II SA/Lu 570/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Anna Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 listopada 2009 r. sprawy ze skargi Spółki na decyzję Starosty z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwał Walnego Zgromadzenia Spółki oddala skargę. Decyzją z dnia 21 maja 2009 r. Starosta Z. stwierdził nieważność uchwał Walnego Zgromadzenia Członków Spółki Wodnej w Z. podjętych w dniu 21 grudnia 2007 r., to jest: - Uchwały Nr 9/2007 w sprawie zmian w statucie Spółki, - Uchwały Nr 1/2007 w sprawie przyjęcia w skład członków Spółki z dniem 1 stycznia 2008 r. "L." PPU Spółki z o.o. z siedzibą w L., - Uchwały Nr 2/2007 w sprawie przyjęcia w skład członków Spółki z dniem 31 grudnia 2007 r. A. B., - Uchwały nr 3/2007 w sprawie przyjęcia w skład członków Spółki P. Ł., oraz umorzył wszczęte postępowanie nadzorcze w stosunku do uchwał nr 4/2007, nr 5/2007, nr 6/2007, nr 7/2007 i nr 8/2007. W uzasadnieniu decyzji Starosta Z. wyjaśnił, że rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 22 stycznia 2008 r. organ ten stwierdził nieważność wszystkich uchwał podjętych na Walnym Zgromadzeniu Członków Spółki Wodnej w Z. w dniu 21 grudnia 2007 r. Wyrokiem z dnia 20 maja 2008 r., II SA/Lu 186/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił tę decyzję oraz decyzję z dnia 11 lutego 2008 r. utrzymującą ją w mocy, wskazując na nienależyte wyjaśnienie przyczyn stwierdzenia nieważności opisanych wyżej uchwał oraz uchybienia formalne. Decyzją z dnia 9 lipca 2008 r. Starosta stwierdził nieważność wszystkich uchwał podjętych na Walnym Zgromadzeniu Spółki w dniu 21 grudnia 2007 r., z uwagi na wadliwy sposób zwołania Walnego Zgromadzenia oraz nienależyte wywiązywanie się przez Spółkę z jej zadań w zakresie odprowadzania ścieków. Po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Starosta decyzją z dnia 20 sierpnia 2008 r. ponownie stwierdził nieważność wskazanych wyżej uchwał. WSA w Lublinie wyrokiem z dnia 18 lutego 2009 r., II SA/Lu 685/08, uchylił obie powołane wyżej decyzje z powodu naruszenia art. 127 i art. 138 k.p.a. oraz niewyjaśnienia przesłanek stwierdzenia nieważności uchwał. Starosta wskazał także, iż zwołania Walnego Zgromadzenia w dniu 21 grudnia 2007 r. dokonano z naruszeniem § 16 ust. 1 statutu Spółki, obligującego do zawiadomienia pisemnego członków Spółki conajmniej dwa tygodnie przed terminem planowanego posiedzenia. Uchybienie to nie miało jednakże istotnego wpływu na treść uchwał podjętych w dniu 21 grudnia 2007 r. Organ nadzorczy podkreślił jednak, iż członkowie Spółki, z powodu braku wymaganego kworum, nie mogli podejmować uchwały w sprawie zmiany statutu Spółki, a więc uchwały nr 9/2007. W Walnym zgromadzeniu uczestniczyło bowiem tylko trzech członków Spółki z ogólnej liczby ośmiu, to jest P. B. L. S.A. mająca 11 głosów, L. PPU Spółka z o.o. w upadłości mająca 1 głos i J. Spółka z o.o. mająca 2 głosy. Przy ogólnej ilości głosów obowiązującej zgodnie ze statutem Spółki i wynoszącej 23, uczestniczący w zebraniu członkowie posiadali 60,86% głosów. Mogli więc podejmować wszystkie uchwały, z wyjątkiem uchwał określonych w art. 175 ust. 2 Prawa wodnego, nie mogli więc podjąć uchwały w sprawie zmiany statutu Spółki, gdyż do jej podjęcia wymagana była obecność conajmniej czterech członków Spółki dysponujących łącznie ilością 66,66% głosów. Z tych względów, zdaniem organu nadzorczego, należało stwierdzić nieważność uchwały nr 9/2007. W ocenie Starosty Z. nieważne są również uchwały nr 2/2007 i 3/2007, dotyczące przyjęcia nowych członków, to jest P. Ł. i A. B., gdyż w chwili podjęcia tych uchwał nie został jeszcze zmieniony § 7 statutu Spółki, stwierdzający, że członkami Spółki mogą być wyłącznie zakłady i instytucje. Ponadto przyjęcie do Spółki osób, które nie zamieszkują na terenie gminy Z. i nie prowadzą na jej terenie żadnej działalności pozostaje w sprzeczności z art.164 Prawa wodnego oraz § 10 statutu Spółki. Powołany przepis ustawy Prawo wodne, jak i inne przepisy działu VII tej ustawy, wskazują, że pomiędzy członkami Spółki a działaniem Spółki powinien istnieć wyraźny interes polegający na odnoszeniu przez członka korzyści z jej funkcjonowania. Z tych samych powodów należało stwierdzić nieważność uchwały nr 3/2007, dotyczącej ponownego przyjęcia w skład członków Spółki Wodnej Spółki L. w upadłości, która na terenie Gminy Z. nie posiada już majątku i która kończy swój byt prawny. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Spółka Wodna w Z. zaskarżyła omawianą decyzję z dnia 21 maja 2009 r. w zakresie stwierdzenia nieważności opisanych wyżej uchwał nr 9/2007 i nr 1-3/2007. Zarzuciła, że Starosta nie wykonał wytycznych zawartych w wyrokach Sądu z dnia 20 maja 2008 r., II SA/Lu 186/08 i z dnia 18 lutego 2009 r., II SA/Lu 685/08, a także błędnie ustalił, iż w Walnym Zgromadzeniu w dniu 21 grudnia 2007 r. brało udział tylko trzech członków Spółki, gdyż w Zgromadzeniu tym uczestniczył również przedstawiciel Gminy Z., a więc Walne Zgromadzenie dysponowało odpowiednim kworum (4 członków) i odpowiednią ilością głosów do zmiany statutu Spółki. Zdaniem Spółki Wodnej, wbrew stanowisku organu, wszyscy nowoprzyjęci członkowi Spółki spełniają warunki do uzyskania statusu członka spółki wodnej opisane w art. 164 i art. 172 ust. 2 Prawa wodnego. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Starosta Z. decyzją z dnia 21 maja 2009 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 21 maja 2009 r. Starosta podkreślił, iż wbrew zarzutom Spółki wykonane zostały wytyczne zawarte we wskazanych wyżej wyrokach WSA w Lublinie, gdyż wyjaśniono w sposób precyzyjny uchybienia będące podstawą stwierdzenia nieważności uchwał Walnego Zgromadzenia Członków Spółki. Ponadto, jak wynika z postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ nadzorczy, w Walnym Zgromadzeniu Członków Spółki w dniu 21 grudnia 2007 r. nie brała udział Gmina Z., gdyż podpisany na liści obecności J. K. nie posiadał pełnomocnictwa do reprezentowania Gminy. Tym samym, na Zgromadzeniu w dniu 21 grudnia 2007 r. brak było kworum umożliwiającego zmianę statutu Spółki. Już sam ten fakt przesądza, że uchwały nr 1/2007, nr 2/2007 i 3/2007 o przyjęciu nowych członków Spółki są nieważne jako sprzeczne z Prawem wodnym i statutem Spółki. Organ nadzorczy podtrzymał również swoje stanowisko, co do naruszenia art. 164 Prawa wodnego przy przyjmowaniu nowych członków Spółki. Dodatkowo organ wyjaśnił, iż Spółka Wodna w Z. eksploatuje jedyną w Z. oczyszczalnię ścieków. Oczyszczalnia ta od dwóch lat nie przyjmuje ścieków ze zbiorników bezodpływowych, gdyż Spółka Wodna nie wykonała modernizacji zaleconych przez Państwową Inspekcję Ochrony Środowiska. W związku z tym Gmina Z., która w świetle art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym odpowiada za usuwanie i oczyszczanie ścieków, zmuszona jest do organizowania bardzo kosztownego wywozu ścieków do gmin sąsiednich, co, zdaniem organu, powoduje zagrożenie katastrofą ekologiczną obszaru należącego do Gminy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła Spółka Wodna w Z., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji Starosty Z. z dnia 21 maja 2009 r. W skardze Spółka powtórzyła zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz wskazała, że w dotychczasowej praktyce funkcjonowania Spółki przedstawiciele Gminy Z. nigdy nie składali pisemnych pełnomocnictw, a więc niezrozumiałe są obecne wyjaśnienia Burmistrza Z., który twierdzi, iż pracownik Urzędu Miasta J. K. nie posiadał pełnomocnictwa do reprezentowania Gminy na Walnym Zgromadzeniu. Skarżąca zarzuciła, iż Starosta nie odniósł się do zarzutu, iż niedopuszczalne było kontynuowanie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy w tej samej sprawie pomiędzy tymi samymi stronami (tożsamość sprawy) toczyło się jeszcze postępowanie sądowe w sprawie II SA/Lu 685/08. W ocenie strony skarżącej Starosta uchybił również art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 oraz art. 107 k.p.a., poprzez naruszenie zasad postępowania określonych w tych przepisach. W odpowiedzi na skargę Starosta Z. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi nie można uznać za zasadną, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania ani przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jednolity: Dz.U z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.; dalej: "ustawa"). Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Należy podkreślić, iż Starosta Z. nie naruszył powołanego wyżej przepisu i zrealizował wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyrokach Sądu wydanych w tej sprawie. Wyrokiem z dnia 20 maja 2008 r., II SA/Lu 186/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzje Starosty Z. z dnia 22 stycznia 2008 r. oraz z dnia 11 lutego 2008 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwał Walnego Zgromadzenia Członków Spółki Wodnej w Z. podjętych w dniu 21 grudnia 2007 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał na naruszenie przez Starostę przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez nieprecyzyjne określenie w sentencji wyroku uchwał Walnego Zgromadzenia, których stwierdzono nieważność oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nieodniesienie się do zarzutów podniesionych we wnioskach o ponowne rozpoznanie sprawy. Wyrokiem z dnia 18 lutego 2009 r., II SA/Lu 685/08, Sąd uchylił decyzje Starosty z dnia 9 lipca 2008 r. i 20 sierpnia 2008 r., wydane po kolejnym rozpoznaniu niniejszej sprawy, których przedmiotem było stwierdzenie nieważności uchwał Walnego Zgromadzenia Spółki Wodnej w Z. podjętych w dniu 21 grudnia 2007 r. Sąd w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że błędne było założenie Starosty, iż każda wadliwość zwołania walnego zgromadzenia automatycznie pociąga za sobą nieważność podjętych na nim uchwał. Sąd wyjaśnił, że nie każde uchybienie zasadom zwoływania i obradowania Walnego Zgromadzenia może prowadzić do uchylenia uchwały tego organu. Musi to być takie uchybienie, które miało lub mogło mieć wpływ na treść zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano również na naruszenie przez Starostę art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 179 ust. 4 ustawy, które polegało na wydaniu, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, kolejnej decyzji stwierdzającej nieważność uchwał Walnego Zgromadzenia Spółki Wodnej w Z. zamiast jednej z decyzji określonych w art. 138 § 1 k.p.a. Ponownie należy pokreślić, iż Starosta Z. wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył art. 153 p.p.s.a. i zrealizował wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyrokach Sądu wydanych w tej sprawie. Organ ten ustalił w sposób odpowiadający wymogom wynikającym z powołanych przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie. Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż wbrew twierdzeniom Spółki Wodnej w Z., J. K., który podpisał listę obecności na posiedzeniu Walnego Zgromadzenia Spółki Wodnej w dniu 21 grudnia 2007 r. nie posiadał umocowania do reprezentowania Gminy Z. na tym posiedzeniu. Również skarżąca Spółka, pomimo wezwania przez Starostę, nie złożyła jakichkolwiek dokumentów potwierdzających podnoszoną przez Spółkę okoliczność udzielenia tej osobie pełnomocnictwa do reprezentowania Gminy Z. na Walnym Zgromadzeniu w dniu 21 grudnia 2007 r. Natomiast wyjaśnienia skarżącej, iż w tym przypadku – na podstawie dotychczasowej praktyki działania Spółki – nie było konieczności przedkładania pisemnego upoważnienia do działania w imieniu Gminy, nie mogą mieć wpływu na wynik sprawy. Prawidłowe było więc stanowisko Starosty, iż członkowie Spółki, z powodu braku wymaganego kworum, nie mogli podejmować uchwały w sprawie zmiany statutu Spółki, a więc uchwały nr 9/2007. W Walnym zgromadzeniu uczestniczyło jedynie trzech z ogólnej liczby ośmiu członków Spółki, to jest P. B. L. S.A. mająca 11 głosów, L. PPU Spółka z o.o. w upadłości mająca 1 głos i J. Spółka z o.o. mająca 2 głosy. Przy ogólnej ilości głosów obowiązującej zgodnie ze statutem Spółki i wynoszącej 23, uczestniczący w zebraniu członkowie posiadali 60,86% głosów. Mogli więc podejmować wszystkie uchwały, z wyjątkiem uchwał określonych w art. 175 ust. 2 ustawy, nie mogli więc podjąć uchwały w sprawie zmiany statutu Spółki, gdyż do jej podjęcia wymagana była obecność conajmniej czterech członków Spółki dysponujących łącznie ilością 66,66% głosów. W tej sytuacji organ nadzorczy zobligowany był do stwierdzenia nieważność uchwały nr 9/2007. Zasadnie również uznał Starosta, iż nieważne są uchwały nr 2/2007 i 3/2007, dotyczące przyjęcia nowych członków w osobach P. Ł. i A. B., gdyż w chwili podjęcia tych uchwał nie został jeszcze skutecznie zmieniony § 7 statutu Spółki, stwierdzający, że członkami Spółki mogą być wyłącznie zakłady i instytucje, a nie mogą być nimi osoby fizyczne. Z kolejności podejmowania uchwał wynika, na co zwrócił uwagę Starosta, że uchwała w sprawie zmiany Statutu Spółki została podjęta dopiero po tym, jak z naruszeniem zasad Statutu zostały przyjęte w poczet członków Spółki wymienione wyżej osoby fizyczne. W ocenie Sądu, przyjęcie w skład członków Spółki osób, które nie zamieszkują na terenie gminy Z. i nie prowadzą na jej terenie żadnej działalności narusza również art.164 ustawy. W świetle art. 164 ust. 1 i ust. 2 spółki wodne są formami organizacyjnymi, które nie działają w celu osiągnięcia zysku, zrzeszają osoby fizyczne lub prawne i mają na celu zaspokaJ.ie wskazanych ustawą potrzeb w dziedzinie gospodarowania wodami. Spółki wodne, zapewniając zaspokojenie potrzeb zrzeszonych w nich osób w dziedzinie gospodarowania wodami, mogą podejmować prowadzenie działalności umożliwiającej osiągnięcie zysku netto. Osiągnięty zysk netto przeznacza się wyłącznie na cele statutowe spółki wodnej. Spółki wodne mogą być tworzone w szczególności do wykonywania, utrzymywania oraz eksploatacji urządzeń służących do: 1) zapewnienia wody dla ludności, w tym uzdatniania i dostarczania wody; 2) ochrony wód przed zanieczyszczeniem, w tym odprowadzania i oczyszczania ścieków; 3) ochrony przed powodzią; 4) melioracji wodnych oraz prowadzenia racjonalnej gospodarki na terenach zmeliorowanych; 5) wykorzystywania wody do celów przeciwpożarowych; 6) utrzymywania wód. Zdaniem Sądu prawidłowe jest stanowisko Starosty, iż na podstawie art. 164 ust. 1-3 ustawy należy przyjąć jako zasadę, że pomiędzy członkami Spółki a działaniem Spółki powinien istnieć wyraźny interes polegający na odnoszeniu przez członka korzyści z jej funkcjonowania. Z przepisu tego wynika, że spółka wodna stanowi specyficzną instytucję prawną łączącą substrat majątkowy oraz aktywność właścicieli lub użytkowników gruntów dla celów prowadzenia na tych gruntach prac związanych z gospodarką wodną, którą tworzy się dla osiągnięcia wspólnych, społecznie pożądanych celów. Jej celem jest przede wszystkim prowadzenie działań zmierzających do zaspokojenia potrzeb publicznych (społecznych) w dziedzinie gospodarki wodnej, w szczególności poprzez budowę, użytkowanie i konserwację urządzeń gospodarki wodnej na obszarze objętym aktywnością spółki. Celem Spółki Wodnej w Z., jak wynika z § 4 statutu Spółki, jest utrzymanie, eksploatacja oraz budowa i modernizacja urządzeń służących do ochrony wód przed zanieczyszczeniami, budowa urządzeń kanalizacyjnych oraz wykonywanie