I OZ 255/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 1248/09 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. J. na upoważnienie Starosty Goleniowskiego do przeprowadzenia doraźnej kontroli terenowej z dnia (...) maja 2008 r. nr (...) postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 12 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 1248/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił M. J. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym ustanowienie radcy prawnego/adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. J. na upoważnienie Starosty Goleniowskiego do przeprowadzenia doraźnej kontroli terenowej z dnia (...) maja 2008 r. nr (...) . W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia 24 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 1248/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę M. J. na upoważnienie Starosty Goleniowskiego do przeprowadzenia doraźnej kontroli terenowej z dnia (...) maja 2008 r. Odpis powyższego orzeczenia wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o sposobie i terminie złożenia środka odwoławczego został doręczony skarżącemu w dniu 14 grudnia 2009 r. W dniu 13 stycznia 2010 r. skarżący nadał w urzędzie pocztowym osobiście sporządzoną skargę kasacyjną od wyżej opisanego postanowienia oraz jednocześnie złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący oświadczył, że nie jest w stanie, bez uszczerbku finansowego koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny, ponieść kosztów sądowych. Wskazał, że wcześniej wykonywał bezinteresownie szereg różnych prac na rzecz Skarbu Państwa, z dziedziny robót geodezyjnych, które może udokumentować. Obecnie ograniczył prowadzoną działalność gospodarczą, a ponadto wskazał na koszty, które zobowiązany jest ponosić z tytułu "egzekwowanych spraw", stanowiących konsekwencje niewykonania umów na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych, a także będących skutkami wypadku samochodowego, któremu uległ w dniu 11 lutego 2002r. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze swoją żoną, mieszka w domu o powierzchni 190 m² oraz nie posiada żadnych innych nieruchomości, ani zasobów pieniężnych. Źródłem utrzymania małżonków jest renta skarżącego w wysokości 1705,99 zł, a także wynagrodzenie żony w kwocie 1 354,23 zł, natomiast działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego przynosi tylko straty. Skarżący podniósł, że razem z żoną spłacają kredyt hipoteczny, którego miesięczna rata wynosi 604 CHF, a nadto ponoszą wraz z żoną koszty egzekucji komorniczej prowadzonej z majątku małżonków. W dalszej części uzasadnienia wnioskodawca podał, że trudno jest mu sporządzić ogólne zestawienie wydatków dotyczących kosztów egzekucji z powodu "uzgodnionych wcześniej różnych form spłaty". Jednocześnie poinformował, że wspólny dochód, jaki uzyskuje wraz z żoną jest mniejszy od egzekwowanych z ich majątku należności. Ponadto skarżący oświadczył, że otrzymuje dodatkową pomoc finansową ze strony rodziny. Zarządzeniem z dnia 21 stycznia 2009 r. Sąd wezwał M. J. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów t.j.: - dowodów potwierdzających wysokość wydatków na bieżące utrzymanie domu (energia elektryczna, gaz, woda, czynsz, telefon) z okresu ostatnich 3 miesięcy; - wyciągów bądź wykazów z wszystkich rachunków bankowych skarżącego oraz Jego żony za okres ostatnich 3 miesięcy; - dowodów potwierdzających dochody skarżącego oraz Jego żony z okresu ostatnich trzech miesięcy; - odpisów zeznań podatkowych skarżącego oraz Jego żony za rok 2008 r.; - oświadczenia o wysokości otrzymywanej pomocy od rodziny. Jednocześnie Sąd pouczył wnioskodawcę, że niewykonanie zobowiązania w terminie siedmiodniowym, od dnia otrzymania niniejszego wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku na podstawie akt sprawy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że razem z żoną nie posiadają żadnych rachunków bankowych, kont oraz lokat dewizowych. Ponadto wskazał, że zaciągnął kredyty bankowe celem uregulowania zaległości finansowych wynikających z pobranego w ramach prowadzonej działalności handlowej towaru oraz ograniczeń w