarzucenie organowi naruszenie przepisów postępowania art. 7 i 77 k.p.a.
- ustalenie, że samo posiadanie przez męża skarżącej gruntów powyżej 0,5 ha aczkolwiek jest okolicznością nową, nieznaną organowi w momencie wydawania decyzji, to jednak nie jest okolicznością istotną, która miałaby wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, które to wady postępowania Sądu w konsekwencji doprowadziły do wydania przez niego błędnego rozstrzygnięcia, stąd też naruszenie ww. przepisów postępowania stanowi okoliczności mające istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadniając zarzut dokonania przez Sąd błędnej wykładni przepisów § 4 pkt 6 w związku z § 9 pkt 1 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r. organ podał, że z ich treści należy wyprowadzić możliwość pozostawienia sobie przez rolnika nabywającego rentę strukturalną do posiadania do 0,5 ha, zaś działalność rolnicza prowadzona na tych użytkach ma służyć wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnych uprawnionego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Jeżeli więc organ ustalił fakt posiadania przez męża uprawnionej do renty strukturalnej użytków rolnych powyżej 0,5 ha, to nie musiał już ustalać, czy na tych użytkach prowadzi komercyjną działalność rolniczą. W konsekwencji zbędne było przyjęcie przez Sąd, że postępowanie organu wymaga uzupełnienia o ustalenia czy skarżący rolnik zaprzestał prowadzenia komercyjnej działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach, które dodatkowo zgłosił do dopłat bezpośrednich.
Stwierdzenia Sądu, co do braku dokonywania oceny oraz ustaleń związanych z ważnością umowy dzierżawy między J. B. a jego córką, są według kasatora bezpodstawne, gdyż organy dokonywały ustaleń, co do ważności umowy poddzierżawy, w szczególności w kontekście pisma Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. [...] S. z dnia 1 grudnia 2008 r., z którego wynika, że umowa dzierżawy została rozwiązana z dniem 1 listopada 2008 r. na wniosek J. B. z części działki 2/5 obręb P. Nadto zdaniem organu, sam fakt przekroczenia posiadania przez uprawnionego lub jej małżonka granicy 0,5 ha użytków rolnych powoduje, że jest to okoliczność istotna na tyle, aby dokonać wznowienia postępowania.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontroli instancyjnej sprawowanej w granicach zakreślonych podstawami skargi kasacyjnej poddany został wyrok Sądu I instancji wydany na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na zarzucie naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. może odnosić się zarówno do takiej sytuacji, w której Sąd bezpodstawnie uznał, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, jak i do takiej, w której jakkolwiek słusznie dostrzegł te naruszenia, to błędnie ocenił ich wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie kasator prezentuje pogląd, iż naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegało na błędnym uznaniu przez Sąd I instancji, że doszło do uchybienia przepisom postępowania. Nadto uważa, że ocena Sądu I instancji w tym zakresie była efektem błędnej wykładni przepisów prawa materialnego – określonych w punkcie 1 skargi kasacyjnej.
W tej sytuacji należało wpierw rozpoznać zarzut postawiony w oparciu o podstawę kasacyjną, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. W obrębie tej podstawy autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie § 4 pkt 6 w związku z § 9 pkt 1 i § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r. poprzez ich błędną wykładnię. Powołane przepisy określają dwie odrębne przesłanki, które muszą być spełnione dla uzyskania renty strukturalnej – przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolnej.
Przepisy rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r. nie zawierają legalnej definicji przekazania gospodarstwa rolnego. Przepis ustalający ogólny warunek przekazania gospodarstwa rolnego (§ 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia) stanowi jedynie, że warunek ten uważa się za spełniony, jeżeli zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności, z zastrzeżeniem § 9 pkt 1. Przepis ten nie określa rozumienia "przekazania" z technicznoprawnego punktu widzenia, nie wskazuje sposobów przekazania. Bliżej pozwalają je określić dopiero dalsze przepisy precyzujące spełnienie "warunku przekazania gospodarstwa rolnego". Według § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia przekazanie może polegać na:
- przeniesieniu własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz następcy (tj. osoby fizycznej rozpoczynającej działalność rolniczą po raz pierwszy - § 2 pkt 3 rozporządzenia),
- odpłatnym lub nieodpłatnym przeniesieniu własności użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego (na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych),
Przekazanie gospodarstwa rolnego (użytków rolnych wchodzących w jego skład) następuje, zatem w formie umowy i polega na przeniesieniu własności.