innych zadań z zakresu gospodarki wodnej i ochrony wód przed zanieczyszczeniem (pkt 1) oraz prowadzenie prac badawczo-wdrożeniowych w zakresie: wdrożenia nowych technologii oczyszczania ścieków, metod pomiaru parametrów technologicznych oczyszczania ścieków i w zakresie utylizacji i wykorzystania odpadów w procesie oczyszczania. Jak wynika z załącznika do uchwały nr 9/2007 Walne Zgromadzenie Spółki z dnia 21 grudnia 2007 r. nie wprowadziło w istocie żadnych zmian w tym zakresie. Słusznie stwierdził Starosta, iż brak jest wyraźnego interesu pomiędzy osobami fizycznymi przyjętymi w poczet członków Spółki a działaniem Spółki, który to interes polegałby na odnoszeniu przez nich korzyści z funkcjonowania Spółki. Osoby te nie zamieszkują na terenie Gminy Z. ani nie prowadzą na terenie tej Gminy działalności, a więc nie mogłyby uzyskać żadnych korzyści z działalności Spółki Wodnej, która ze swej istoty nie jest skierowana na osiągnięcie zysku, lecz na prowadzenie działalności mającej na celu osiągniecie społecznie pożądanych celów. Z tych samych powodów należało stwierdzić nieważność uchwały nr 3/2007, dotyczącej ponownego przyjęcia w skład członków Spółki – "L." Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Usługowego Spółki z o.o. w L. w upadłości, która na terenie Gminy Z. nie posiada już majątku i która kończy swój byt prawny. Ubocznie jedynie wskazać należy, iż z akt sprawy wynika, iż Spółka ta została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia 24 września 2009 r., [...]. Odnosząc się do zarzutów skarżącej należy wskazać, iż wbrew jej twierdzeniom, z uzasadnienia wyroku Sądu z dnia 20 maja 2008 r., II SA/Lu 186/08, nie wynika wcale, by Starosta Z. nie miał prawnej możliwości stwierdzenia uchwał Walnego Zgromadzenia Spółki z dnia 21 grudnia 2007 r., z uwagi na ich wewnętrzny charakter. W wyroku tym Sąd wskazał jedynie, że konieczne jest precyzyjne określenie uchwał, których dotyczy stwierdzenie nieważności w celu ustalenia, czy uchwały te mogły być objęte nadzorem Starosty w tej sprawie. Z uzasadnienia prawomocnego wyroku Sądu z dnia 18 lutego 2009 r. wynika natomiast wprost, że w rozpoznawanej sprawie Starosta miał prawo i obowiązek oceniać zgodność z prawem i statutem uchwał podjętych na posiedzeniu w dniu 21 grudnia 2007 r. Sąd stwierdził bowiem, że "skoro statut z reguły dotyczy spraw wewnętrznego funkcjonowania spółki to jest oczywiste, że przyjęcie poglądu skarżącej spółki eliminowałoby ten zakres działalności z jakiejkolwiek kontroli wbrew jednoznacznej w swej treści dyspozycji wspomnianego przepisu [art. 179 ust. 2 ustawy]". Niezasadny jest więc zarzut dotyczący braku prawnego umocowania starosty do kontroli uchwał spółki wodnej dotyczących spraw wewnętrznych spółki, których dotyczyły uchwały z dnia 21 grudnia 2007 r. W świetle powołanego art. 179 § 2 ustawy Prawo wodne, nieważne są uchwały organów spółki wodnej sprzeczne nie tylko z prawem, ale także ze statutem. Statut zawiera regulacje dotyczące spraw wewnętrznego funkcjonowania spółki i wyłączenie ich z zakresu nadzoru starosty w istocie prowadziłoby do wyłączenia tej szerokiej dziedziny działalności spod jakiejkolwiek kontroli. Nadzorowi starosty podlega zatem również działalność uchwałodawcza Walnego Zgromadzenia dotycząca przyjmowania nowych podmiotów w poczet członków spółki wodnej. Niezasadny jest również zarzut co do naruszenia przez Starostę art. 56 p.p.s.a. Przepis ten skierowany jest do sądu administracyjnego, a nie do organu administracji i stanowi, iż w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. W żadnym razie zatem przepis ten nie nakłada na organ administracji obowiązku zawieszenia postępowania w przypadku, gdy postępowanie sądowe w tej samej sprawie (w znaczeniu materialnym) nie zostało zakończone. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.