prowadzonej działalności gospodarczej, będących następstwem wypadku samochodowego. W ocenie wnioskodawcy, złą sytuację materialną pogłębił fakt niezrealizowania w terminie kilku dużych robót geodezyjnych zleconych przez (...) w Szczecinie oraz poniesienie w trakcie tych prac dużych kosztów w wysokości 70.000 zł. Na powyższą sytuację miała też wpływ nieterminowa zapłata wynagrodzenia przez (...) w Szczecinie za wykonanie innych prac geodezyjnych i niedotrzymanie terminu zapłaty kwoty 155.000 zł z powodu opóźnień w realizacji 5 umów, które dodatkowo są powodem kilku egzekucji komorniczych. Oświadczył, że prowadzona w bardzo małym rozmiarze działalność usług geodezyjnych, dotyczy sporadycznych zleceń realizowanych tylko dla sąsiadów i znajomych. Ponadto wnioskodawca przedłożył zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia uzyskiwanego przez jego żonę na kwotę 1.354,23 zł netto, a także odcinki otrzymywanej przez niego renty w wysokości 1705.99 zł netto. Zaświadczenie komornika sądowego o racie potrąceń w wysokości 666,62 zł. Dokumentując wydatki na utrzymanie domu skarżący przedłożył: - faktury VAT za Internet i telefon stacjonarny w miesiącach od kwietnia do lipca 2009 r. na sumę około 137,7 zł miesięcznie (144,17+132,86+138,30+135,99 / 4msc.= 137,7), które to faktury dotyczyły nieruchomości położonej przy ul. Żeromskiego 13 m.2; - dowód wpłaty za wywóz śmieci na kwotę 100 zł uiszczoną w czerwcu 2009 r.; - pięć dowodów wpłat za gaz dotyczących jednego rachunku z dnia 1 kwietnia 2008 r. na łączną kwotę 5.216,01 zł, uiszczonych w okresie od stycznia do maja 2009 r.; - faktury VAT za energię elektryczną na kwotę około 130 zł miesięcznie wystawione na skarżącego, dotyczące nieruchomości przy ul. Ż. w N. Wnioskodawca przedłożył dodatkowo wezwanie do zapłaty na kwotę 834, 60 zł za przekształcenie gruntu w 2009 r. oraz upomnienie dotyczące zapłaty podatku od nieruchomości położonych w N. przy ul. Ż. oraz przy ul. 7. Załączył ponadto, złożone wspólnie z żoną zeznanie podatkowe za 2008 r., w którym wskazano, że żona skarżącego oprócz wynagrodzenia za pracę osiągnęła też dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług geodezyjnych i handlu, który wyniósł 13.933,13 zł, a działalność prowadzona jest w N. natomiast skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług geodezyjnych poniósł stratę w wysokości 763,69 zł. Skarżący przedłożył wezwania z Banku do zapłaty zaległości w spłacie rat kredytu (Kredyt na Miarę), a także wyciąg z rachunku (Kredytu Bezpiecznego) wskazujące na zadłużenie skarżącego powstałe w konsekwencji nie wywiązywania się z terminowej spłaty rat kredytowych. M. J. załączył ponadto oświadczenia: brata skarżącego, brata żony skarżącego oraz syna skarżącego P. J., który jednocześnie wskazał ten sam adres zamieszkania co skarżący przy ul. Ż.- potwierdzające, że w/w osoby wspierają finansowo skarżącego, nie wskazując przy tym konkretnych kwot pomocy. Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji podniósł, iż oświadczenie wnioskodawcy dotyczące jego sytuacji majątkowej, rodzinnej, a także uzyskiwanych dochodów jest niepełne oraz nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż jak wynika z oświadczenia złożonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący uzyskuje wraz z żoną stały dochód w wysokości 3.060,22 zł (miesięcznie) z tytułu renty oraz wynagrodzenia za pracę. Prowadzona z kolei przez skarżącego działalność gospodarcza przynosi straty. Natomiast z przedłożonego zeznania podatkowego za rok 2008 wynika, że żona wnioskodawcy również prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług geodezyjnych i handlu z tytułu której uzyskała w 2008 roku dochód w wysokości 13.933, 13 zł (przy przychodzie 96.497,37 zł), co zostało pominięte przez skarżącego w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu. Skarżący we wniosku wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe jedynie z żoną, jednakże syn skarżącego w oświadczeniu o dobrowolnej pomocy finansowej udzielanej rodzicom, wskazał ten sam adres zamieszkania, co rodzice t.j. N. ul. Ż. Oceniając dodatkowo sytuację rodzinną i majątkową skarżącego Sąd pierwszej instancji zwrócił również uwagę na otrzymywaną przez niego pomoc finansową ze strony rodziny, który to fakt również został pominięty w rubryce nr 10 urzędowego formularza PPF. Ponadto, M. J. wskazując na stan majątkowy oświadczył, że posiada wraz z żoną dom o powierzchni 190 m² położony w Nowogardzie przy ul. Ż., natomiast z upomnienia Burmistrza Nowogardu wynika, że skarżący jest zobowiązany do zapłaty podatku od nieruchomości położonej w Nowogardzie przy ulicy Ż. oraz od nieruchomości położonej przy ul. 7. Sąd pierwszej instancji zauważył dodatkowo, że wystawione na skarżącego faktury VAT za energię elektryczną, mające dokumentować jego wydatki poniesione na utrzymanie domu, dotyczą jeszcze innej nieruchomości położonej w Nowogardzie przy ul. Ż. natomiast przesłane faktury VAT za Internet i telefon dotyczą nieruchomości położonej przy ul. Ż. 13 pod którym to adresem skarżący prowadzi działalność gospodarczą. W konsekwencji Sąd pierwsze uznał, iż skarżący wybiórczo prezentuje dokumentację mającą potwierdzić jego sytuację majątkową oraz rodzinną, a udzielane informacje były częściowo wzajemnie sprzeczne oraz niepełne. W zażaleniu na powyższe postanowienie M. J. podniósł, iż bardzo trudna sytuacja materialna jego rodziny, uniemożliwia mu poniesienie kosztów dotyczących sygnatury akt II SA/Sz. 1248/09, dotyczącej błędów i nieprawidłowości popełnionych przez Starostwo Powiatowe w Goleniowie w wyniku których (działając również bez żadnej pomocy prawnej), decyzją Sądu w Goleniowie został ukarany. Skarżący przywołał przebieg toczącego się postępowania karnego przed Sądem Rejonowym w Goleniowie wobec jego osoby oraz stwierdził, że z powodu z powodu braku odpowiednich funduszy celem opłacenia adwokata, lub radcy prawnego z konieczności prowadzi wszystkie sprawy sam, popełniając przy tym szereg błędów. Ponadto jego ciężka sytuacja finansową jest konsekwencją i następstwem bardzo ciężkiego wypadku samochodowego w wyniku którego jego rodzina poniosła duże straty oraz jego przebywania na bezterminowej rencie chorobowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikujące go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy podnieść przy tym, iż jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości to zgodnie z art. 255 powołanej wyżej ustawy strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z tego uprawnienia skorzystał. Nadesłane przez skarżącego dokumenty nie pozwalają na rzeczywistą ocenę jego sytuacji majątkowej. Trafnie bowiem zauważył Sąd I instancji, że w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu skarżący pominął okoliczność, że jego żona prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług geodezyjnych i handlu z tytułu której uzyskała w 2008 roku dochód w wysokości 13.933, 13. zł. Również z nadesłanych dokumentów wynika, iż skarżący wraz z żoną są właścicielami więcej niż jednej nieruchomości, bowiem z upomnienia Burmistrza Nowogardu dotyczącego zapłaty podatku od nieruchomości wynika, iż dotyczy on dwóch nieruchomości położonych w Nowogardzie przy ul. Ż.oraz przy ul. 7. Mimo powyższego skarżący w przesłanym formularzu PPF wskazał, iż jest właścicielem jedynie domu o pow. 190 m2. Ponadto z przesłanych przez skarżącego rachunków za energię elektryczną wynika, iż dotyczą one nieruchomości skarżącego położonej przy ulicy Ż., która nie jest jego adresem zamieszkania podanym w formularzu PPF (Ż. 13) W zażaleniu na postanowienie Sądu pierwszej instancji skarżący w żaden sposób nie odniósł się do wykazanych rozbieżności w złożonym formularzu PPF, a dokumentacją pozwalającą ocenić jego rzeczywisty stan majątkowy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt II OZ 522/06 (LEX nr 299447) Sąd odmawia przyznania prawa pomocy, jeżeli podane we wniosku o przyznanie prawa pomocy fakty nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z przedstawionymi informacjami dotyczącymi majątku i dochodów. W takiej sytuacji należy uznać, iż skoro skarżący nie zaprzeczył dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny jego stanu majątkowego, to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 marca 2010 r., oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.