W myśl § 6 ust. 3 omawianego rozporządzenia warunek przekazania gospodarstwa rolnego uważa się także za spełniony, jeżeli Agencja Nieruchomości Rolnych skorzystała, w zakresie użytków rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa, z określonego w art. 3 ust. 4 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592) prawa pierwokupu lub prawa nabycia nieruchomości.
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji wyraził pogląd, iż określenie "tego gospodarstwa", użyte w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r., dotyczy przekazania jednego gospodarstwa rolnego, nie obejmuje natomiast "wszystkich odrębnych gospodarstw rolnych posiadanych przez rolnika". W związku z tym, w ocenie Sądu I instancji, dopuszczalne jest posiadanie w dacie uzyskania renty strukturalnej gruntów rolnych o powierzchni powyżej 0,5 ha pod warunkiem nieprowadzenia na tych gruntach komercyjnej działalności rolniczej.
Naczelny Sąd Administracyjny tego poglądu nie podziela i zgadza się ze skarżącym organem, iż zaprezentowana przez Sąd I instancji wykładnia, a ściślej rzecz ujmując wnioski z niej wypływające, narusza § 4 pkt 6 w związku z § 9 pkt 1 i § 6 ust.1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r.
Rozporządzenie to posługując się pojęciem gospodarstwa rolnego nie definiuje go dla potrzeb tego aktu prawnego. Skoro rolnikiem w rozumieniu § 4 rozporządzenia jest producent rolny, to odnosi się do niego definicja producenta rolnego zawarta w art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.), w której ustawodawca odwołuje się m.in. do pojęcia posiadacza gospodarstwa rolnego. Na potrzeby renty strukturalnej należy też uwzględnić definicję gospodarstwa rolnego zawartą w tej ustawie. W myśl art. 3 pkt 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności - gospodarstwo rolne to wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemu wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia... (Dz. Urz. UE Nr L 270 z 21.10.2003, str. 1, ze zm.). Stosownie do art. 2 lit. b Rozporządzenia Nr 1782/2003 przez gospodarstwo rolne należy rozumieć wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Na gruncie powołanej regulacji gospodarstwo rolne traktowane jest jako jednostka lub kilka powiązanych podmiotowo jednostek produkcyjnych zarządzanych przez producenta rolnego. Istotne znaczenie ma zatem aspekt funkcjonalny, związany z prowadzeniem produkcji w celu jej zbytu na rynku, a nie tytuł prawny władania ziemią. Gospodarstwo rolne nie jest ujmowane jako kategoria prawna z zakresu prawa cywilnego, ale jako kategoria funkcjonalna – jednostka wytwórcza, jako forma działalności. Definicja gospodarstwa rolnego abstrahuje od uprawnień podmiotu względem składników gospodarstwa. W skład gospodarstwa rolnego mogą zatem wchodzić zarówno nieruchomości stanowiące własność rolnika jak również nieruchomości będące przedmiotem innych praw rzeczowych lub obligacyjnych oraz nieruchomości będące w posiadaniu rolnika, z którym to posiadaniem nie wiąże się żaden tytuł prawny do gruntu (J. Bieluk, D. Łobos-Kotowska: "Ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Komentarz", Oficyna 2008).
Jednym z warunków uzyskania renty strukturalnej określonym w § 4 pkt 2 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r. jest prowadzenie nieprzerwanie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym przez okres w przepisie tym wskazanym. Przepisy omawianego rozporządzenia nie wyjaśniają określenia "prowadzenie działalności rolniczej". Sama działalność rolnicza została zdefiniowana w § 2 pkt 1 tego aktu i rozumieć należy przez to produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowlę ryb.
Prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym (przy uwzględnieniu definicji gospodarstwa rolnego zawartej w przepisach prawnych odnoszących się także do rent strukturalnych) należy więc rozumieć, jako zarządzanie czy też kierowanie posiadanym gospodarstwem, bez względu na tytuł prawny do nieruchomości rolnych, na których ta działalność jest prowadzona. Należy zwrócić uwagę, że w § 4 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r. pominięto tytuł prawny władania nieruchomościami wchodzącymi w skład gospodarstwa rolnego, w którym rolnik prowadził działalność rolniczą. Jednakże już z uregulowań zawartych w § 6 tegoż rozporządzenia wynika, że przekazać gospodarstwo rolne za rentę strukturalną może rolnik, który jest właścicielem (współwłaścicielem z małżonkiem) lub którego małżonek jest właścicielem takiego gospodarstwa. Zatem możliwość przekazania dotyczy jedynie takiej sytuacji, gdy gospodarstwo rolne objęte jest wspólnością ustawową bądź własnością rolnika lub jego małżonka.
W sytuacji, gdy rolnik prowadził działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym obejmującym także grunty, których nie był właścicielem, powstaje wątpliwość, czy musi także w dowolnej formie wyzbyć się tych gruntów. Obowiązek przekazania w rozumieniu § 6 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r. obejmuje bowiem jedynie gospodarstwo rolne prowadzone przez rolnika i jego małżonka stanowiące własność lub współwłasność tych osób. Jednakże rolnik i jego małżonek muszą się również wyzbyć w dowolny sposób także innych gruntów rolnych przez nich posiadanych, na których prowadzili działalność rolniczą, bez względu na to, czy grunty te zostały przez rolnika zadeklarowane we wniosku o rentę. Zgodnie z uregulowaniami prawa wspólnotowego wnioskodawca ma zaprzestać prowadzenia wszelkiej działalności rolniczej w ogóle, a nie tylko na gruntach położonych w określonym kompleksie gospodarczym wymienionym we wniosku. Temu celowi w polskim porządku prawnym służy właśnie obowiązek wyzbycia się nie tylko gruntów stanowiących własność lub współwłasność rolnika i jego małżonka, ale również gruntów użytkowanych na podstawie innego tytułu niż własność (współwłasność). Warunek ten wynika z treści § 6 ust. 1 pkt 1 jak i z § 9 pkt 1 rozporządzenia z dnia 19 czerwca 2007 r. Pierwszy ze wskazanych przepisów precyzuje warunek przekazania gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 4 pkt 4. W treści tego przepisu wyraźnie wskazano na przekazanie użytków rolnych z zastrzeżeniem jednak § 9 pkt 1. Ostatnio wskazany przepis z kolei precyzuje warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, o którym mowa w § 4 pkt 5.
W myśl § 9 pkt 1 warunek zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej uważa się za spełniony, jeśli po przekazaniu gospodarstwa rolnego łączna powierzchnia użytków rolnych posiadanych (współposiadanych) przez uprawnionego do renty strukturalnej i jego małżonka nie przekracza 0,5 ha, a działalność rolnicza prowadzona na tych użytkach służy wyłącznie zaspokajaniu potrzeb własnych uprawnionego oraz osób pozostających z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym. To zaś oznacza, że w dacie wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej wnioskodawca i jego małżonek nie mogą posiadać użytków rolnych o powierzchni przekraczającej 0,5 ha.
Pogląd przeciwny zaprezentowany w kontrolowanym wyroku stanowił podstawę do oceny, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 7 i art. 77 k.p.a., gdyż nie wyjaśniono, czy dzierżawiona działka nadawała się do prowadzenia działalności rolniczej i czy nie została oddana w dalszą dzierżawę. Wskazując na niewyjaśnienie tych okoliczności Sąd I instancji, z przyczyn uprzednio podanych, błędnie uznał je za istotne dla wyjaśnienia sprawy. Godzi się nadto zauważyć, że zarzucając organom, iż decydujące znaczenie "przypisały faktowi złożenia przez męża skarżącej wniosku o dopłaty", Sąd I instancji w istocie zbagatelizował ten bezsporny fakt, świadczący nie tylko o tym, że mąż skarżącej był posiadaczem gruntu o powierzchni 1 ha, ale także o tym, że był producentem rolnym prowadzącym na tym gruncie działalność rolniczą. W tym stanie rzeczy za usprawiedliwiony uznać należało także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny z przedstawionych powodów, w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 2 i § 14 ust. 2 pkt 2 b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło